د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، چې د پاکستان بزدله پوځ په کابل، کندهار او پکتیا کې ځینې ځایونه بمبار کړي.

ښاغلي مجاهد زیاته کړې چې د دغه بمبار له امله چاته د سر زیان ندی اوښتی.

د طالبانو حکومت د ملي دفاع وزارت وايي، د پاکستان له لوري د افغانستان د خاورې او هوايي حریم د نقض او د ملکي تلفاتو په غبرګون کې یې تېر ماښام د ماخستن په ۸ بجو د ډیورنډ کرښې پورې غاړه انتقامي عملیات پیل کړل، چې د شپې په ۱۲ بجو د لوی درستیز په امر پای ته ورسېدل.

وزارت په خبرپاڼه کې ادعا کړې چې دغه عملیات د پکتیکا، پکتیا، خوست، ننګرهار، کنړ او نورستان ولایتونو ته څېرمه ترسره شوي، چې په ترڅ کې یې ۵۵ پاکستاني عسکر وژل شوي، دوه قرارګاوې او ۱۹ پوستې نیول شوې دي.

همداراز ویل شوي چې له څلورو نورو پوستو څخه پاکستاني عسکر تښتېدلي دي.

د خبرپاڼې له مخې، په عملیاتو کې یو ټانک سوځول شوی، یو پوځي د انتقال موټر نیول شوی او سپکه او درنه وسله او مهمات هم د افغان ځواکونو لاس ته ورغلي دي.

وزارت د خپلو ۸ جنګیالیو وژل کېدل او د ۱۱ نورو ټپي کېدل هم تایید کړي دي.

همدارنګه ویل شوي چې په ننګرهار کې د مهاجرینو پر کمپ د توغندیز برید له امله ۱۳ ملکي کسان ټپیان شوي، چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي.

د خوست ولایت د ځاځي میدان ولسوالۍ اړوند د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ جګړه پیل شوې ده.

راپورونه وایي چې دواړه لوري درنې وسلې کاروي او نښته روانه ده.

ځايي اوسېدونکي وایي، د جګړې له سیمې څخه د خوندي ځایونو پر لور د وتلو هڅه کوي.

بل لور ته، یو شمېر سرچینې وایي چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ په سرحدي سیمو کې په څو نقطو کې د ډزو تبادله شوې ده.

د معلوماتو له مخې، دغه نښتې ماښام شاوخوا پنځه بجې پیل شوې او لا هم دوام لري.

راپورونه زیاتوي چې د خیبر ولسوالۍ د بازار زخېل په سیمه کې، د مارو سر او شاه کوټ په ګډون، په دوو ځایونو کې سختې ډزې روانې دي.

امنیتي سرچینې وایي، دواړه لوري درنې وسلې کاروي؛ خو تر اوسه د مرګ‌ژوبلې په اړه کوم رسمي تائید نه دی شوی.

سرچینې وایي چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ یو ځل بیا په سرحدي سیمه کې نښته روانه ده او دواړو لورو پر یو بل ډزې پیل کړې دي.

د معلوماتو له مخې، ډزې ماښام شاوخوا ۵:۵۰ بجې پیل شوې دي.

تر اوسه د مرګ‌ژوبلې یا اوښتو زیانونو په اړه رسمي جزئیات نه دي خپاره شوي.

ایراني چارواکي وایي، روان لمریز کال کې له ایران څخه افغانستان ته د اورګاډي له لارې د توکو لېږد د تېرې مودې په پرتله ۱۷ برابره زیات شوی دی.

د ایران دولتي رسنیو ته د ایران د رېل پټلۍ ادارې د بهرنۍ سوداګرۍ عمومي رییس، شهریار نقی‌زاده ویلي چې د روان کال د وري له لومړۍ تر د سلواغې تر پایه شاوخوا ۶۵۰ زره مټریک ټنه توکي د رېل له لارې افغانستان ته لېږدول شوي دي.

د هغه په وینا، له دې ټولې اندازې څخه لږ تر لږه ۱۵۰ زره ټنه ترانزیټي توکي وو، یعنې دا مالونه په نورو هېوادونو کې بار شوي او د ایران له لارې افغانستان ته رسېدلي دي.

نقی‌زاده زیاته کړې چې ایران پلان لري د ۱۴۰۵ لمریز کال پر مهال د شمتېغ له سرحدي لارې دوه میلیونه ټنه بار ولېږدوي او ټینګار یې کړی چې د اوسني ودې له مخې دا هدف د ترلاسه کېدو وړ دی.

د طالبانو حکومت د امر بالمعروف او نهې عن المنکر وزارت ویاند سیف‌الاسلام خیبر وایي، په راتلونکي کې به د نکاح تړون له دودیز او کلیوالي بڼې ووځي او په رسمي چوکاټ کې به ثبتېږي او په محکمو کې به ترسره کېږي.

خیبر له رسنیو سره په خبرو کې ویلي، د دې پرېکړې موخه دا ده چې د جبري ودونو، درنو مهرونو او یو شمېر نورو ناسمو دودونو مخه ونیول شي.

د نوموړي په وینا، د نکاح رسمي ثبت به د ښځو حقونه خوندي کړي او د کورنیو ترمنځ د شخړو د کمېدو لامل شي.

دا په داسې حال کې ده چې د هېواد په ډېری سیمو کې نجونې په جبري ډول ودیږي او یا هم لوړ مهر او ولور ورباندې کېښودل کېږي.

