د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د ویاند مرستیال شاه حسین مرتضوي ویلي چې ځینې سیاستوال لا هم د قومي کارت له لارې سیاسي ګټې ترلاسه کوي او د قومونو ترمنځ د نفاق او دښمنۍ فضا رامنځته کوي.

هغه زیاته کړې چې په تېرو څو لسیزو کې یو بشپړ نسل د همدې ډول سیاسي لوبو قرباني شوی او دا تګلارې د هېواد د ثبات پر وړاندې جدي خنډ ګرځېدلې دي.

مرتضوي ټینګار کړی چې اوس د عامه پوهاوي له زیاتېدو سره خلک نور د دې ډول لوبو ښکار نه کېږي او هېڅوک نشي کولای د یوه قوم د استازیتوب ادعا وکړي.

د هغه په وینا، د خلکو لپاره ګډ ژوند، ملي یووالی، متقابل درناوی، او عدالت بنسټیز ارزښتونه دي، او د خلکو لاره اوس د قومي مشرانو له تګلارې بېله شوې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې ایران له مالي پلوه د سقوط په حال کې دی او سختې نغدي مرستې ته اړتیا لري.

هغه دا څرګندونې په خپل ټولنیز پلیټفارم تروت سوشیال کې کړې او ادعا یې کړې چې ایران د عوایدو د کمېدو له امله له جدي اقتصادي فشار سره مخ دی.

ټرمپ زیاته کړې چې ایران غواړي د هرمز تنګی ژر تر ژره بېرته پرانستل شي، ځکه د ده په وینا د دې لارې بندېدو له امله هره ورځ لوی مالي زیان ویني.

هغه همداراز ویلي چې د ایران د امنیتي ځواکونو او پولیسو د معاشونو په نه ورکولو شکایتونه زیات شوي او دا حکومت د “بیړنۍ مرستې” حالت ته رسېدلی دی.

د امریکا د خزانې وزیر اسکات بسنټ ویلي چې امریکا به د ایران پر وړاندې د سمندري محاصرې او اقتصادي فشارونو تګلاره دوامداره وساتي.

هغه ادعا کړې چې په نږدې ورځو کې به د خارک د تېلو زېرمه‌ځایونه ډک شي او د ایران د تېلو کمزورې څاګانې به بندې شي.

بسنټ ویلي چې د ایران د سمندري تجارت محدودول د حکومت د عوایدو اصلي شریانونه په نښه کوي او د امریکا د خزانې وزارت د “اقتصادي قهر” په نوم کمپاین له لارې د فشار زیاتولو ته دوام ورکوي.

هغه زیاته کړې چې هر هغه کس یا بېړۍ چې د پټو مالي یا تجارتي لارو د دې جریانونو ملاتړ وکړي، د امریکا د بندیزونو سره به مخ شي، او واشنګټن به هغه شتمنۍ هم کنګل کړي چې د ده په وینا د ایران مشرتابه د خلکو له نومه په ناسمه توګه ترلاسه کړې دي.

وال سټریټ ژورنال په یو راپور کې ویلي، چې ډونالډ ټرمپ له خپلو سلاکارانو سره د ایران د بیا بمبارۍ احتمال ارزولی؛ خو په پای کې یې پرېکړه کړې چې د فشار تګلاره دوام ومومي.

راپور زیاتوي چې د ټرمپ اداره چمتو ده انتظار وباسي او باور لري چې د “اعظمي فشار” پخوانۍ تګلاره یو ځل بیا اغېزمنه کېدای شي.

د سرچینو په وینا، ټرمپ او د هغه ټیم منځنۍ لاره غوره کړې ده، چې له مخې به یې پر ایران فشار تر هغه دوام وکړي څو تهران یو مشخص وړاندیز وړاندې کړي.

د راپور له مخې، وروسته به د امریکا ولسمشر پرېکړه کوي چې خبرې دوام ومومي او که د ایران پر وړاندې د بریدونو نوې څپه پیل شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې امریکا د سمندري محاصرې له لارې د هرمز تنګی په بشپړ ډول تړلی دی.

هغه دا څرګندونې په خپل ټولنیز پلیټفارم تروت سوشیال کې کړې او ویلي یې دي چې ایران یوازې د خپل حیثیت د ساتلو لپاره د تنګي د بندېدو خبره کوي؛ خو په حقیقت کې غواړي دا لاره خلاصه پاتې شي.

ټرمپ ادعا کړې چې ایران هره ورځ له دې لارې سلګونه میلیونه ډالر عاید ترلاسه کوي او که تنګی بند پاتې شي، دا عاید به له لاسه ورکړي.

نوموړي همداراز ویلي چې ایران په خبرو کې د تنګي د بندېدو یادونه کوي؛ خو په عمل کې غواړي دا بېرته پرانېستل شي، او ټینګار یې کړی چې وضعیت تر ډېره د امریکا تر کنټرول لاندې دی.

د نیویارک ټایمز د راپور له مخې، هغه افغانان چې قطر ته انتقال شوي، له یوې سختې پرېکړې سره مخ دي: یا به کنګو هېواد ته ځي او یا به بېرته افغانستان ته ستنېږي.

