د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت د اردن، بحرین او کویټ پر وړاندې د ایران پرله‌پسې بریدونه غندلي او هغه یې د سیمې د ثبات او امنیت پر ضد اقدام بللی دی.

د وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې د ورور هېوادونو پر حاکمیت دوامداره بریدونه په سیمه کې تاوتریخوالی زیاتوي او د کړکېچ د لا پراخېدو لامل ګرځي.

سعودي عربستان د وضعیت د ارامېدو او د تاوتریخوالي د کمېدو غوښتنه کړې او ټینګار یې کړی چې د شخړو حل باید د خبرو اترو او ډیپلوماټیکو لارو له لارې ولټول شي.

ریاض همداراز د ډیپلوماسۍ د بهیر د بیا پیاوړتیا غوښتنه کړې او د هغو مذاکراتو د دوام ملاتړ یې څرګند کړی چې د پاکستان په کوربه‌توب ترسره کېږي، او ترڅنګ یې د قطر د منځګړیتوب او سولې هڅې هم ستایلې دي.

د بشري حقونو نړیوال بنسټ د افغانستان په ځینو ولایتونو کې د پاکستاني ځواکونو پر هوايي بریدونو اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې د ملکي سیمو په نښه کېدل د نړیوالو بشري قوانینو او بشري حقونو د احتمالي سرغړونو په اړه جدي اندېښنې راپارولي دي.

د یاد بنسټ په خبرپاڼه کې راغلي چې پر استوګنیزو کورونو بریدونه باید په خپلواکه او هر اړخیزه توګه وڅېړل شي، څو د پېښې حقیقت روښانه او د احتمالي مسؤلینو د حساب‌ورکولو زمینه برابره شي.

بنسټ د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا او د جرمونو نړیوالې محکمې څخه غوښتي چې د دغو پېښو په اړه پلټنې وکړي، شواهد راټول او ثبت کړي او د نړیوالو قوانینو له مخې لازم اقدامات ترسره کړي.

د راپورونو له مخې، د سې‌شنبې شپه د پاکستان په بریدونو کې چې د خوست، پکتیکا او کونړ ولایتونه یې په نښه کړي وو، ۱۱ ماشومان، یوه ښځه او یو سپین‌ږیری وژل شوي او ۱۴ نور کسان، چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي، ټپیان شوي دي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان IOM اعلان کړی چې د ۲۰۲۶ کال د کډوالو اوونۍ په مناسبت به په لندن کې یو وړیا نندارتون جوړ شي، چې پکې به د افغان ښځو او نجونو تجربې، ستونزې او زغم نندارې ته وړاندې شي.

ټاکل شوې دا نندارتون د جون له ۱۲مې تر ۲۳مې پورې د ساوت وارک کاتیدرل په ودانۍ کې ترسره شي.

په دې نندارتون کې به د انځورونو، شخصي کیسو او هنري اثارو له لارې د افغان ښځو ژوند ته کتنه وشي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان ویلي چې افغان ښځې د وروستیو محدودیتونو له امله تر ټولو زیاتې اغېزمنې شوې دي او د دوی ورځنی ژوند له پراخو ستونزو سره مخ دی.

په نندارتون کې به د افغان هنرمندې شمسیا حسني هنري اثار، د عکاسې کلاودیا جانکې انځورونه او د نورو هنرمندانو بصري کیسې هم نندارې ته وړاندې شي.

راپورونه وايي چې د ۲۰۲۱ کال وروسته په افغانستان کې ښځې او نجونې د زده‌کړو، کار او ټولنیز ژوند په برخو کې له سختو محدودیتونو سره مخ شوې دي او لا هم میلیونونه ښځې د بنسټیزو حقونو له کمښت سره ژوند کوي.

د پاکستان تر ادارې لاندې کشمیر کې د پراخو لاریونونو پر مهال ۱۵ کسان وژل شوي دي.

نړیوالو رسنیو راپور ورکړی چې په وژل شویو کې ۱۱ ملکي وګړي او ۴ امنیتي سرتېري شامل دي، چې د لاریونوالو او پولیسو ترمنځ د تاوتریخوالي په پېښو کې وژل شوي دي.

په دې نښتو کې لږ تر لږه ۵۰ کسان ټپیان شوي هم دي.

راپورونه زیاتوي چې لسګونه زره لاریون کوونکي د کشمیر مرکز مظفرآباد په لور د نورو لاریونونو لپاره روان وو، خو امنیتي ځواکونو یې مخه نیولې ده.

د لاریونونو لامل دا بلل شوی چې د ځایي اسامبلۍ ۱۲ څوکۍ د کشمیري کډوالو لپاره ځانګړې شوې دي، چې له امله یې خلکو پراخ اعتراضونه پیل کړي دي.

د شانګهای همکارۍ سازمان (SCO) لپاره د روسیې د ولسمشر ځانګړي استازي بختیار حکیموف ویلي چې مسکو له کابل سره باثباته اړیکې لري او د افغانستان په اړه د دغه سازمان د کاري ډلې د بیا فعالېدو ملاتړ کوي.

نوموړي زیاته کړې چې د شانګهای همکارۍ سازمان ډېری غړي هېوادونه هم د دې اقدام ملاتړ کوي او دا یې د سیمه‌ییزو همکاریو لپاره مهم ګام بللی دی.

د هغه په وینا، د دې کاري ډلې د بیا فعالېدو موضوع تېر کال د تاجکستان په سرمشریزه کې هم د بحث موضوع وه.

حکیموف ټینګار کړی چې د افغانستان په اړه د سیمه‌ییزو هېوادونو همغږي د امنیت، ثبات او اقتصادي همکاریو لپاره مهمه ده.

