مایکل روبین، چې د ایران او عراق په چارو کې د پنټاګون پخوانی سلاکار پاتې شوی، د امریکا او پاکستان پر اړیکو سختې نیوکې کړې دي.

نوموړي په خپله تازه مقاله کې، چې په سنډی ګارډین کې خپره شوې، ویلي چې واشنګټن پاکستان ته د یوه دوامدار ستراتیژیک شریک په سترګه نه ګوري، بلکې یوازې یې د لنډمهالو موخو لپاره کاروي.

روبین په خپل ایکس حساب کې لیکلي: “د واشنګټن له نظره پاکستان واده کړې ښځه نه ده، بلکې د کارولو او پرېښودلو وسیله (رنډۍ) ده.”

هغه د پاکستان اوسنی پوځي مشرتابه هم د همدې سیاست یوه برخه بللې ده.

د نوموړي په وینا، د ډونلډ ټرمپ کاري دوره پای ته نږدې ده او که راتلونکې کې جمهوري غوښتونکي واکمن وي او که ډیموکراتان، دواړه پر دې باور دي چې پر پاکستان بشپړ اعتماد نه شي کېدای.

مایکل روبین ادعا کړې چې امریکا به هېڅکله ځان د پاکستان له پوځي چارواکو سره د شویو ژمنو عملي کولو ته ژمن ونه ګڼي، ځکه واشنګټن اسلام‌اباد یوازې د سیمه‌ییزو او امنیتي اړتیاوو لپاره کاروي.

هغه ټینګار کړی چې د امریکا په بهرني سیاست کې له پاکستان سره اړیکې تر ډېره د موقتي ګټو پر بنسټ ولاړې دي او د اړتیا له ختمېدو وروسته دغه اړیکې سړېږي.

د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر ویلي، پاکستان له افغانستان څخه یوازې دا غوښتنه لري چې د هند په ملاتړ د وسله‌والو ډلو ملاتړ پای ته ورسوي او د ټي ټي پي پټنځایونه له منځه یوسي.

نوموړي د یکشنبې په ورځ د پاکستان پوځ په مرکزي قوماندانۍ راولپنډۍ کې د هند سره د جګړې د لومړۍ کلیزې په مراسمو کې ویلي، افغانستان باید په خپله خاوره کې د وسله‌والو فعالیتونه بند کړي.

عاصم منیر د طالبانو حکومت نوم وانخیست، خو ویې ویل: “له افغانستان څخه زموږ یوازینۍ غوښتنه دا ده چې د فتنة الخوارج او فتنة الهند ملاتړ پای ته ورسوي.”

د پاکستان پوځ او رسنۍ دغه اصطلاحات عموماً د ټي ټي پي او بلوڅو وسله‌والو لپاره کاروي.

هغه هند ته هم خبرداری ورکړی او ویلي، که نوي ډیلي په راتلونکي کې د کوم برید هڅه وکړه، نو پایلې به یې “پراخې او خطرناکې” وي.

نوموړي ادعا کړې چې له افغانستان څخه پاکستان ته د ترهګرۍ لړۍ لا هم روانه ده او راتلونکې جګړې به څو اړخیز عملیات ولري.

بل لور ته، د طالبانو حکومت په افغانستان کې د وسله‌والو د مرکزونو شتون ردوي او وایي، پاکستان د خپلو امنیتي ناکامیو پړه پر افغانستان اچوي.

د ایران صداوسیما تلویزیون راپور ورکړی چې د خاتم‌الانبیا مرکزي قرارګاه قوماندان، علي عبداللهي،
له مجتبی خامنه‌يي سره لیدلي دي.

د راپور له مخې، علي عبداللهي په دې لیدنه کې مجتبی خامنه‌يي ته د ایران د وسله‌والو ځواکونو د وضعیت او چمتووالي په اړه راپور وړاندې کړی دی.

هغه ویلي، که د ایران دښمنان هر ډول ستراتېژیکه تېروتنه، تعرض یا برید وکړي، نو د ایران وسله‌وال ځواکونه به په چټک، شدید او ځواکمن ډول ځواب ورکړي.

صداوسیما همداراز ویلي چې مجتبی خامنه‌يي په دې لیدنه کې د ایران د وسله‌والو ځواکونو له فعالیتونو او هڅو ستاینه کړې ده.

دا خبر داسې مهال خپرېږي چې د مجتبی خامنه‌يي د ایران د درېیم رهبر په توګه له ټاکل کېدو وروسته، تر اوسه د هغه هېڅ انځور، غږیز فایل یا ویډیو نه ده خپره شوې.

همداراز، تر دې وړاندې د هغه او د ایران د ولسمشر مسعود پزشکیان ترمنځ د لیدنې راپورونه هم له ګڼو شکونو او پوښتنو سره مخ شوي وو.

د الجزیرې د راپور له مخې د ۲۰۲۵ کال د مې میاشتې څلور ورځنۍ جګړه د هند او پاکستان ترمنځ یوازې یو لنډمهاله پوځي ټکر نه و، بلکې داسې شخړه وه چې د دواړو هېوادونو پوځي، سیاسي او ستراتېژيکې کمزورۍ یې بربنډې کړې.

