د طالبانو حکومت د مولانا شیخ ادریس په وژل کیدو غمرازي ښودلې او دا پېښه یې په سختو ټکو غندلې ده.

د طالبانو حکومت په اعلامیه کې د پېښور اکوړه خټک د دارالعلوم حقانیه مدرسې مشر مولانا شیخ محمد ادریس وژل د اسلام او دیني عالمانو د دښمنانو کار بلل شوی دی.

په بیان کې د نوموړي مړینه د علمي نړۍ لپاره یوه ستره او نه جبرانېدونکې ضایعه بلل شوې، او له الله تعالی څخه ورته د جنت الفردوس دعا شوې ده.

همداراز د مولانا ادریس کورنۍ، شاګردانو او خپلوانو ته د صبر غوښتنه شوې او د عاملینو لپاره د سزا دعا شوې ده.

متحده عربي امارات په پام کې لري چې په راتلونکو دوو کلونو کې د خپل حکومت شاوخوا نیمایي چارې د مصنوعي ځیرکتیا له لارې پرمخ یوسي، هغه اقدام چې د حکومتدارۍ په ډیجیټلي بدلون کې یو لوی ګام بلل کېږي.

د اماراتو لومړي وزیر محمد بن راشد آل مکتوم ویلي، مصنوعي ځیرکتیا به نور یوازې د مرستندویه وسیلې په توګه نه کارېږي، بلکې د حکومت د «اجرایي شریک» په توګه به رول ولوبوي او په پرېکړو او اداري بهیرونو کې به مستقیمه ونډه ولري.

د دې پلان له مخې، دولتي خدمات به چټک شي، د جوازونو صادرول به اسانه او د خلکو لپاره به اداري بهیرونه لنډ شي.

چارواکي وایي چې د دې پروګرام د پلي کېدو څارنه به منصور بن زاید آل نهیان کوي او دولتي کارکوونکو ته به هم روزنه ورکول کېږي څو له نوې ټکنالوژۍ سره سم کار وکړي.

سره له دې، شنونکي خبرداری ورکوي چې د مصنوعي ځیرکتیا پراخ کارول د محرمیت، د معلوماتو د خوندیتوب او د پرېکړو د مسؤلیت په اړه نوې پوښتنې هم راپورته کوي.

د عوامي نشنل ګوند مشر ایمل ولي خان د مولانا شیخ ادریس وژنه د سیمې د خرابېدونکي امنیت څرګند ثبوت بللی دی.

نوموړي ویلي چې په سیمه کې هدفي وژنې او ترهګریز بریدونه ورځ تر بلې زیاتېږي، خو مرکزي او صوبایي حکومتونه د خلکو د خوندیتوب لپاره کافي اقدامات نه کوي، چې دا د حکومتونو د ناکامۍ نښه ده.

ایمل ولي خان خبرداری ورکړی چې که جدي ګامونه پورته نه شي، نو وضعیت به لا خراب شي او خلک به د خپل ځان د ساتنې لپاره مجبور شي خپله اقدام وکړي.

په همدې حال کې د مولانا شیخ ادریس ځینې پلویان او مدني فعالان د نوموړي وژنه د پاکستان د استخباراتي ادارې (ای اېس ای) کار بولي؛ خو تر اوسه رسمي تایید نه دی شوی.

د خیبرپښتونخوا په چارسده ولسوالۍ کې د نامتو دیني عالم مولانا ادریس د وسله‌وال برید ښکار کېدو راپورونه خپاره شوي دي.

ځایي سرچینې وايي، نوموړی نن سهار د نامعلومو وسله‌والو له لوري په ډزو ویشتل شوی او د پېښې په پایله کې یې ژوند له لاسه ورکړی، خو تر دې دمه رسمي بنسټونو د هغه د وژل کېدو پخلی نه دی کړی.

د عیني شاهدانو په وینا، برید د چارسدې ولسوالۍ په یوه ګڼې ګوڼې سیمه کې ترسره شوی.

مولانا ادریس په دې وروستیو کې هغه مهال د بحثونو محور ګرځېدلی و، کله چې یې د پاکستان د پوځ د مشر عاصم منیر په ملاتړ څرګندونې کړې وې، چې له امله یې په ټولنیزو رسنیو او سیاسي کړیو کې پراخ غبرګونونه راپورته شوي وو.

اتریش او ازبکستان په پام کې لري چې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو لپاره نوې موافقه لاسلیک کړي.

د راپورونو له مخې، د اتریش د بهرنیو چارو وزیره بیت مینل ریسنجر او د کورنیو چارو وزیر ګیرهارد کارنر به را روانه پنجشنبه ازبکستان ته سفر وکړي، څو د دغه هیواد له لارې افغانستان ته د رد شویو کډوالو د ستنولو په اړه هوکړه نهایي کړي.

چارواکي وایي، دا اقدام به د رد شویو پناه غوښتونکو د ایستلو بهیر منظم کړي او د استانبول تر څنګ به افغانستان ته د لېږد یوه بله لاره هم پرانیزي.

په همدې حال کې، دا موافقه د اروپايي اتحادیې له لوري له ازبکستان سره د همکاریو د پراخولو برخه هم بلل کېږي، خو د بشري وضعیت خرابېدو او د افغان کډوالو د جبري ستنولو اندېښنې لا هم پر ځای پاتې دي.

