د امریکا مرکزي قومانداني (سنتکام) اعلان کړی چې د ایران د جنوبي بندرونو او ساحلونو د بحري محاصرې په چوکاټ کې، امریکایي ځواکونو ۳۱ کښتیو ته امر کړی چې خپل مسیر بدل کړي یا بېرته خپل مبدأ بندر ته ستنې شي.
د راپور له مخې، د ستنو شوو کښتیو ډېری یې د تیلو ټانکرونه وو.
سنتکام وایي چې په دې عملیاتو کې له ۱۰ زرو څخه زیات امریکایي سرتېري، تر ۱۰۰ زیات جنګي الوتکې، چورلکې او استخباراتي الوتکې، او له ۱۷ زیاتې جنګي بېړۍ د ایران د جنوبي بندرونو د محاصرې په عملیاتو کې برخه لري.
د امریکا مرکزي قومانداني (سنتکام) اعلان کړی چې د ایران د جنوبي بندرونو او ساحلونو د بحري محاصرې په چوکاټ کې، امریکایي ځواکونو ۳۱ کښتیو ته امر کړی چې خپل مسیر بدل کړي یا بېرته خپل مبدأ بندر ته ستنې شي.
د راپور له مخې، د ستنو شوو کښتیو ډېری یې د تیلو ټانکرونه وو.
سنتکام وایي چې په دې عملیاتو کې له ۱۰ زرو څخه زیات امریکایي سرتېري، تر ۱۰۰ زیات جنګي الوتکې، چورلکې او استخباراتي الوتکې، او له ۱۷ زیاتې جنګي بېړۍ د ایران د جنوبي بندرونو د محاصرې په عملیاتو کې برخه لري.
د طالبانو حکومت د کابل ښاروالۍ په ناقانونه توګه د عمرګلستان ښارګوټي یو شمېر کورونه مهرلاک کړي او د دغه ښارګوټي له اوسېدونکو یې غوښتي چې خپل کورونه پرېږدي.
د عمرګلستان ښارګوټي اوسېدونکي وایي چې دوی د جمهوري حکومت د ښار جوړولو وزارت، کابل ښاروالۍ او د املاکو اړوند ټول رسمي اسناد په لاس کې لري او ټینګار کوي چې هېڅکله به خپل کورونه پرې نه ږدي.
دوی زیاتوي، که څه هم یاد ښارګوټی دولتي ملکیت ګڼل کېږي؛ خو اپارتمانونه یې په خپلو شخصي پیسو اخیستي دي او د قانون له مخې پرته له مناسب جبران څخه هېڅ اداره حق نه لري چې دوی له خپلو قانوني کورونو وباسي.
د اوسېدونکو په وینا، پر ځای د دې چې ښاروالۍ او ځانګړې محکمې دوی ته د ستونزو د حل اسانتیاوې برابرې کړي، برعکس یې ستونزې زیاتې کړې دي او د ګڼو پانګوالو د اندېښنو سبب ګرځېدلي دي.
د یادونې ده چې په دغه شهرک کې اته بلاکونه جوړ شوي چې په دې کې ۶۱۶ کورنۍ استوګنې دي.
د راپورونو له مخې، د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان په تازه څرګندونو کې ویلي چې د ژمنو ماتول، اقتصادي کلابندي او سیاسي ګواښونه د تهران او واشنګټن ترمنځ د خبرو اترو اساسي خنډونه جوړوي.
نوموړي د امریکا د سیاستونو په اړه ویلي چې نړۍ د دغه هېواد د ادعاوو او عملي کړنو ترمنځ ښکاره تضاد ویني.
په همدې حال کې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې ښايي د دواړو هېوادونو پلاوي د جمعې په ورځ په اسلاماباد کې خبرې اترې ترسره کړي.
د راپورونو له مخې، د امریکا د جګړې وزارت په یوه ناڅاپي اعلامیه کې ویل شوي چې د دغه وزارت د سمندري ځواکونو مشر “جان فیلن” له خپلې دندې استعفا کړې او سمدستي خپل مسوولیت پرېږدي.
سرچینې زیاتوي چې دا استعفا عادي نه ده، بلکې د وزارت له دننه د اختلافاتو پایله وه.
ځینو امریکایي رسنیو د خپلو سرچینو له قوله لیکلي چې یاد لوړپوړی چارواکی د امریکا د جګړې له وزیر پیټ هګسټ سره د جدي اختلافاتو له امله له دندې ګوښه شوی دی.
تر دې وړاندې د همدې میاشتې په لومړیو کې د امریکا د پوځ لوی درستیز رنډي جیورج هم خپله استعفا اعلان کړې وه، چې دا کار د پوځي مشرتابه په کچه د بېثباتۍ نښه بلل شوې ده.
د بي بي سي د راپور له مخې، د کینیا په پلازمېنه نایروبي کې عالي محکمې پرېکړه کړې چې د افغانستان د ولسي جرګې پخوانی غړی ظاهر قدیر دې امریکا ته وسپارل شي.
