یکشنبه, مې 17, 2026
Home Blog Page 25

زردشت شمس:د ډیورنډ پر سر هره معامله د افغانستان په زیان ده

په اسلام‌آباد کې د افغانستان سفارت پخوانی مرستیال سفیر زردشت شمس د ډیورنډ په اړه وایي، پاکستان پر ډیورنډ کرښه اغزن تار په یو اړخیز او بې‌همغږۍ ډول تېر کړی، او د افغانستان هېڅ حکومت دا کرښه رسمي پوله نه ده منلې.

هغه ټینګار کوي چې همدا اختلاف لامل شوی چې د دواړو هېوادونو ترمنځ پر دې موضوع هېڅ رسمي مذاکره ونه شي، ځکه هر ډول خبرې به دې کرښې ته مشروعیت ورکړي.

د ښاغلي شمس په وینا، پاکستان به د جمهوریت پر مهال له افغان لوري غوښتل چې خپل حدود مشخص کړي، خو افغان حکومت دا کار نه کاوه.

شمس زیاتوي چې په ساحه کې تر ممکنه حده مقاومت کېده، چې په جنوبي زون کې یې مشري د کندهار پخواني امنیه قوماندان جنرال رازق کوله، چې وروسته د طالبانو په یوه برید کې ووژل شو.

نوموړی وايي، که څه هم ځینې سیمې په عملي ډول د پاکستان تر کنټرول لاندې دي او آن د ۱۸۹۳ کال له ټاکل شوو حدودو هم سرغړونې شوې، خو بیا هم د ده په باور، هر ډول مذاکره به د افغانستان په زیان وي او پاکستان به یې د سند په توګه وکاروي.

دغه پخوانی افغان ډیپلومات په پای کې وایي چې د حل یوازینۍ لار، که څه هم اوس ستونزمنه ښکاري، د دې کرښې عملي له منځه وړل دي.

اکسیوس:ایران د هرمز تنګي پرانیستل او د جګړې د پای ته رسولو لپاره د خبرو نوې طرحه وړاندې کړې

آکسیوس د دوو سرچینو په حواله، چې د ایران له هغه وړاندیزه خبر دي چې ډونالډ ټرمپ ته وړاندې شوی، راپور ورکړی چې په دې طرحه کې د یوې میاشتې مهلت ټاکل شوی تر څو د داسې یوه تړون لپاره خبرې وشي چې موخه یې د هرمز تنګي بېرته پرانیستل، د امریکا سمندري محاصره پای ته رسول، او په ایران او لبنان کې جګړه په دوامداره توګه ختمول دي.

د دغو دوو سرچینو په وینا، د ایران د حکومت د وړاندیز له مخې، یوازې وروسته له هغه چې دا ډول تړون ته ورسېږي، بیا به یوه بله میاشت وروسته خبرې پیل شي تر څو هڅه وشي د اټومي پروګرام په اړه هم یو تړون ترلاسه شي.

بل لورته د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي، چې هېواد به یې ډېر ژر د ایران له لوري وړاندې شوې د جګړې پای ته رسولو نوې طرحه وڅېړي، خو په خبره یې دا طرحه ښایي د منلو وړ نه وي.

تر دې وړاندې ایراني رسنیو راپور ورکړی و چې تهران واشنګټن ته ۱۴ ماده‌ییزه طرحه استولې ده.

د رسنیو د آزادۍ نړیواله ورځ؛ افغانستان کې د بیان ازادي لاهم د سختو محدودیتونو سره مخ دی

نن د مۍ درېیمه، د رسنیو د آزادۍ نړیواله ورځ ده چې هر کال د یونسکو له خوا د بیان ازادۍ، د خبریالانو د خوندیتوب، او د خپلواکو رسنیو د ارزښت د یادونې لپاره نمانځل کېږي.

دا ورځ په داسې حال کې لمانځل کېږي چې په افغانستان کې د رسنیو وضعیت لا هم محدود شوی دی.

د طالبانو د بیا واکمنېدو وروسته، په هېواد کې د رسنیو پر فعالیتونو پراخ بندیزونه لګېدلي دي، او همدا رنګه ګڼ شمېر رسنۍ تړل شوې دي، چې له مخې یې سلګونه خبریالان بې‌کاره شوي.

په ځانګړې توګه ښځینه خبریالانې تر ټولو زیاتې اغېزمنې شوې دي، چې ډېری یې له کاره ایستل شوې یا د کار اجازه نه لري.

د راپورونو له مخې، خبریالان نه شي کولی چې په ازاد ډول سیاسي، ټولنیز او یا انتقادي موضوعات راپور کړي.

