بریټانوي رسنۍ جي بي نیوز راپور ورکړی چې د امریکا مرستیال ولسمشر جيډي ونس د اسراییل له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره له لیدنې وروسته پاکستان ته روان شوی دی.
د راپور له مخې، تمه ده چې د روانې اوونۍ په ترڅ کې په اسلاماباد کې د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره مخامخ خبرې ترسره شي.
ویل کېږي ونس به له ځانګړي استازي سټيو ویټکاف او د سپینې ماڼۍ له سلاکار جرډ کوشنر سره یوځای له ایراني چارواکو سره خبرې وکړي.
آکسیوس د یوې باخبره سرچینې په حواله راپور ورکړی چې د ایران چارواکو هغو هېوادونو ته چې د امریکا او تهران ترمنځ د سولې د خبرو د منځګړیتوب هڅه کوي، ویلي چې دوی نه غواړي یو ځل بیا د ډونالډ ټرمپ له خوا وغولول شي.
د راپور له مخې، ایراني چارواکو پاکستان، مصر او ترکیه ته ویلي چې د امریکا پوځي تحرکاتو او د اضافي ځواکونو استولو د دې شکونه زیات کړي چې ښايي د خبرو وړاندیز یوازې یو تاکتیک وي.
بل لور ته، امریکايي او اسراییلي چارواکي وایي چې ټرمپ په یو وخت کې هم د ډیپلوماسۍ او هم د پوځي فشار تګلاره مخ ته وړي او ښايي حتی د احتمالي خبرو په صورت کې هم جګړه د څو اوونیو لپاره دوام ومومي.
د پخواني ولسمشر حامد کرزي د دفتر ویاند ایمل فیضي د لندن د غونډې د شفافیت په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې د افغانستان په اړه دا ډول کنفرانسونه باید له مخکې په ښکاره توګه اعلان شي.
د هغه په وینا، ټاکل شوې چې د مارچ په ۲۵مه په لندن کې د افغانستان په اړه یوه غونډه ترسره شي، خو تر اوسه د دې کنفرانس د اجنډا، ګډونوالو او مالي سرچینو په اړه روښانه معلومات نه دي خپاره شوي.
فیضي زیاته کړې چې د غونډې د اعلان ناوخته کېدل او پټ ساتل د خلکو ترمنځ پوښتنې راپورته کوي او دا وېره هم شته چې ځینې کړۍ ښايي د افغان ښځو له نوم څخه د سیاسي موخو لپاره ګټه واخلي.
هغه ټینګار کړی چې د افغانستان په اړه هر ډول نړیوالې غونډې باید له شفافیت، ځواب ویلو او پر وخت اطلاعرسانۍ سره ترسره شي.
د پخواني جمهوري نظام د ملي دفاع سرپرست وزیر شاه محمود میاخېل وایي، پاکستان په دوامداره توګه هڅه کوي چې د افغانانو ترمنځ اختلافات ژور کړي او هغوی یو د بل پر وړاندې ودروي.
نوموړي ویلي، چې د کابل له وروستیو بمباریو وروسته لا هم ځینې په نامه مدني او سیاسي فعالان د پاکستان د اجنډا د پلي کولو هڅه کوي، چې دا چاره د هېواد د ثبات پر وړاندې جدي ګواښ بلل کېږي.
هغه ټینګار کړی، هغه کسان چې د بهرنیو استخباراتي کړیو په اشاره فعالیت کوي، په حقیقت کې د افغان ولس له دردونو سره خیانت کوي.
د ښاغلي میاخیل په خبره، د طالبانو حکومت ځینې حلقې او دغه ډول فعالان «د یوې سکې دوه مخونه» دي.
د چارو ادارې پخواني رئیس، فضل محمود فضلي، د هغو سیاسي هڅو پر وړاندې توند غبرګون ښودلی چې د افغانستان د مسئلې په اړه د بهرنیو، په ځانګړي ډول د پاکستان، له لارې ترسره کېږي.
فضلي وایي، د خلکو د فریب لپاره داسې استدلال کېږي چې ګواکې له هر ډول سیاسي نوښت څخه هرکلی کېږي، خو د نوموړي په وینا، د طالبانو حکومت سره د مخالفت تر نوم لاندې د هر ډول نوښت ملاتړ هېڅ مشروع معنا نه لري.
هغه ټینګار کړی چې له پاکستان او یا نورو هېوادونو سره د افغانستان پر سر د افرادو او کوچنیو ډلو خبرې اترې، په اصل کې د بادار او مزدور اړیکه انځوروي او دا ډول تعاملات د ملي ګټو خلاف دي.
د فضلي په باور، په ځانګړي ډول له پاکستان سره دا ډول اړیکې هېڅ د توجیه وړ نه دي، او دغه بهیر یې سیاسي نه، بلکې «تجارتي او استخباراتي معامله» بللې او زیاته کړې یې ده چې د پنډۍ او نورو استعماري ادرسونو له لارې هر ډول نوښت او حرکت د منلو وړ نه دی.
فضلي همداراز ټینګار کړی چې د طالبانو حکومت پر وړاندې مخالفت باید یوازې د ولسي، خپلواک او سوچه افغاني نوښتونو له لارې مطرح شي، او هر هغه اقدام چې له بهرنیو سرچینو الهام اخلي، د ولس له ملاتړ څخه بې برخې دی.
د ننګرهار پخواني والي، ضیاءالحق امرخیل ویلي، چې افغانستان د پروژوي ناستو او موقتي غونډو پر ځای یوې رښتینې ملي پروسې ته جدي اړتیا لري.