دغه جګړه هغه مهال پیل شوه کله چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر په پهلګام سیمه کې پر سیلانیانو برید وشو چې ۲۶ ملکي وګړي پکې ووژل شول.

هند پاکستان د برید مسؤل وباله، خو اسلام‌اباد دا تورونه رد کړل او له دې وروسته هند د “سندور عملیات” په نوم پوځي بریدونه پیل کړل او د پاکستان دننه یې هدفونه وویشتل، چې په ځواب کې پاکستان د “بنیان المرصوص عملیات” ترسره کړل او دواړو لورو څلور ورځې هوايي او توغندیز بریدونه تبادله کړل.

پاکستان ادعا کوي چې د چین جوړو “جي-۱۰ سي” جنګي الوتکو په مرسته یې د هند څو الوتکې راغورځولې، چې پکې د “رافال” الوتکې هم شاملې دي، او دا یې مهمه پوځي لاسته راوړنه بللې ده.

اسلام‌اباد همداراز وایي چې دې جګړې د پاکستان ډیپلوماتیک دریځ پیاوړی کړ او د جګړې پر مهال یې د “فتح-۳ “فتح-۴” او “فتح-۵” په نوم نوي راکټي سیستمونه هم معرفي کړل.

بل لور ته هند ادعا کوي چې د پاکستان ګڼې هوايي اډې یې په نښه کړې او د “براهموس” توغندیو په وسیله یې ژور بریدونه ترسره کړي دي، چې همداراز راپورونه د اسرایلي ډرون الوتکو د کارولو یادونه هم کوي.

د راپور له مخې، هند د جګړې په جریان کې د سند د اوبو تړون هم وځنډاوه، چې دا ګام د پاکستان لپاره جدي ستراتېژیک فشار بلل کېږي.

د کارپوهانو په وینا دا شخړه د اټومي وسلو لرونکو دوو هېوادونو ترمنځ د خطرناک تقابل یو نوی مثال دی، چې پکې د غلطو معلوماتو، تبلیغاتو او کمزوري باور فضا د وضعیت حساسیت لا زیات کړی دی.

شنونکي همداراز ټینګار کوي چې د اوبو مسئله د راتلونکې لپاره تر ټولو جدي خطر جوړوي، ځکه د سند د اوبو تړون ځنډول د پاکستان کرنیز او اقتصادي وضعیت ته مستقیم ګواښ بلل کېږي.

طلوع‌نیوز د خپلو دوو خبریالانو د نیول کېدو راپورونه تایید کړي، خو د پېښې د څرنګوالي په اړه یې نور جزییات نه دي ورکړي.

دغه شبکې ویلي چې د طالبانو حکومت له لوري د کابل ښار په دننه کې د دوی دوه خبریالان عمران دانش او منصور نیازی توقیف شوي دي.

یادې رسنۍ تر اوسه د خپلو دغه خبریالانو د نیولو د علت او قانوني جزئیاتو په اړه رسمي وضاحت نه دی وړاندې کړی.

د طالبانو حکومت د پوهنې وزارت اعلان کړی چې له دې وروسته به د هېواد په ټولو لېسو کې د ازموینو پوښتنې په مرکزي او معیاري ډول ترتیبېږي.

د پوهنې وزارت د کیفیت تضمین مرستیال مولوي عبدالحق صادق ویلي، د لېسې دورې ازموینې به د مرکز له لوري تنظیم او کنټرولېږي، څو د ازموینو شفافیت، کیفیت او یو شان معیار خوندي شي.

د نوموړي په وینا، د دې نوې طرحې موخه دا ده چې په ټول هېواد کې د زده‌کوونکو ارزونه په واحد معیار ترسره شي او د ازموینو په بهیر کې احتمالي ستونزې کمې شي.

بل لور ته، د پوهنې وزارت مسوولینو ویلي چې د دغه وزارت له ۱۹۰۰ تازه منظور شویو بستونو څخه ۱۰۶۰ بستونه نن د ازادې سیالۍ له لارې اعلان شوي دي.

دوی زیاتوي، دا بستونه به د شفاف رقابت له لارې وړ کسانو ته ورکړل شي، څو د پوهنې سکټور کې اداري او مسلکي ظرفیت پیاوړی شي.

د طالبانو حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزارت او د اوزبیکستان د قاره‌قالپاقستان د عالی مجلس د لوړ پوړي پلاوي ترمنځ په یوه غونډه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پراختیا پر موضوعاتو بحث شوی.

د طالبانو حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزارت د خبرپاڼې له مخې، په دې لیدنه کې د طالبانو حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزیر، نورالدین عزیزي، له اوزبیک لوري سره د صادراتو د زیاتوالي، ګډو پانګونو او صنعتي همکاریو پر پراختیا خبرې کړي.

د راپور له مخې، په غونډه کې د افغانستان د مهمو صادراتي توکو لکه پنبې، ډبرو سکرو، تازه او وچو مېوو د صادراتو د پراختیا ترڅنګ، د خوړو او ساختماني سکتورونو د پیاوړتیا، د درملو تولید، د معدني موادو پروسس او د ګرځندوی صنعت د ودې په اړه هم نظرونه تبادله شوي.