د رسنیو د ملاتړ نړیوال بنسټونه وايي چې افغانستان اوس د نړۍ له هغو هېوادونو څخه دی چېرې چې د رسنیو ازادي تر ټولو زیاته محدوده ده.

د مۍ درېیمه د دې یادونه کوي چې ازادې رسنۍ د هرې ټولنې د پرمختګ لپاره بنسټیز اهمیت لري، خو افغانستان کې دا بنسټ تر بل هر وخت ډېر زیانمن شوی دی.

ایران او افغانستان؛د کوچنیو کاروبارونو د اسانتیاوو په برخه کې تړون لاسلیک کړی

د ایران د سیستان او بلوچستان او د نیمروز ولایت ترمنځ ځایي چارواکو یو نوی ۲۳ ماده‌ییز اقتصادي تړون لاسلیک کړی دی.

چارواکي وایي، دا هوکړه به د دواړو لورو ترمنځ سوداګري زیاته کړي او کوچنیو کاروبارونو ته به اسانتیاوې برابرې کړي.

ایران همداراز اعلان کړی چې په سرحدي سیمو کې د بازارونو پرانیستلو ته چمتو دی، خو عملي کېدل یې د افغان لوري په همکارۍ پورې تړلي دي.

په دې تړون کې د سړکونو او نورو اسانتیاوو د جوړولو خبره هم شوې، چې د سوداګرۍ په زیاتېدو کې به مرسته وکړي.

څانګه صدیقي:د فوزیه کوفي د شتمنیو شمېر څومره دی چې هر کله ضبطېږي او نه خلاصېږي؟

په هالنډ کې د زوترمیر ښاروالۍ شورا غړې او سیاسي فعالې څانګه صدیقي د فوزیه کوفي د شتمنیو په اړه په پرله‌پسې ادعاوو ته په اشارې ویلي، چې اصلي او مهمه موضوع دا ده چې پر فوزیه کوفي خپله جدي پوښتنې راولاړیدای شي.

هغې ویلي، کوفي له تېرو دوو کلونو راهیسې په بېلابېلو نړیوالو ناستو کې ادعا کوي چې شتمنۍ یې د طالبانو له لوري مصادره شوې، خو د دې ادعاوو دوام او تکرار خلکو ته دا پوښتنه پیدا کړې چې نوموړې په افغانستان کې څومره او څه ډول شتمني لري.

صدیقي ټینګار کړی، چې دا موضوع نور یوازې د شتمنیو د مصادرې ادعا نه ده، بلکې اوس د عامو خلکو لپاره د کوفي د شتمنیو د کچې، سرچینو او حقیقت په اړه د پوښتنې بڼه خپله کړې ده.

نوموړې زیاته کړې، که دا ادعاوې ریښتینې وي، باید په شفاف ډول یې جزئیات وړاندې شي، او که نه وي، نو د عامه افکارو د مغشوشولو هڅې د خلکو د باور زیانمنولو لامل ګرځي.

د هغې په خبره، خلک حق لري چې د سیاسي څېرو څرګندونې روښانه، مستندې او حساب ورکوونکې وي.

پنجشیر؛یوې مور په یو وار زیږون پنځه ماشومان زیږولي

د پنجشیر ولایت په عنابې ولسوالۍ کې یوې مور پنځه ماشومان زیږولي، چې له څه باندې یوې میاشتې درملنې وروسته له روغتونه رخصت شوي دي.

د یاد ولایت والي ویاند سیف‌الدین لټون رسنیو ته ویلي، نوي زیږېدلي ماشومان د کم وزن او ځینو غیر نورمال روغتیايي ستونزو له امله تر یوې میاشتې او لسو ورځو پورې د ایمرجنسي روغتون تر جدي څارنې لاندې وو.

د هغه په وینا، د روغتیايي کارکوونکو د پرله‌پسې پاملرنې له امله اوس د مور او ماشومانو روغتیايي وضعیت د ډاډ وړ بلل کېږي.

طاهر اندرابي:د افغانستان او پاکستان په اړه د بریتانیا څرګندونې یو اړخیزې دي

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر اندرابي د افغانستان لپاره د بریتانیا د ځانګړي استازي ریچارډ لینډسي وروستۍ څرګندونې یو اړخیزې بللي دي.

اندرابي ویلي چې د طالبانو حکومت او پاکستان ترمنځ د پولو پر سر د نښتو په اړه د بریتانوي استازي خبرې بشپړ توازن نه لري او د وضعیت اصلي لاملونه نه څرګندوي.

هغه ادعا کړې چې له افغانستانه د ترهګریزو بریدونو لړۍ روانه ده او په دغو پېښو کې ۵۲ ملکي وګړي وژل شوي او ۸۴ نور ټپیان شوي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د بریتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینډسي تېره اوونۍ په کابل کې له طالب چارواکو سره د تاوتریخوالي کمولو او د سرحدي دروازو د بیا پرانیستلو په اړه خبرې کړې وې.

