د اروپا د فوټبال اتلانو لیګ پایلوبه او د راتلونکي نړیوال جام لپاره د بېلابېلو هېوادونو چمتووالی دا مهال د نړیوالو سپورټي رسنیو تر ټولو ډیر لوستونکي او لیدونکي خبرونه ګڼل کېږي.

مینه‌وال او شنونکي د لویو سیالیو پایلو، د لوبډلو د ترکیبونو او د ستورو لوبغاړو د فعالیتونو په اړه پراخ بحثونه کوي.

په اروپا کې د اتلانو لیګ پایلوبې د میلیونونو نندارچیانو پام ځان ته اړولی، چیرې چې لویو کلبونو د اتلولۍ لپاره سختې سیالۍ پیل کړيدي.

په ورته وخت کې، د نړۍ ګڼ هېوادونه د نړیوال جام سیالیو ته د چمتووالي په موخه تمریناتي کمپونه، دوستانه لوبې او د لوبډلو په منظموالي بوخت دي.

سپورتي کارپوهان باور لري چې د نړیوال جام له نږدې کېدو سره به د لوبغاړو د انتخاب، تاکتیکي بدلونونو او د لوبډلو د چمتووالي اړوند خبرونه لا زیات د رسنیو سرټکي وګرځي، او د فوټبال مینه‌وال به د راتلونکو سترو سیالیو هر پرمختګ له نږدې وڅاري.

نړیوال بانک په خپل تازه اقتصادي راپور کې ویلي چې افغانستان، پاکستان، د منځني ختیځ او شمالي افریقا هېوادونه به په راتلونکو ۲۵ کلونو کې د کارموندنې له پراخ فشار سره مخ شي، ځکه د کار وړ عمر لرونکو وګړو شمېر به شاوخوا ۲۲۰ میلیونو ته ورسېږي.

د راپور له مخې، د ځوانانو د نفوس چټک زیاتوالی که څه هم د دندو غوښتنه لوړوي؛ خو په سمه توګه د مدیریت په صورت کې د اقتصادي ودې او تولیدي ځواک د پیاوړتیا لپاره یو مهم فرصت هم بلل کېږي.

نړیوال بانک ټینګار کړی چې یوازې دولتي ادارې د کافي کاري فرصتونو د رامنځته کولو توان نه لري او خصوصي سکټور باید د اقتصاد او کارموندنې اصلي محرک وګرځي.

راپور وړاندیز کوي چې د کار بازار د پراختیا لپاره باید په زېربناوو، بشري ظرفیتونو، پانګونې او د سوداګرۍ په مناسب چاپېریال تمرکز وشي.

د بانک په اند، د انرژۍ او زېربناوو پراختیا، کرنیز صنعتونه، روغتیايي خدمتونه، ګرځندوی او تولیدي صنعتونه هغه برخې دي چې کولی شي د میلیونونو ځوانانو لپاره د کار زمینه برابره او د سیمې اقتصادي وده چټکه کړي.

راپورونه وایي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې د ایران سره د احتمالي هوکړې په اړه د لوړې کچې غونډه ترسره کړه؛ خو غونډه له کومې پرېکړې پرته پای ته ورسېده.

ویل کېږي ټرمپ له غونډې مخکې ټینګار کړی و چې د اوربند د غځولو هره هوکړه باید د هرمز تنګي د بېرته پرانیستل کېدو، د ایران له لوري د اټومي وسلو د نه جوړولو ژمنې او د غني شوي یورانیمو د برخلیک په څېر مهم موارد ولري.

د راپور له مخې، د دواړو هېوادونو ترمنځ د خبرو اترو پر ځینو اساسي موضوعاتو لا هم اختلافات موجود دي، له همدې امله وروستۍ موافقه نه ده شوې.

په ورته وخت کې د امریکا پوځ اعلان کړی چې په ایران کې یې د هغو ګواښونو پر ضد دفاعي بریدونه کړي چې د امریکایي ځواکونو امنیت یې له خطر سره مخ کاوه؛ هغه اقدام چې د واشنګټن او تهران ترمنځ د کړکېچ د دوام نښه بلل کېږي.

د خیبر پښتونخوا د ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅکزی وایي، په سلګونه زره پاکستانیان د بهرنیو هېوادونو تابعیت لري، پښتانه دې هم د افغانستان تذکره واخلي.

ښاغلي اڅکزي د اختر په درېیمه ورځ په چمن کې ولسي غونډې ته ویلي: «په لکونه پاکستانیان چې دوه ګونی تابعیت لري ګناه نه ده، نو ولې زما لپاره ګناه وګڼل شي؟ ټول د افغانستان تذکرې واخلئ او په ویاړ سره یې ښکاره کړئ چې دا زما تذکره ده.»