د پاکستان د بشري حقونو کمېسیون د راپور له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې په پاکستان کې د ښځو او ماشومانو پر وړاندې تاوتریخوالی په اندېښمنوونکي ډول زیات شوی دی.

راپور ښيي چې یوازې په همدې کال کې ۴۷۰ ښځې د «غیرت» په نوم وژل شوې دي، او د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالي پېښې شاوخوا ۲۵ سلنه لوړې شوې دي.

د معلوماتو له مخې، د کورني تاوتریخوالي له امله ۱۳۳۲ ښځې وژل شوې او د جنسي تېري زرګونه پېښې ثبت شوې دي، سربېره پر دې د ښځو پر وړاندې د سایبري ځورونې زرګونه قضیې هم راپور شوې دي.

راپور همداراز څرګندوي چې پاکستان د جنسیتي برابرۍ په نړیوال شاخص کې په ټیټ مقام کې دی او د بشري حقونو وضعیت لا هم له جدي ننګونو سره مخ دی.

د دغه هېواد چارواکي او شنونکي وایي چې د تاوتریخوالي د مخنیوي لپاره لا ډېر جدي اقدامات او قانوني اصلاحاتو ته اړتیا ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، د ایران چارواکي له ده سره په خبرو کې یو ډول دریځ لري، خو رسنیو ته بیا بل ډول څرګندونې کوي او د ده په وینا، د هغوی تبلیغات ناسم او غولونکي دي.

ټرمپ په یوه مرکه کې ویلي، ایراني چارواکي د هوکړې کولو هڅه کوي، خو په ښکاره ډول له امریکا سره د خبرو اترو څخه انکار کوي.

هغه دا هم ادعا کړې چې ایران پیاوړی سمندري، هوايي او دفاعي ځواک نه لري او ټینګار یې کړی چې دغه هېواد به هېڅکله اټومي وسلو ته لاسرسی ونه لري.

ټرمپ همداراز د ایران د ځینو لوړپوړو چارواکو د وژل کېدو یادونه کړې او ویلي یې دي چې د هغوی د رهبرۍ څو برخې کمزورې شوې دي.

نوموړي زیاته کړې چې د وضعیت راتلونکی به د روانو حالاتو او پرېکړو پورې تړلی وي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، که ایران په سیمه کې امریکایي کښتۍ په نښه کړي، له سخت او قاطع غبرګون سره به مخ شي.

ټرمپ په یوه ټلیفوني مرکه کې له فاکس‌نیوز سره ویلي، واشنګټن ایران ته خبرداری ورکړی چې د هر ډول برید په صورت کې به سخت اقدامات ترسره کړي.

هغه د ایران سره د روانو خبرو په اړه هم ویلي چې ایراني لوری د پخوا په پرتله زیات نرمښت ښيي او د امریکا د فشارونو پر وړاندې انعطاف څرګندوي.

ټرمپ د ایران پر بندرونو لګېدلی محاصره د تاریخ تر ټولو لوی پوځي مانور بللی او ټینګار یې کړی چې امریکا اوس د وسلو او پوځي توان له پلوه په لوړه کچه کې ده.

نوموړي زیاته کړې چې یا به ایران له ښه نیت سره یوې هوکړې ته ورسېږي، او یا به امریکا بیا پوځي عملیات پیل کړي.

د ایران د پارلمان د ملي امنیت کمېټې ویاند ابراهیم رضایي ویلي، پاکستان د ایران او امریکا ترمنځ د منځګړیتوب لپاره مناسب هېواد نه دی او د باور وړ رول نه شي لوبولی.

نوموړي په خپلو څرګندونو کې ټینګار کړی چې اسلام‌اباد په ډېرو مواردو کې د واشنګټن له پالیسۍ سره همغږی پاتې شوی او نه دی توانېدلی چې په خپلواک ډول پرېکړې وکړي.

د هغه په وینا، د منځګړیتوب لپاره هغه هېوادونه مناسب ګڼل کېږي چې بې‌طرفه دریځ ولري او د دواړو لورو باور ترلاسه کړای شي.

دغه څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې د راپورونو له مخې، په پاکستان کې د ایران او امریکا ترمنځ وروستۍ خبرې کومې پایلې ته ونه رسېدې.

د رویټرز د راپور له مخې، د هند لومړی وزیر نریندرا مودي د سیمه‌ییزو ټاکنو د وروستیو پایلو له مخې د ستر سیاسي بریالیتوب په لور روان دی، چې دا به د هغه د حکومت د مهمو پالیسیو د پلي کېدو لړۍ نوره هم چټکه کړي.

په راپور کې ویل شوي چې د مودي ګوند (BJP) او ائتلافي ځواکونه په څلورو مهمو ایالتونو کې د پام وړ بریاوو ته نږدې دي او تمه کېږي چې د لوېدیځ بنګال ایالت د لومړي ځل لپاره د دغه ګوند لاس ته ورشي.

راپور زیاتوي چې د مودي حکومت د اقتصادي ودې، پراخو ټولنیزو مرستو او زیربنايي پراختیا له لارې د رایه ورکوونکو ملاتړ ترلاسه کړی، چې دا تګلاره په بېلابېلو ایالتونو کې د هغه د ګوند د بریا سبب ګرځېدلې ده.

شنونکي وایي چې دا بریاوې به په هند کې د “یوه ګډ مدني قانون” او لویو زیربنایي پروژو د پلي کېدو لپاره سیاسي ملاتړ نور هم پیاوړی کړي.