د ملګرو ملتونو د سرمنشي سیاسي مرستیالې، رزماری دیکارلو، د کابل د سفر پر مهال د ایران له سفیر عليرضا بیکدلي سره ولیدل.
کابل کې د ایران سفارت ویلي، چې په دې ناسته کې په افغانستان کې د یوناما د فعالیتونو او له دې ادارې سره د ایران پر همکارۍ خبرې شوې دي.
دیکارلو د دوحې د بهیر د تعقیب لپاره کابل ته تللې او تر دې وړاندې یې د طالبانو حکومت له بهرنیو چارو او کورنیو چارو وزیرانو سره هم لیدنې کړې دي.
د پاکستان مرکزي بانک ویلي، چې د ۲۰۲۶ مالي کال په لومړۍ نیمايي کې افغانستان ته د دغه هېواد صادرات شاوخوا ۵۶ سلنه کم شوي دي.
د بانک د راپور له مخې، په دې موده کې افغانستان ته د پاکستان د صادراتو ټول ارزښت ۲۱۹.۴ میلیونه ډالرو ته رسېدلی دی.
راپور زیاتوي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزې چارې د تېر اکتوبر له خونړیو سرحدي نښتو وروسته ځنډېدلې وې، هغه نښتې چې د پاکستان او د طالبانو حکومت ترمنځ شوې وې.
یونیسف وایي، په افغانستان کې د درېیم ټولګي د زدهکوونکو د ارزونې پایلې ښيي چې د مسلکي او لوړو زدهکړو لرونکو ښځینه ښوونکو شتون د زدهکوونکو د زدهکړې پایلې په څرګند ډول ښې کوي.
راپور ټینګار کوي چې ښځینه ښوونکي د ښوونې کیفیت لوړوي.
د دې سازمان په وینا، پر ښځینه استادانو پانګونه د زدهکړې کچه اغېزمنه لوړولی شي، چې په ځانګړي ډول د نجونو د تعلیم لپاره حیاتي ارزښت لري.
دا په داسې حال کې ده چې له نږدې ۱۶۰۰ ورځو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازې تړلي.
الجزیرې راپور ورکړی چې ټیکټاک د پانګهوالو له یوې ډلې سره داسې هوکړې ته رسېدلی چې له مخې به یې د امریکا لپاره یوه جلا اداره جوړېږي، څو د احتمالي بندیز مخه ونیسي.
د نوې معاملې له مخې به د ټیکټاک امریکایي څانګه د ډېری امریکایي پانګهوالو تر کنټرول لاندې وي.
ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دې هوکړې هرکلی کړی او ویلي یې دي چې ټیکټاک یې وژغوره.
هغه زیاته کړه چې هیله لري د ټیکټاک کاروونکي به یې په راتلونکو کلونو کې د دې شبکې د ژغورلو له امله یاد کړي.
د نوې هوکړې له مخې، د ټیکټاک امریکایي نسخه به له چینایي کنټرول څخه بېلېږي او د امریکا د قوانینو له مخې به فعالیت کوي؛ خو د کاروونکو معلوماتو او ډیجیټلي امنیت موضوع به لا هم تر جدي څار لاندې وي.
اروپايي ټولنې د افغان مېرمنو د اقتصادي پیاوړتیا لپاره د WE-LEAD پروګرام د دویم پړاو د پیل په موخه ۱۰ میلیونه یورو نوې مرسته اعلان کړې ده.
دا پروګرام د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام له لوري پلي کېږي او د ښځو د اقتصادي خپلواکۍ، عایداتي فرصتونو او بازارونو ته د لاسرسي ملاتړ کوي.
د اروپايي ټولنې او ملګرو ملتونو چارواکو ویلي، چې دا مرسته به زرګونو افغان ښځو او د ښځو په مشرۍ کاروبارونو ته مالي او مسلکي ملاتړ برابر کړي.
د لوړپوړو امریکايي چارواکو د اسراییل د سفر له دوام سره هممهاله، تازه راپورونه څرګندوي چې متحده ایالاتو د ایران پر وړاندې د احتمالي پوځي اقدام لپاره خپل پوځي چمتووالی بشپړ کړی، خو د برید وروستۍ سیاسي پرېکړه لا تر اوسه نه ده اعلان شوې.
د امریکا د مرکزي قومندانۍ (سینټکام) قومندان جنرال برد کوپر تلابیب ته سفر کړی او هلته یې د اسراییلي پوځ له لوی درستیز ایال زمیر سره کتلي دي.
په دې لیدنه کې د اسراییل د پوځي استخباراتو او عملیاتي برخو لوړپوړي مشران هم ګډون درلود.
سرچینې وايي، دواړو لوریو په دې ناسته کې د سیمې پر امنیتي وضعیت، د ایران پر پوځي وړتیاوو او د احتمالي ګډو عملیاتو پر سناریوګانو خبرې کړې دي.
