د آلمان د بهرنیو چارو وزیر یوهان وادفول د ایران د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي سره په ټیلیفوني خبرو کې د هرمز تنګي د ژر پرانیستلو او د ایران د اټومي پروګرام د بشپړ درولو غوښتنه کړې ده.

هغه په خپله اېکس پاڼه کې لیکلي چې د امریکا د متحد په توګه د آلمان ګډ هدف دا دی چې ایران ته د اټومي وسلو د لاسرسي مخه ونیول شي او دا بهیر په بشپړ ډول وڅارل شي.

دا خبرې په داسې حال کې شوې چې د ایران، امریکا او د هغوی د متحدانو ترمنځ تاوتریخوالی لا هم دوام لري او هم مهاله د کړکېچ د کمولو لپاره د ځینو وړاندیزونو راپورونه هم خپاره شوي دي.

د راپورونو له مخې، په دغو وړاندیزونو کې د هرمز تنګي د تدریجي پرانیستلو او د ځینو محدودیتونو د کمولو خبره هم شامله ده، خو تر اوسه رسمي توافق نه دی شوی.

د ایران سپاه پاسداران ویلي چې د ډونالډ ټرمپ لپاره دوه انتخابه پاتې دي: یا به ناممکنه جګړه ومني او یا به یو خراب تړون ته غاړه کېږدي.

دوی زیاتوي چې ایران د امریکا او اسراییلو د تجاوز د پای ته رسولو لپاره یو جامع وړاندیز وړاندې کړی او ادعا کوي چې واشنګټن هڅه کوي له دې وضعیت څخه د ځان د ژغورنې لاره ومومي.

سپاه پاسداران زیاته کړې چې ایران د پینټاګون لپاره د سمندري محاصرې په تړاو یو مهالوېش ټاکلی او دا هم ادعا کوي چې د چین، روسیې او اروپايي هېوادونو دریځونه د امریکا پر ضد بدلېږي، چې له امله یې د واشنګټن د پرېکړو ساحه محدوده شوې ده.

بل لور ته، ټرمپ اعلان کړی چې امریکا به د هرمز تنګي کې د بند پاتې کښتیو د ایستلو لپاره مرسته وکړي او خبرداری یې ورکړی چې که ایران خنډ جوړ کړي، نو له سخت غبرګون سره به مخ شي.

د پاکستان امنیتي چارواکو خبر ورکړی چې د ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې د پوځ پر ضد د بې‌پیلوټه الوتکو بریدونه په څرګند ډول زیات شوي او دا وضعیت د امنیتي ادارو لپاره نوې ننګونه بلل کېږي.

د راپورونو له مخې، یوازې په روان کال کې سلګونه ډرون بریدونه ثبت شوي چې ډېری یې په خیبرپښتونخوا ایالت کې ترسره شوي دي.

چارواکي وایي، که څه هم یو شمېر دغه بریدونه د پرمختللو دفاعي سیستمونو له لارې شنډ شوي؛ خو دا بدلون د وسله‌والو ډلو د تکتیکونو په پرمختګ دلالت کوي.

د ورکړل شویو معلوماتو پر بنسټ، د دغو بریدونو لویه برخه په بنو کې شوې، ورپسې ډېره اسماعیل خان، ملاکنډ، پېښور، مردان، کوهاټ او هزاره سیمې هم د دې پېښو شاهدې دي.

امنیتي چارواکي ټینګار کوي چې د ډرون بریدونو زیاتوالی ښيي چې وسله‌والې ډلې د جګړې نوې لارې چارې خپلوي، چې دا چاره د سیمې امنیتي وضعیت لا پېچلی کوي.

د طالبانو حکومت د ارشاد، حج او اوقافو وزارت ویلي چې سعودي عربستان ته د افغان حاجیانو د لېږد بهیر په منظم ډول روان دی او تر دې دمه ۱۴ زره او ۲۹۳ تنه په ۴۶ الوتنو کې مدینې منورې ته رسېدلي دي.

د وزارت په وینا، د لوېدیځ زون پاتې حاجیان به هم ژر د هرات له لارې په ځانګړو الوتنو کې مدینې ته انتقال شي او د دې پړاو بهیر به بشپړ شي.

مسوولین زیاتوي چې په نږدې ورځو کې به د کندهار او هرات له زونونو څخه جدې ښار ته د حاجیانو د لېږد الوتنې هم پیل شي.

د چارواکو په خبره، افغان حاجیان به له رسېدو وروسته په نبوي جومات کې خپل عبادتونه ترسره کړي او وروسته به د حج د مناسکو د ادا کولو لپاره مکې مکرمې ته لاړ شي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش ویلي چې په نړۍ کې د خبریالانو پر وړاندې د ترسره شویو جرمونو شاوخوا ۸۵ سلنه قضیې له څېړنې او سزا پرته پاتې کېږي.

هغه د مطبوعاتو د ازادۍ د نړیوالې ورځې په مناسبت په خپل پیغام کې ویلي چې خبریالان په بېلابېلو هېوادونو کې له جدي خطرونو سره مخ دي، چې پکې سانسور، څارنه، قانوني فشارونه او حتی د ژوند ګواښونه شامل دي.

ګوترېش زیاته کړې چې په وروستیو کلونو کې یو شمېر خبریالان په ځانګړې توګه د جګړو په سیمو کې په هدفي ډول وژل شوي دي.

هغه خبرداری ورکړی چې اقتصادي فشارونه، نوې ټکنالوژي او د معلوماتو تحریف د رسنیو ازادي تر سخت ګواښ لاندې راولي او باوري معلوماتو ته لاسرسی محدودوي.