همدارنګه دواړو لورو د نړیوالو ګډو نندارتونونو د معیاري کولو او د سوداګریزو اړیکو د اسانتیا پر اړتیا ټینګار شوی.

بل خوا، د اوزبیکستان پلاوي ویلي، چې په نږدې راتلونکي کې به د قزاقستان، قرغیزستان او روسیې په بازارونو کې د سوداګرۍ خونې پرانیزي، څو د افغانستان د صادراتي توکو د بازارموندنې او لېږد بهیر لا پیاوړی شي.

د خبر پاڼې له مخې، په مقابل کې، افغان لوري د ترمز په بازار کې د قاره‌قالپاقستان د همغږۍ د دفتر د جوړېدو غوښتنه وکړه، څو د دواړو هېوادونو خصوصي سکتور ته د مستقیمو اړیکو او سوداګریز تعامل زمینه برابره شي.

د افغان لوري په وینا، د حیرتان په بندر کې د دوه زره جریبه ځمکې په اندازه ځانګړی اقتصادي زون د پانګونې لپاره ځانګړی شوی، چې د اوزبیکستان پانګوالو ته مهم فرصت بلل کېږي.

تمه ده چې د اوزبیکستان لوړ پوړی پلاوی به د بلخ ولایت د سفر په ترڅ کې په مزارشریف کې د خپل هېواد د تولیداتو او محصولاتو نندارتون هم پرانیزي، چې هدف یې د سوداګریزو اړیکو لا پراختیا بلل کېږي

د بریتانیا د سوداګریزې سمندري بېړۍ چلونې ادارې ویلي، د قطر ساحل ته نږدې پر یوې بار وړونکې بېړۍ توغندیز برید شوی دی.

د راپور له مخې، دا پېښه د قطر له ساحلونو شاوخوا ۲۳ میله لرې رامنځته شوې، چې له برید وروسته په بېړۍ کې اور ولګېد، خو وروسته د بېړۍ عملې اور مهار کړی دی.

یادې ادارې زیاته کړې چې په دې پېښه کې چاته مرګ‌ژوبله نه ده اوښتې.

د پاکستان د اپوزیسیون ګوند مشر او پښتون سیاستوال محمود خان اڅکزي په پاکستان کې د موقت حکومت د جوړېدو او د شفافو ټاکنو د ترسره کېدو غوښتنه کړې ده.

ښاغلي اڅکزي په خپله فېسبوک پاڼه ویلي، چې هېواد باید د قانون او ډیموکراسۍ پر بنسټ اداره شي، عدلي نظام خپلواک وي، رسنۍ ازاد فعالیت وکړي او پوځ له سیاسي چارو لرې وساتل شي.

اڅکزي له سیاسي ګوندونو او ملي شخصیتونو هم غوښتي چې د هېواد د راتلونکي سیاسي جوړښت لپاره خپل نظرونه او وړاندیزونه شریک کړي.

اسلام‌اباد کې د افغانستان سفارت پخواني مرستیال زردشت شمس ویلي، د اروپايي هېوادونو تابعیت اخیستل د پاکستان له تابعیت سره توپیر لري، ځکه د افغانستان او لوېدیځو هېوادونو ترمنځ نه دایمي دښمني شته او نه هم ستراتېژیکې ګټې په بشپړ ټکر کې دي.

نوموړي په خپلو څرګندونو کې ویلي، څو ورځې وړاندې د برېتانیا د کورنیو چارو وزارت له‌خوا یو برتانوي وګړی وروسته له هغې له تابعیته محروم کړای شو چې د روسیې تابعیت یې اخیستی و، ځکه د برېتانیا او روسیې اړیکې ترینګلې دي او ګټې یې یو له بل سره په ټکر کې دي.

زردشت شمس پوښتنه کړې چې “آیا پاکستان به کله هم د هند اتباعو ته تابعیت ورکړي؟”.

د هغه په خبره، د یوه افغان لپاره د پاکستان شناختي کارت یا پاسپورټ لرل نه یوازې د شرم وړ خبره ده، بلکې حقوقي ستونزې هم لري، ځکه ډېری کسان یې د جعلي اسنادو له لارې ترلاسه کوي.

هغه زیاته کړې، هغه افغانان چې پاکستاني اسناد لري، نه په پاکستان کې په ښکاره ځان افغان معرفي کولی شي او نه هم په افغانستان کې په رسمي ډول د پاکستان تابعیت اعلانولی شي، ځکه د افغانستان قوانین دا اجازه نه ورکوي.

د افغانستان سفارت پخواني مرستیال همداراز خبرداری ورکړی چې د ډیورنډ کرښې ته څېرمه سیمو، په ځانګړي ډول ګوشتې، لالپورې او د کونړ په ځینو برخو کې د پاکستان له‌خوا د شناختي کارتونو وېش د جدي اندېښنې وړ مسئله ده او دې موضوع ته باید جلا او پراخ بحث وشي.