جنرال کوپر ټینګار کړی چې که څه هم ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر اوسه د ایران پر ضد د مستقیم پوځي برید وروستۍ پرېکړه نه ده کړې، خو د امریکا پوځ د هر ډول احتمالي اقدام لپاره بشپړ چمتووالی لري.
د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزارت وايي، د دې وزارت سرپرست خلیفه سراجالدین حقاني د ملګرو ملتونو له مرستیالې روزمیري ډیکارلو او ورسره مل پلاوي سره په کابل کې لیدلي دي.
د یاد وزارت د معلوماتو له مخې، په دې ناسته کې د افغانستان او نړیوالې ټولنې ترمنځ د اړیکو پر پراختیا، د نشهيي توکو پر ضد مبارزه، د هېواد اقتصادي وضعیت، د خصوصي سکتور پر وړاندې د شته خنډونو کمول او د ملګرو ملتونو د بشري مرستو پر اغېزمنتیا بحث شوی دی.
وزارت زیاته کړې، د ملګرو ملتونو مرستیالې د افغانستان اوسنی امنیتي وضعیت او د نشهيي توکو پر وړاندې اقدامات د ستاینې وړ بللي او ویلي یې دي چې نړیواله ټولنه به له افغان ولس سره بشري مرستو ته دوام ورکړي.
ډیکارلو همدارنګه اعلان کړی چې د دوحې د درېیمې پروسې له مخې جوړ شوي کاري ګروپونه به خپله راتلونکې ناسته د افغانستان په کوربتوب، په کابل کې ترسره کړي.
دغه لیدنه په داسې حال کې شوې چې د طالبانو حکومت له نړیوالې ټولنې سره د تعامل او اقتصادي همکارۍ د پراختیا هڅې کوي.
د سولې د نوبل جایزې ګټونکې ملاله یوسفزۍ په پاکستان کې د ښځو او د مدني ټولنې د فعالانو د نیولو پر لړۍ سختې نیوکې کړې او دا یې د بشري حقونو له اساسي ارزښتونو سره په څرګند ټکر کې بللې ده.
ملالې یوسفزۍ پر خپلې ایکس پاڼې په خپره کړې څرګندونه کې ویلي، چې دا ورته د جدي اندېښنې وړ ده چې په پاکستان کې ښځې او مدني فعالان یوازې د ټولنیزو رسنیو د څرګندونو له امله نیول کېږي او آن تر لسو کلونو پورې د بند درنې سزاوې ورکول کېږي.
د هغې په وینا، دا ډول چلند د بنسټیزو بشري حقونو ښکاره نقض او د هغو ارزښتونو خلاف دی چې د هېواد بنسټ پرې اېښودل شوی دی.
نوموړې ټینګار کړی چې د پاکستان د ښځینه فعالانو او د مدني ټولنې د غړو تر څنګ ولاړه ده او له قوانینو، دولتي بنسټونو او واکمنو ادارو یې غوښتي چې د عدالت تامین ته جدي پاملرنه وکړي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ کاناډا ته سخت خبرداری ورکړی او ویلي یې دي چې که اوټاوا له چین سره خپله وروستۍ سوداګریزه هوکړه لغوه نه کړي، نو واشنګټن به پر کاناډايي صادراتو ۱۰۰ سلنه تعرفې ولګوي.
ټرمپ په خپلو څرګندونو کې ادعا کړې چې چین د باور وړ سوداګریز شریک نه دی او خبرداری یې ورکړی چې دا هېواد کولی شي د کاناډا اقتصاد او ټولنیز جوړښت ته جدي زیان ورسوي.
نوموړي ویلي: «چین به کاناډا ورو ورو تر خپل نفوذ لاندې راولي او په پایله کې به یې اقتصاد له منځه ولاړ شي.»
دا خبرداری وروسته له هغې ورکول کېږي چې د کاناډا لومړي وزیر په تازه سفر کې چین ته ولاړ او هلته یې له چینایي چارواکو سره د سوداګرۍ د پراخولو او اقتصادي همکاریو د زیاتولو په اړه هوکړه کړې ده.
د روغتیا نړیوال سازمان د امریکا له لوري له دې ادارې د وتلو پرېکړه د اندېښنې وړ بللې او ویلي یې دي چې دا ګام به د نړیوالو روغتیايي هڅو لپاره لویه ضربه وي.
سازمان ټینګار کړی چې د امریکا پرېکړه کولای شي د ناروغیو پر وړاندې نړیواله همغږي کمزورې کړي.
امریکا ویلي چې نور نه غواړي د یوې نړیوالې ادارې له لارې کار وکړي او پر ځای به یې له هېوادونو سره د ناروغیو د څار او عامه روغتیا په برخه کې مستقیمه همکاري وکړي.
د روغتیا نړیوال سازمان یادونه کړې چې واشنګټن د دې بنسټ له مهمو غړو څخه و او د خطرناکو ناروغیو پر ضد په مبارزه کې یې مهمه ونډه لرله، خو سره له دې به دا اداره له نورو هېوادونو سره خپلو فعالیتونو ته دوام ورکړي.