ناټو:له جرمني څخه د امریکایي ځواکونو د وتلو امکان ارزوو

ناټو اعلان کړی چې له امریکا سره په همغږۍ د هغه پلان ارزونه کوي چې له جرمني څخه به شاوخوا ۵ زره امریکايي سرتېري وباسي.

د ناټو ویاندې الیسن هارټ ویلي، دا پرېکړه یوازې یو پوځي بدلون نه دی، بلکې اروپايي هېوادونو ته یو واضح پیغام هم دی.

هغې ویلي، چې اروپا باید د خپلې دفاع مسؤلیت پخپله زیات کړي.

دا پرمختګ وروسته له هغې ګړندی شوی چې د ناټو غړو هېوادونو د خپل اقتصاد (GDP) شاوخوا ۵٪ دفاعي بودجې ته ځانګړې کړې ده چې دا د پخوانیو هدفونو په پرتله لوی زیاتوالی ګڼل کېږي.

جرمني د امریکایي سرتېرو د وتلو له اعلان وروسته:اروپايي هېوادونه باید د خپل امنیت مسؤلیت پر غاړه واخلي

وروسته له هغه چې امریکا اعلان وکړ له جرمني څخه به خپل زرګونه سرتېري وباسي، جرمني تازه له اروپا غوښتي چې د خپل دفاعي ځواک د پیاوړتیا لپاره جدي ګامونه واخلي.

د راپورونو له مخې، د امریکا دفاع وزارت پلان لري شاوخوا ۵ زره سرتېري له جرمني څخه وباسي.

دا پرېکړه په داسې وخت کې شوې چې د امریکا او اروپا ترمنځ اړیکې د ایران جګړې او سوداګریزو اختلافاتو له امله له فشار سره مخ دي.

د جرمني د دفاع وزیر بوریس پیستوریوس ویلي چې د دې پرېکړې تمه کېده، خو ټینګار یې کړی چې اروپايي هېوادونه باید د خپل امنیتي اړتیاوو لپاره زیات مسوولیت واخلي.

هغه زیاته کړې چې جرمني هڅه کوي خپل پوځ پراخ کړي، د وسلو اخیستنه چټکه کړي او دفاعي بنسټونه پیاوړي کړي.

ناټو هم ویلي چې د امریکا له دې پرېکړې سره په اړیکه کې دی، څو د سرتېرو د ایستلو د جزییاتو په اړه لا ډېر معلومات ترلاسه کړي.

بلخوا، د پولنډ لومړي وزیر ډونالډ توسک اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې د ناټو د یووالي کمزوري کېدل د لویدیځ لپاره ستر ګواښ دی.

راپور زیاتوي چې امریکا دا ګام په داسې حال کې اخلي چې د اروپا پر موټرو د تعرفو د لوړولو ګواښ یې هم کړی، چې دا کار د جرمني اقتصاد ته د میلیاردونو ډالرو زیان رسولی شي.

محمودخان اڅکزی:د پاکستان حکومت دغه هېواد د کورنۍ جګړې پر لور بیایي

د پاکستان د اپوزیسیون ګوند مشر محمودخان اڅکزي د دغه هېواد پر حکومت سختې نیوکې کړې او ویلي یې دي چې اوسنی نظام په شعوري ډول هېواد د یو خطرناک داخلي کړکېچ پر لور بیایي.

اڅکزي د یوې خبري غونډې پر مهال ویلي چې حکومت نه یوازې پر ملي شتمنیو بشپړ کنټرول ټینګ کړی، بلکې سیاسي فعالیتونه او د خلکو راټولېدل یې هم محدود کړي دي.

د هغه په وینا، دا ډول سیاستونه د ټولنې د بې‌ثباتۍ سبب ګرځي.

هغه زیاته کړې چې د پښتنو او بلوڅو لپاره هغه اقتصادي لارې چې له افغانستان سره د سوداګرۍ له امله برابرې شوې وې، اوس تړل شوې دي، چې له امله یې د سیمې خلک له جدي اقتصادي ستونزو سره مخ شوي دي.

اڅکزي همدارنګه ویلي چې پاکستان له هند سره څو ځله جګړې کړې دي، خو بیا هم د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزې اړیکې په بشپړه توګه نه دي درېدلې، او دا پوښتنه راپورته کېږي چې ولې له افغانستان سره ورته چلند نه کېږي.

نوموړي ټینګار کړی چې که دا حالت دوام وکړي، نو ښايي هېواد له لا زیاتې بې‌ثباتۍ او داخلي شخړو سره مخ شي.