امرخېل ویلي، هغه کسان چې د پاکستان په غوښتنه، که په هر هېواد کې وي، راټولېږي، باید دا حقیقت درک کړي چې دا ډول کړنې د هغو افغانانو له وینو سره ښکاره جفا ده چې په تېرو کلونو کې د پاکستان د مستقیم او غیر مستقیم سیاستونو قرباني شوي دي.
نوموړي زیاته کړې چې افغان ولس به هېڅکله دا ډول اقدامات هېر نه کړي او نه به یې وبخښي، ځکه دا کارونه د ملي ګټو پر ضد او د بهرنیو موخو د پلي کولو هڅه ده.
د هغه په خبره، د افغانستان د ستونزو د حل یوازینۍ لار یوه ټولشموله، خپلواکه او ملي پروسه ده چې د افغانانو په مالکیت او اراده ولاړه وي، نه هغه ناستې چې د بهرنیو کړیو له لوري طرحه او تمویلېږي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي، هغه امریکايي وګړی ډینس کویل چې په افغانستان کې بندي و، خوشې شوی او دا مهال د خپل هېواد پر لور روان دی.
روبیو په خپله ایکسپاڼه ویلي، د روانې میاشتې په پیل کې یې د کویل له کورنۍ سره لیدلي وو، چې د هغه د خلاصون غوښتنه یې کوله.
د نوموړي په وینا، د کویل ازادي د یو لړ ډیپلوماټیکو هڅو پایله ده، او د متحده عربي اماراتو او قطر له همکارۍ یې مننه کړې او زیاته کړې یې ده چې دا اقدام د «یرغمل نیونې د سیاست» د کمېدو په لور یو مثبت ګام بلل کېږي.
د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت د درېیم سیاسي ډیسک رییس ذاکر جلالي ویلي، چې د اشغال له پای ته رسېدو وروسته د «اسلامي امارت» یو شمېر مشرانو په ښکاره ویلي وو چې له امریکا سره د دښمنۍ پړاو پای ته رسېدلی او اوس باید اړیکې د دوو دولتونو په توګه عادي شي.
د هغه په وینا، د اشغال له پای وروسته نور د «جنګي اسیر» اصطلاح هم معنا نه لري او د «یرغملنیونې ډیپلوماسۍ» تورونه هم بنسټ نه لري.
جلالي زیاته کړې چې د دواړو لوریو په همکارۍ او د واقعبینانه سیاست له لارې باید د بندیانو موضوع د دوه اړخیزو اړیکو له لارې حل شي.
نوموړي ویلي چې د «اسلامي امارت» له لوري نننی اقدام په همدې برخه کې یو مهم پرمختګ بلل کېږي.
د یادونې ده چې نن د طالبانو حکومت له لوري یو امریکايي بندي د بشري ملاحظاتو پر بنسټ خوشې شوی دی.
د افغانستان د ملي دفاع وزارت پخواني مرستیال تمیم عاصي، د لندن په ښار کې د پاکستان د استخباراتي سازمان له خوا جوړه شوې د «اسلامآباد غونډه» رد کړې او افغانان یې له دې ډول محافلو د لرې کېدو غوښتنه کړې ده.
ښاغلی عاصي وايي: «تقریباً ټول ویناوال د جهاد او جمهوریت پخواني مفسدین، قراردادیان او د پاکستان نوي ملاتړي دي. پاکستان هېڅکله د افغانستان دوست نه دی او یوازې د لنډمهاله او تاکتیکي اهدافو لپاره له ځینو افغانانو او رسنیو ګټه اخلي.»
هغه همدارنګه خبرداری ورکړی چې پاکستان هڅه کوي د بهرنیو رسنیو او ځینو افغانانو د ملاتړ له لارې په هېواد کې قومي او سیاسي اختلافات رامنځته کړي.
عاصي له افغانانو غوښتي چې په هوښیارۍ سره له دې ډول پروګرامونو ډډه وکړي او اجازه ورنه کړي چې د هېواد نوم او خلک د استخباراتي لوبو لپاره وکارول شي.
د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویاند حافظ ضیاء احمد تکل وايي، د «اسلامي امارت» له لوري یو امریکايي بندي د بشري ملاحظاتو پر بنسټ خوشې شوی دی.
د تکل په وینا، د بندي د کورنۍ، په ځانګړي ډول د هغه د مور له لوري د عفوې غوښتنې لیک د «اسلامي امارت» مشر ته تر رسېدو وروسته، د سترې محکمې له لوري د نوموړي د بند موده کافي وبلل شوه او د خوشې کېدو پرېکړه یې وشوه.
هغه زیاته کړې چې د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي په کابل کې د افغان سولې لپاره د امریکا د پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد، د متحده عربي اماراتو سفیر سیف الکتبي او د یاد بندي د کورنۍ له غړو سره په ناسته کې ټینګار کړی، چې «اسلامي امارت» بهرني وګړي د سیاسي موخو لپاره نه نیسي.
د تکل له قوله، متقي ویلي چې دواړه لوري باید خپلو اتباعو ته معیاري قونسلي خدمات وړاندې کړي او افغانستان په دې برخه کې بشپړ چمتووالی لري.
نوموړي همداراز ویلي، متقي د محمد بن زاید آل نهیان په مشرۍ د متحده عربي اماراتو له حکومت څخه د همکارۍ مننه کړې او د قطر رول یې هم ستایلی دی.
تکل د زلمي خلیلزاد له قوله ویلي، چې د بندي خوشې کېدل یو مثبت ګام دی او باید د دواړو لورو ترمنځ خبرې دوام ومومي.