‏محمود خان همداراز افغانستان د ټولو پښتنو ګډ کور یاد کړی او ټینګار یې کړی چې افغانستان د ټولو پښتنو عزت، ګډ کور او د نیکونو ټاټوبی دی. د اڅکزي په وینا، څوک چې پر افغانستان خوا نه بدوي، هغه نه مسلمان دی او نه پښتون دی.

‏نوموړي پر پاکستان هم توندې نیوکې کړي چې ګواکې ترهګري یې د پښتنو خاورې ته راوړه او اوس یې په سترګو کې خاورې هم اچوي.

د ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅکزي د چمن ولسونو ته په وینا کې زیاته کړې: «ته (پاکستان) ولې زموږ په سترګو کې خاوري اچوي؟ موږ ټوپک کله پېژنده؟ موږ کلاشنکوف کله پېژنده؟ خو تا راوړه. تا ویل چې افغانستان کې روسان راغلي او جهاد دی، نن چې ستا ورسره ښکر بند دی، نو ورسره کېنه او مجلس ورسره وکړه.»

‏ ‏د خیبر پښتونخوا د ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅکزي په خپلو خبرو کې د ډیورنډ فرضي کرښې ته هم اشاره وکړه او ویې ویل پاکستان د امریکا په غوښتنه پر ډیورنډ کرښه اغزن تار لګولی دی او په وینا یې، زما د پلار او نیکه ځمکې د همدې تار هغې غاړې ته پرتې دي. زه به خپلو ځمکو ته څنګه ځم؟

نوموړي پر پښتنو غږ وکړ چې که د تګ راتګ اجازه را نه کړل شي، نو دا تار به ورو ورو له بېخه وباسو، زه درسره یم او ملګری مو یم.

په همدې حال کې، د ښاغلي اڅکزي دا څرګندونې په ولسي غونډه کې له پراخ او تود هرکلي سره مخ شوې دي.

د افغانستان د پخواني ولسمشر اشرف غني ورور حشمت غني ویلي، پاکستان د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او ایران ترمنځ د سولې د یوې احتمالي هوکړې لپاره ډېرې هڅې کوي او انرژي مصرفوي.

حشمت غني په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې د پاکستان پوځ او ملکي حکومت د ټرمپ او ایران ترمنځ د روغې جوړې لپاره په پراخه کچه بوخت ښکاري، خو باید د افغانستان او هند سره د خپلو ستونزو حل ته هم ورته پاملرنه وکړي.

نوموړي زیاته کړې، هیله لري چې پاکستان به د افغانستان او هند سره د شته تاوتریخوالو او کړکېچونو د کمولو لپاره هم همدومره نوښت او جدیت ښکاره کړي.

حشمت غني دا څرګندونې داسې مهال کوي چې په دې وروستیو کې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د امنیتي، سیاسي او سوداګریزو اړیکو په اړه بحثونه زیات شوي او همداراز د پاکستان او هند اړیکې هم لا تراوسه له ګڼو ننګونو سره مخ دي.

د اتلانتيک امریکايي مجلې په تحلیلي مقاله کې راغلي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د بریالي معامله‌کوونکي شهرت لري، خو په مهمو نړیوالو مذاکراتو کې یې څو ځله مطلوبې پایلې نه دي ترلاسه کړې.

د مقالې لیکوال استدلال کوي چې د ایران او امریکا ترمنځ روانې خبرې د ټرمپ د مذاکراتي تګلارې کمزورۍ څرګندوي.

د هغه په وینا، ټرمپ د ایران سره د احتمالي هوکړې په اړه بېلابېل او کله ناکله متضاد دریځونه خپل کړي، چې د خبرو اترو بهیر یې له ستونزو سره مخ کړی دی.

په مقاله کې ویل شوي چې ایراني مذاکره کوونکي د کلونو دیپلوماتیکې تجربې لرونکي دي؛ خو د ټرمپ اداره په ځینو مواردو کې له کافي چمتووالي او روښانه ستراتیژۍ پرته مذاکرات پر مخ وړي.

لیکوال زیاتوي چې سپینه ماڼۍ د ایران سره د یوې هوکړې د ترلاسه کولو لپاره تر فشار لاندې ده، او تهران هڅه کوي له همدې وضعیت څخه د خپلو ګټو لپاره استفاده وکړي.

د مقالې له مخې، که څه هم ښايي دواړه لوري په پای کې یوې موافقې ته ورسېږي؛ خو د هغې د بریالیتوب او دوام په اړه لا هم ګڼې پوښتنې موجودې دي.