د طالبانو حکومت د کانونو او پټرولیم وزارت د پالیسۍ او برنامو مرستیال عبدالرحمن قانت د افغانستان او امریکا د سوداګرۍ د ګډې خونې له رییس جفري ګريګو سره په کتنه کې د افغانستان د کانونو په سکتور کې د پانګونې او همکاریو د پراختیا پر موضوعاتو خبرې کړې دي.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې، د افغانستان او امریکا د سوداګرۍ د ګډې خونې رییس په دې برخه کې د پانګونې د جذب او پراختیا لپاره د همکاریو ډاډ څرګند کړی دی.

په مقابل کې، د طالبانو حکومت د کانونو او پټرولیم وزارت مرستیال د بهرنیو پانګوالو د لېوالتیا هرکلی کړی او ویلي یې دي چې د هېواد د کانونو په سکتور کې به د معتبرو شرکتونو د پانګونې لپاره د موجودو قوانینو او کړنلارو له مخې لازمې اسانتیاوې برابرې شي.

په دې ناسته کې د افغانستان د کانونو د استخراج او د دې سکتور د پراختیا اړوند پر نورو تخنیکي او عملي مسایلو هم بحث شوی دی.

یاده دې وي چې د افغانستان او امریکا د سوداګرۍ د ګډې خونې رییس تر دې وړاندې هم د طالبانو حکومت له بېلابېلو چارواکو سره لیدنې کړې او د اقتصادي همکاریو پر موضوعاتو یې خبرې کړې دي.

‌
قرارگاه خاتم الانبیاء که مدیریت جنگ در ایران را بر عهده دارد ساعتی بعد از دور جدید حملات آمریکا با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «از این لحظه به دلیل ناامنی در منطقه، تنگه هرمز برای تردد هر نوع شناور اعم از نفتکش و تجاری بسته خواهد بود ».

این قرارگاه تهدید کرده است که هرگونه اقدام جهت رفت و آمد از این تنگه «مورد اصابت» قرار خواهد گرفت.

به نظر می‌رسد این واکنشی به ادعای عصر چهارشنبه دونالد ترامپ است که گفته بود : “آمریکا طی یک عملیات توانسته ده‌ها میلیون بشکه نفت را از تنگه هرمز عبور دهد صورت گرفت.”

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد نیروهای این فرماندهی به دستور دونالد ترامپ از ساعت ۵:۱۵ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا دور جدیدی از حملات علیه اهدافی در ایران را آغاز کرده است.

در بیانیه سنتکام آمده است که این حملات در واکنش به «تجاوزات بی دلیل و مستمر ایران بر پایگاه های آمریکا در کشور های منطقه» خوانده انجام می‌شود.

پیشتر دونالد ترامپ و وزیر دفاع آمریکا در اظهارات جداگانه‌ای گفته بودند که بار دیگر به ایران حمله می‌کنند.

همزمان خبرگزاری‌های ایران از شنیدن صدای انفجار در مناطقی از این کشور از جمله چون بندرعباس و حاشیه خلیج فارس خبر دادند.

د بشري حقونو د څار سازمان د افغانستان څېړونکې فرشتې عباسي ویلي، د اروپايي کمېسیون له لوري د طالبانو حکومت د پلاوي بلنه چې د کډوالۍ په خبرو اترو کې ګډون وکړي، په نامناسب وخت کې شوې او ناسم پیغام لېږدوي.

عباسي ټینګار کړی چې افغانستان لا هم د نړۍ له سختو بشري حقونو بحرانونو څخه یو تجربه کوي او ښځې او نجونې په دغه هېواد کې له پراخ او بنسټیز تبعیض او محدودیتونو سره مخ دي.

د هغې په وینا، د طالبانو له حکومت سره هر ډول کډواليز تړون ښايي د افغان کډوالو د جبري بېرته ستنولو او اخراج لپاره زمینه برابره کړي؛ هغه هېواد ته چې لا هم د امنیت او بشري حقونو له جدي ستونزو سره مخ دی.

عباسي خبرداری ورکړی چې دا ډول اقدامات ممکن د هېوادونو له نړیوالو مکلفیتونو سره په ټکر کې وي، ځکه نړیوال قوانین د هغو کسانو بېرته لېږل منع کوي چې د شکنجې، جدي ګواښونو او یا غیرانساني چلند له خطر سره مخ وي.

نوموړې زیاته کړې چې افغانستان د ډېرو وګړو، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو لپاره، د پراخو محدودیتونو، تبعیض او له اساسي حقونو د محرومیت په چاپېریال بدل شوی دی.

هغې له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د کډوالۍ او د طالبانو له حکومت سره د تعامل په اړه پرېکړو کې د افغانستان د بشري حقونو وضعیت او د افغانانو پر وړاندې موجود خطرونه په جدي توګه په پام کې ونیسي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت (یوناما) منلې چې د پاکستان لخوا پر افغانستان د جون د ۹ او ۱۰ نېټې ترمنځ شپه د خوست، کونړ او پکتیکا ولایتونو په ختیځو سیمو کې د ترسره شویو هوايي بریدونو له امله لږ تر لږه ۱۳ ملکي وګړي وژل شوي او ۱۰ نور ټپیان شوي دي.

یوناما په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې د قربانیانو ډېری برخه ښځې او ماشومان جوړوي او دغه اداره د ملکي وګړو د خوندیتوب په اړه ژوره اندېښنه لري.

یادې ادارې د تاوتریخوالي د کمېدو، دایمي اوربند، د ملکي وګړو د ساتنې، د بشري مرستو د رسېدو لپاره د سرحدي لارو د بېرته پرانیستل کېدو او د اختلافاتو د حل لپاره د خبرو اترو غوښتنه کړې ده.