لیکوال: شاه محمود میاخیل

افغانستان کې به چې د سرک په سر یا چوک په منځ کې څوک ولیده او بیا به ورسره اشنا شولې، دې ته یې سرچوک اشنایي ویله. سر چوک یې ډېر پخوا د میوند جادې منار سیمې ته وایه او هلته به خلک راټولیدل. په سماوارونو کې به یې بنډارونه سره کول؛ خو ژوره پیژندګلوې به نه وه، چې د یو بل کور ته سره تګ او راتګ ولري. دې ته یې ځکه د سرچوک انډیوالي ویله.

نن سبا دا سیاست هم دومره پیچل شوې او مغلق دی چې حد نه لري. هند د پاکستان مخالف او اسرایلو دوست دی. بیا اسرایل او پاکستان د امریکې دوستان دي. هند په ۲۰۲۵زکال کې د ۲۰۰ میلیونو ډالرو تیل د ایران نه اخستلې چې د ایران اقتصاد تقویه شي او دا کچه زیاتوي. بیا ایران د اسرایلو دښمن دی. هند د طالبانو سره ښه روابط لري خو د پاکستان خلاف دی. بیا طالبان د ایران او هند سره ښه روابط لري او د پاکستان سره یې اړیکې خړ پړې ښکاري. روسیه او چین د امریکې سره خرابې اړیکې لري خو د پاکستان سره یې اړبکې ښې دي.

اوس هیڅوک نه پوهیږي چې کوم هیواد د کوم هیواد دوست او دښمن دی.

دلته د سیاسي علومو په اساس، اړیکې د دوست او دښمن د تعریف په اساس نه ټاکل کیږي ځکه په سیاسي معادلاتو کې دوست کیدې شي چې دښمن او رقیب شي او همدا شان دښمن او رقیب دوست شي. هر هیواد خپلې اړیکې د نورو هیوادونو سره د لنډمهاله، منځمهاله او اوږدمهاله ګټو په اساس ټاکي نه د قومي، سمتي، مذهبي، دیني او ګاونډیتوب د انډیوالې په اساس.

یوازې افغانان فکر کوي چې د دنیا کارونه اوسیاست د طالبانو او تنظیمونو د تشکیلاتو او د ښوروا د کاسې د انډیوالې په شان دی. کله چې ګټې تعریف شولې بیا د ګټو لپاره دوست او دښمن او شریک ټاکل کیږي. افغانان لا ګټې تعریف کړې نه وي، وایي فلانې مو دوست او فلانې مو دښمن دی.

دوست او دښمن د سرچوک په انډیوالې، د کنفرانسونو او د ښورواګانو د کاسې په خوراک نه ټاکل کیږي او نه پیژندل کیږي.

نوټ: ټولنیزو رسنیو کې هم د سر چوک انډیوالیانې زیاتې دي.

یادونه: حماسه میډیا د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو سیاستوالو ، لیکوالو او نظر خاوندانو لیکنو او نظریاتو ته درناوی لري، دا لیکنه د حماسه میډیا نظر نه څرګندوي بلکې د لیکوال نظر دی او مونږ یې کټ مټ دلته خپروو.

د خیبر پښتونخوا ایالت په ټانک ولسوالۍ کې د امنیتي ځواکونو پر یوې پوستې د وسله‌والو له لوري د کواډکوپټر ډرون په وسیله برید شوی دی.

د پولیسو په وینا، برید د سهار وختي ترسره شوی او ډرون دوه هاوان مرمۍ غورځولې دي.

په پېښه کې یو سرتېری ټپي شوی و، خو وروسته یې د ټپونو له امله ساه ورکړه.

چارواکي وایي چې د برید کوونکو د پېژندنې او نیولو لپاره پلټنې روانې دي.

د طالبانو حکومت د امربالمعروف او نهې عن المنکر وزارت ویلي چې د دوی محتسبانو په تېره یوه اونۍ کې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې ۱۶ کسان د کوډګرۍ په تور نیولي دي.

د خبرپاڼې له مخې، یاد کسان په پروان، بامیان، کندهار، بدخشان، جوزجان، غور او سرپل ولایتونو کې نیول شوي او عدلي او قضایي ارګانونو ته سپارل شوي دي.

وزارت همداراز ویلي چې په همدې موده کې یې د ښځو د حقونو اړوند ۹۶ قضیې حل کړې او له سوداګرو سره یې د بیو د کنټرول او د احتکار د مخنیوي په تړاو ۲۱۲ اصلاحي ناستې ترسره کړې دي.

د بلوڅو د ازادۍ غوښتونکي تحریک مشر حربیار مري په تازه څرګندونو کې د پاکستان له لوري پر افغان ملکیانو هوايي او ډرون بریدونه په کلکه غندلي او دا یې د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بللې ده.

هغه ویلي چې د نړیوالې ټولنې چوپتیا اسلام‌اباد ته دا زمینه برابروي چې د افغانستان د خاورې بشپړتیا او د خلکو حقونه تر پښو لاندې کړي.

مري همداراز د ډیورنډ کرښې موضوع ته په اشارې ویلي چې که د تاریخ په اوږدو کې نړیوالې ټولنې بې‌تفاوتي نه وای کړې، سیمه به له اوسني وضعیت سره نه مخ کېده.

حربیار مري د پاکستان پر هغې تګلارې نیوکه وکړه چې ګواکې غواړي افغانستان د خپل «پنځم ایالت» په توګه معرفي کړي او د کابل پر ملي حاکمیت برلاسی ومومي.

نوموړي ټینګار کړی چې افغانان او بلوڅان باید د خپلو حقونو او سیمو د دفاع لپاره یو موټی دریځ خپل کړي.