نوموړي ټینګار کړی چې د ژورنالېزم کمزوري کېدل د خلکو ترمنځ بې‌باوري زیاتوي، ټولنیز یووالی کمزوری کوي او د کړکېچونو حل لا ستونزمنوي.

د پاکستان د زنداني پخواني لومړي وزیر او د تحریک انصاف (PTI) د بنسټګر عمران خان د پخوانۍ مېرمنې جمایمه ګولډسمېت له یوه پېژندل شوي میلیاردر پانګه‌وال سره د کوژدې خبرونه خپاره شوي دي.

د نړیوالو رسنیو د راپورونو له مخې، بریتانوۍ فلم لیکواله او مستندسازه جمایمه ګولډسمېت د آیرلنډ-اسټرالیايي میلیاردر پانګه‌وال کامرون اوو ریلي سره کوژده کړې ده.

ویل کېږي چې دواړه شاوخوا د یو کال راهیسې په اړیکه کې وو.

راپورونه زیاتوي، چې ۶۲ کلن کامرون اوو ریلي یو مشهور پانګه‌وال دی چې په بېلابېلو نړیوالو شرکتونو کې یې مهمې دندې ترسره کړې دي او همدا رنګه هغه د پخواني رسنیز میلیاردر انتوني اوو ریلي زوی هم دی.

جمایمه ګولډسمېت، چې مخکې د عمران خان مېرمنه وه، او له هغه یې دوه زامن هم لرل، د خپل شخصي ژوند له امله تل د رسنیو د پام وړ پاتې شوې ده.

سرچینې دا هم وایي چې د جمایمه کورنۍ له کامرون اوو ریلي سره لیدلي او دا اړیکه یې مثبته بللې ده.

نوموړې د خپل مسلک په اوږدو کې په ګڼو مهمو مستندو فلمونو او سینمایي پروژو کې کار کړی او په وروستیو کلونو کې یې د ټولنیزو او بشري حقونو اړوند فعالیتونه هم زیات شوي دي.

د پکتیا پخواني والي حلیم فدایي د طالبانو حکومت له لوري د «ملي» اصطلاح د بدلون پر پرېکړه نیوکه کړې او ویلي یې دي چې دا کار د ملي هویت د کمزوري کولو هڅه ده.

هغه په خپلو څرګندونو کې ویلي چې د «ملي» پر ځای د «عمومي» کلمې کارول یوازې لفظي بدلون نه، بلکې د هویت اړوند یو مهم تحول دی چې د خلکو د ګډ هویت او ارزښتونو پر بنسټ اغېز کوي.

فدایي زیاته کړې چې د اسلامي تاریخ له مخې، جغرافیوي او ملي نسبتونه د علماوو د پېژندنې مهمه برخه وه او د دې مفاهیمو ردول له تاریخي او علمي واقعیتونو سره سمون نه لري.

نوموړي همدارنګه خبرداری ورکړی چې دا ډول بدلونونه ښايي د افراطي فکرونو یا بهرنیو اغېزو پایله وي او ټینګار یې کړی چې اسلام یوازې د عربي اصطلاحاتو په کارولو تحقق نه مومي، بلکې د عدالت، ارزښتونو او عقیدې پر بنسټ ولاړ دی.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) اعلان کړی چې د ايران د جنوبي بندرونو او ساحلو د سمندري محاصرې د عملیاتو له پیل راهيسې ۴۹ سوداګریزې کښتۍ اړ شوې چې خپل مسیر بدل کړي او له دې محاصرې سره سمون وکړي.

سنتکام زياته کړې چې امريکايي ځواکونه لا هم د دې عملیاتو بشپړ عملي کولو ته ژمن دي او هڅه کوي دا محاصره په دوامداره ډول وساتي.

بل لورته سپاه پاسداران ویلي چې که امریکا د دوی شرطونه ونه مني؛ نو دوی هر ډول جګړې ته تیار دي.

د ايران د حکومت وياندې، فاطمه مهاجراني ويلي چې له هېواده بهر مېشت ايرانيان د هغو فشارونو او ستونزو سره سره چې د لوېديځو رسنيو له لوري پرې راوستل شوي، لا هم په کلکه د خپل وطن تر څنګ ولاړ دي.

هغې زياته کړې چې د شوو مثبتو پرېکړو په رڼا کې اړينه ده چې بهرنيو ايرانيانو ته دا پيغام ورسېږي چې د خپل هېواد غېږ ورته تل پرانيستې ده.

مهاجراني ويلي، ټول ايرانيان پرته له دې چې د نړۍ په کومه برخه کې ژوند کوي او يا يې د وتلو لامل څه و، ايران خپل کور ګڼي.

د پاکستان د جماعت اسلامي پخواني مشر سراج الحق د پاکستان پر اوسني اقتصادي او سیاسي وضعیت سختې نیوکې کړې دي.

هغه ویلي چې هېواد له درنو اقتصادي ستونزو، د برېښنا پرله‌پسې پرچاوۍ، لوړې ګرانۍ او سیاسي بې‌ثباتۍ سره مخ دی.

نوموړي له واکمنو غوښتي چې د شخصي ګټو پر ځای د ولس ستونزو ته لومړیتوب ورکړي او د خلکو د ژوند د اسانتیا لپاره عملي اقدامات وکړي.

سراج الحق ټینګار کړی چې پاکستان یو حساس پړاو کې دی او د بحران د حل لپاره ملي یووالی، جدي خبرې اترې او منظمې پالیسۍ اړینې دي.

هغه زیاتوي چې د برېښنا کمښت او د بیو لوړوالی عام خلک سخت ځپي او اوسنی وضعیت نور د زغم وړ نه دی، نو ځکه سیاستوال باید د هېواد د راتلونکي لپاره ګډ او مسؤلانه تصمیمونه ونیسي.