راپور زیاتوي چې ډونالډ ټرمپ د شاوخوا ۱۱۰۰ کسانو د انتقال لپاره له کنګو سره خبرې کوي.

د سرچینو په وینا، په دې ډله کې د امریکايي ځواکونو پخواني ژباړونکي، د افغانستان د ځانګړو ځواکونو غړي او د امریکايي سرتېرو د کورنیو یو شمېر غړي شامل دي.

ویل کېږي چې د دغو کسانو راتلونکی لا هم روښانه نه دی او دا پرېکړه د هغوی لپاره له جدي اندېښنو سره مل ده.

له پنځلس ورځني اوربند سربېره بیا هم د امریکا او ایران ترمنځ سیاسي او پوځي ترینګلتیا کمه نه شوه او د دواړو هېوادونو ترمنځ اعلان شوی دوه اوونیز اوربند د پای ته رسېدو درشل ته رسېدلی او نن شپه د اوربند وروستۍ شپه ده.

هاخوا، د ایران د پارلمان رئیس، محمد باقر قالیباف، خبرداری ورکړی چې که اوربند پرته له کومې هوکړې پای ته ورسېږي، هېواد به یې په جګړه کې نوې تګلارې او امکانات وکاروي.

بلخوا، د امریکا ولسمشر، ډونالډ ټرمپ، ویلي چې که تهران د سولې خبرو ته حاضر نه شي، نو له سختو او بې‌ساریو پایلو سره به مخ شي.

نوموړي حتی خبرداری ورکړی چې د اوربند له پای ته رسېدو وروسته به بمبارۍ پیل شي او دا یې هم ویلي چې د بل اوربند لپاره دومره وزګار نه دی.

په ورته وخت کې اسلام اباد ته د امریکا د مرکچي پلاوي د مشر جی‌ډي ونس سفر هم وځنډید.

دغه کړکېچ وروسته له هغې لا پسې زیات شو چې امریکا د هرمز تنګي ته نږدې یوه ایراني بېړۍ ونیوله.

تر اوسه د دواړو هېوادونو ترمنځ د سولې د دوهم پړاو خبرو برخلیک لا هم روښانه نه دی.

واشنګټن پوسټ راپور ورکړی، چې اسلام اباد ته د جی‌ډي ونس سفر د سپینې ماڼۍ د «اضافي پالیسۍ غونډو» له امله ځنډول شوی دی.

په ورته وخت کې اکسیوس راپور ورکړی چې د ایران چارواکو لا هم پرېکړه نه ده کړې چې په خبرو کې به ګډون وکړي که نه.

راپورونه زیاتوي چې سټیو ویتکاف او جرد کوشنر لا هم په امریکا کې دي، حال دا چې ټاکل شوې وه د کورنیو چارو وزارت الوتکه یې د سې‌شنبې په سهار له میامي څخه اروپا او بیا پاکستان ته یوسي؛ خو د الوتنې پلان په وروستیو شېبو کې لغوه شو او الوتکه اوس بېرته واشنګټن ته روانه ده.

ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق ویلي چې په اوسني حساس پړاو کې د ډیورنډ کرښې موضوع راپورته کول د افغانستان له اصلي او ژورو ستونزو څخه د عامه افکارو د اړولو هڅه ده.

هغه ټینګار کړی چې دا مهال په افغانستان کې د ټولنې نیمایي برخه، یعنې ښځې او نجونې، له بنسټیزو حقونو لکه زده‌کړې او کار څخه محرومې دي، چې د ده په وینا دا یو هدفمند اقدام دی او د خلکو اساسي او اسلامي حقونه تر پښو لاندې کوي.

فایق زیاته کړې چې د معاصرو علومو محدودول ځوانان افراطیت او تاوتریخوالي ته بیایي، په داسې حال کې چې فقر، بېکاري او کډوالي هم مخ پر زیاتېدو دي.

د هغه په وینا، له ۲۳ میلیونو زیات خلک بشري مرستو ته اړتیا لري.

نوموړي ټینګار کړی چې د افغانستان د ژغورنې یوازینۍ لار د داسې نظام جوړول دي چې د خلکو پر اراده، د قانون پر حاکمیت او عدالت ولاړ وي.

د ښځو د حقونو فعالې ډېوه پتنګ د پاکستان د ولسمشر اصف علي زرداري وروستیو څرګندونو ته توند غبرګون ښودلی دی.

آغلې پتنګ په خپله ایکس‌پاڼه لیکلي:«ښاغلی زرداري: د قائد اعظم پلار مو معلوم نه دی خبره د تمدن کوې!»

ډېوې دغه راز ویلي چې پاکستان یو مصنوعي هېواد دی او مصنوعي هېواد هیڅکله د تاریخ او تمدن څښتن کیدای نه شي.

هغې لیکلي:«تاسې يو ځلې د قائد اعظم، محمد علی جناح څخه نيولې تر خپل ځان پورې خپل تاريخ راته ثابت کړئ، بيا راشه د ګندهارا، ادم خان او درخانۍ په اړه خبرې او دعوه وکړه.»

نوموړې ویلي چې د پاکستان اوسنی تاريخ ټول د افغانستان د شخصيتونو په وياړونو را څرخيږي او په وینا یې چې پاکستان نه کوم وياړ لري او نه کوم تاريخ او تمدن.