راپور زیاتوي، چې د چهارشنبې په ورځ (اپرېل ۲۲مه) قاضي الکزاندر مټېټیو د ابتدايي محکمې هغه پرېکړه تائید کړه چې له مخې یې د ظاهر قدیر د سپارلو قانوني بنسټ برابر بلل شوی و.
د بي بي سي په حواله، پر ظاهر قدیر په نیویارک کې د نشهيي توکو د قاچاق او د وسلو د ناقانونه ساتلو تورونه لګېدلي دي، خو د نوموړي وکیلانو دا تورونه سیاسي بللي او رد کړي دي.
د معلوماتو پر بنسټ، د ظاهر قدیر وکیلانو اعلان کړی چې دوی به د دې پرېکړې پر ضد سترې محکمې ته عریضه وکړي، او د دې لپاره ورته یوه میاشت وخت ورکړل شوی دی.
د ایران د پارلمان رئیس، محمدباقر قالیباف، ویلي چې بشپړ اوربند هغه وخت عملي معنا لري چې د سمندري محاصرې او د نړیوال اقتصاد د زیانمنېدو مخه ونیول شي او د اسرائیل جګړهپارونه په ټولو جبهاتو کې پای ته ورسېږي.
قالیباف په خپل تازه پیغام کې ټینګار کړی چې د هرمز تنګي بیا پرانیستل به تر هغې ممکن نه وي، څو چې اوربند په ښکاره ډول نقض کېږي.
هغه زیاته کړې چې مخالف لوري د پوځي اقداماتو له لارې خپلو هدفونو ته نه دي رسېدلي او په وینا یې، د زور سیاست به هم نتیجه ورنه کړي.
د نوموړي په خبره، د روان کړکېچ د حل یوازینۍ لاره د ایران د ملت د حقونو منل دي.
جهادي مشر شیخ الحدیث والقران استاد عبدالرب رسول سیاف له افغانانو غوښتي، چې په اوسنیو حساسو شرایطو کې له اختلافپارونکو بحثونو او یو بل ته له سپکاوي کولو ډډه وکړي، او پر ملي یووالي تمرکز وکړي.
ښاغلي سیاف په یوه پیغام کې ټینګار کړی چې افغانستان دا مهال د یووالي او یو موټي کېدو ته جدي اړتیا لري، او هر ډول قومي او ژبني اختلافات کولای شي د خلکو ترمنځ واټن زیات کړي.
هغه زیاته کړې چې د ډیورنډ کرښې په څېر مهمې او بنسټیزې مسئلې باید هغه مهال وڅېړل شي چې هېواد بېرته عادي وضعیت ته وګرځي او ملت د پرېکړې مناسب فرصت ولري.
نوموړي همداراز له هېوادوالو غوښتي چې د یو بل درناوی وکړي او د ورورولۍ فضا وساتي، څو د ملي یووالي بنسټونه نور هم پیاوړي شي.
د امریکا د خزانې وزیر اسکات بسنټ ویلي چې دا ادعا چې ګواکې ایران د بندیزونو د نرمېدو له امله ۱۴ میلیارده ډالره ګټه کړې، «افسانه» ده.
هغه زیاته کړې چې په تېره اوونۍ کې لسو هېوادونو، چې د نفتو د کمښت له امله ډېر زیانمن کېدای شي، له نوموړي سره د نفتو د بندیزي معافیتونو د غځولو لپاره اړیکه نیولې ده.
بسنټ ویلي چې د خزانې وزارت د بندیزي معافیتونو په ورکولو سره وکولای شول له ۲۵۰ میلیونو څخه زیات بېرله نفت چې په سمندر کې بند پاتې وو، ازاد کړي.
د هغه په وینا، که دا اقدام نه وای شوی، د نفتو بیې به لا ډېرې لوړې شوې وای.
د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ ویلي چې ښايي د امریکا او ایران ترمنځ د مذاکراتو دوهم پړاو له همدې جمعې پیل شي.
هغه دا څرګندونې په داسې حال کې کړي چې تهران هڅه کوي د داخلي اختلافاتو په منځ کې یو «یوځای وړاندیز» وړاندې کړي.
په ورته وخت کې، د اسلاماباد ځینو سرچینو د منځګړیتوب په هڅو کې د پرمختګ خبر ورکړی او ویلي یې دي چې د خبرو د بیا پیل احتمال په راتلونکو ۳۶ تر ۷۲ ساعتونو کې زیات شوی دی.
ټرمپ د نیویارک پوسټ د یوې پوښتنې په ځواب کې په لنډ پیغام کې لیکلي: «ممکنه ده!»
دا پرمختګونه یوه ورځ وروسته له هغې رامنځته کېږي چې ټرمپ اعلان وکړ له ایران سره اوسنی اوربند غځوي، څو تهران ته د خپل وړاندیز د وړاندې کولو لپاره زیات وخت برابر شي.
هغه په خپل پیغام کې ټینګار کړی چې پوځ ته یې امر کړی محاصره دوامداره وساتي او په بشپړ چمتووالي کې پاتې شي، او زیاته کړې یې ده چې اوربند به تر هغه وخته وغځوي څو خبرې یوې پایلې ته ورسېږي.