د طالبانو د حکومت د دفاع وزیر مولوي محمد يعقوب مجاهد له مسکو څخه تر راستنېدو وروسته ویلي، د روسیې او افغانستان ترمنځ د پوځي او تخنیکي همکاریو د هوکړې عملي پړاو به ډېر ژر پیل شي.

نوموړي په کابل هوايي ډګر کې خبریالانو ته ویلي، دغه هوکړه دفاعي ائتلاف نه دی، بلکې موخه یې په افغانستان کې د موجودو روسي وسلو، چورلکو او الوتکو ترمیم او تخنیکي ساتنه ده، څو له دغو تجهیزاتو څخه اغېزمنه ګټه واخیستل شي.

یعقوب مجاهد زیاته کړې چې دا تړون د هېڅ هېواد پر ضد نه دی او د سیمې امنیت او ثبات کې به مرسته وکړي.

هغه دا هم ویلي چې په راتلونکي کې له نورو هېوادونو، حتی امریکا سره هم د ورته تخنیکي همکاریو امکان شته.

د دفاع وزیر ټینګار کړی چې افغانستان مسلکي هوايي دفاعي سیستم ته اړتیا لري او د ترلاسه کولو لپاره به یې له بېلابېلو هېوادونو سره خبرې وشي.

نوموړي د پاکستان په اړه هم څرګندونې کړې او ویلي چې هڅه به وشي څو په نږدې راتلونکي کې پاکستان نور د افغانستان پر خاوره د برید جرئت ونه کړي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې د کابل او اسلام‌اباد اړیکې د سرحدي شخړو او امنیتي تورونو له امله ترینګلې دي.

د افغانستان د ملي مصالحې پخواني مشر ډاکتر عبدالله عبدالله د لغمان ولايت د سرخکانو په سيمه کې د شوې خونړۍ ترافیکي پېښې له امله د ژورې خواشینۍ څرګندونه کړې او د قربانیانو له کورنیو سره یې خواخوږي ښودلې ده.

عبدالله عبدالله په خپله ایکس پاڼه ليکلي، چې دغه دردناکې پېښې د هېواد یو شمېر وګړي شهیدان او ټپیان کړي، چې خبر یې سخت خواشینی او متأثر کړی دی.

هغه د پېښې د قربانیانو کورنیو، خپلوانو او د افغانستان ولس ته د زړه له کومې تسلیت وړاندې کړی او د لوی خدای له درباره یې قربانیانو ته د رحمت او مغفرت، ټپیانو ته د عاجلې او بشپړې روغتیا، او پاتې کورنیو ته د صبر او زغم دعا کړې ده.

د لغمان د قرغیو ولسوالۍ په مربوطاتو کې د کډوالو د یوه لارۍ موټر د ترافیکي پېښې له امله لسګونو کسانو ته مرګ ژوبله اووښتې چې پکې ښځې او ماشومان هم شامل دي.

د طالبانو حکومت د دفاع وزیر مولوي محمد يعقوب مجاهد له روسیې څخه کابل ته راستون شوی او ویلي یې دي چې د افغانستان او روسیې ترمنځ د پوځي همکارۍ د هوکړې عملي چارې به په نږدې ورځو کې پیل شي.

نوموړي، چې د مسکو په نړیوال امنیتي کنفرانس کې یې ګډون کړی و، کابل ته د رسېدو پر مهال څرګنده کړې چې د یادې هوکړې د پلي کېدو پر څرنګوالي به نورې تخنیکي او عملي خبرې اترې هم ترسره شي.

د مسکو امنیتي غونډه د سیمې او نړۍ د یو شمېر هېوادونو د لوړپوړو امنیتي او دفاعي چارواکو په ګډون جوړه شوې وه، چې پکې د امنیتي همکاریو، سیمه‌ییزو بدلونونو او دوه اړخیزو اړیکو په اړه بحثونه وشول.

د برتانیا سمندري امنیتي ادارې خبرداری ورکړی چې د هرمز تنګي امنیتي وضعیت لا هم حساس او ترینګلی دی او له بېړیو یې غوښتي چې په سیمه کې له احتیاط څخه کار واخلي.

د یادې ادارې په وینا، د ایران پر بندرونو د امریکا لګول شوی بندیز او څارنه په جدي ډول عملي کېږي، او هغه بېړۍ چې د هرمز تنګي په شاوخوا کې تګ راتګ کوي باید په څرګنده وښيي چې د ایران بندرونو ته د تلو نیت نه لري.

ادارې زیاته کړې چې د امریکا د سمندري ځواکونو لارښوونو ته نه پاملرنه کولی شي د بېړیو او عملې امنیت له خطر سره مخ کړي.