اکسیوس د یوه امریکايي چارواکي له قوله راپور ورکړی چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د احتمالي تفاهم د یادښت په مسوده کې ایران ژمنه کړې چې د اټومي وسلې د جوړولو هڅه به نه کوي او د یورانیمو د غني‌کولو د پروګرام د ځنډولو او د لوړ غني شوي یورانیمو د زېرمو د لرې کولو په اړه به خبرې کوي.

د دوو باخبره سرچینو په وینا، ایران د منځګړو له لارې امریکا ته شفاهي ډاډ ورکړی چې د غني‌کولو د ځنډولو او د اټومي موادو د سپارلو په برخه کې به مشخص امتیازات ومني.

د راپور له مخې، امریکا به د ۶۰ ورځنۍ مودې پر مهال د بندیزونو د کمولو او د ایران د شتمنیو د ازادولو په اړه خبرو ته غاړه کېږدي؛ خو د دغو اقداماتو عملي کېدل به یوازې د یوې وروستۍ او د باور وړ هوکړې له تصویب وروسته ترسره شي.

اکسیوس زیاته کړې چې هغه امریکايي ځواکونه چې په وروستیو میاشتو کې سیمې ته استول شوي، د همدې ۶۰ ورځنۍ مودې پر مهال به په سیمه کې پاتې شي او یوازې د وروستۍ هوکړې په صورت کې به شا تګ وکړي.

د تفاهم د یادښت په مسوده کې دا هم ویل شوي چې د اسرائیل او حزب‌الله ترمنځ جګړه به په لبنان کې پای ته ورسېږي.

د هند غوره لیګ (IPL) د روان فصل د لیګ پړاو سیالۍ وروستیو شیبو ته رسېدلې دي او تر دې دمه بنګلور، ګجرات او حیدراباد د لومړیو دریو لوبډلو په توګه کوالیفایر راوڼد ته د رسېدو ډاډ ترلاسه کړی دی.

د پنجاب وروستۍ بریا د ډهلي د مخکې تګ هیلې هم له منځه یووړې او دغه لوبډله له روانو سیالیو بهر شوه.

اوس مهال ګجرات او بنګلور د نمرو جدول په سر کې ځای لري او ټاکل شوې ده چې لومړۍ کوالیفایر لوبه د روانې مې میاشتې په ۲۶مه نېټه ترسره کړي.

بلخوا حیدراباد به پړاو د پاتې سیالیو له پای ته رسېدو وروسته له پنجاب یا راجستان سره (اېلېمېنېټر) لوبه وکړي.

افغان ملي لوبغاړی رحمن الله ګربز چې دا مهال د ننګرهار په غازي امان الله خان کرکټ لوبغالي کې د روانو لېسټ اې سیالیو پر مهال د مس عینک لوبډلمشري کوي.

د ننګرهار د خلکو له بې‌ سارې مینې او ملاتړ څخه یۍ مننه کړې ده.

ګربز وایي” د ننګرهار خلکو تل راته ځانګړې مینه راکړې ده په دې ګرمو ورځو کې د دوي حضور او ملاتړ زموږ لپاره لویه انرژي ده، زه له ټولو مینه‌ والو منندوی یم او وعده کوم چې هر کله کورنۍ سیالۍ وي مصروفیت نه وي له دوی سره د لیدنې او لوبېدو لپاره راځم»

نوموړي په دې وروستیو کې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د کرکټ مینه‌ والو سره نږدې اړیکې ساتلې او هر ځای د خلکو له تود هرکلي او پراخې مینې سره مخ شوی دی چې د افغان کرکټ د ودې او محبوبیت څرګندونه کوي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، هغه احتمالي هوکړه چې له ایران سره تر بحث لاندې ده، د هرمز تنګي د بېرته پرانیستل کېدو لاره به هواره کړي؛ خو ایران دغه ادعا رد کړې ده.

ټرمپ په ټروت سوشیال کې په یوه پیغام کې ویلي، د دغې هوکړې وروستي جزییات او مهم موارد لا هم تر بحث لاندې دي او ډېر ژر به اعلان شي.

بل لور ته، ایراني رسنیو راپور ورکړی چې د ایران او امریکا ترمنځ احتمالي هوکړه به تهران ته د هرمز تنګي د مدیریت زمینه برابره کړي او د ټرمپ څرګندونې یې له واقعیت لرې بللې دي.

اکسیوس راپور ورکړی چې امریکايي ځواکونه به د راتلونکو ۶۰ ورځو لپاره منځني ختیځ کې پاتې شي او یوازې هغه مهال به وځي چې له ایران سره وروستۍ هوکړه وشي.

د راپور له مخې، واشنګټن هڅه کوي د ایران سره د احتمالي توافق تر ترلاسه کېدو پورې خپل پوځي حضور وساتي، ځکه د سیمې امنیتي وضعیت لا هم حساس بلل کېږي.

تر دې وړاندې هم امریکايي چارواکو ویلي وو چې د ایران د اټومي پروګرام او سیمه‌ییزو کړکېچونو په اړه خبرې روانې دي او د احتمالي هوکړې تر وروستۍ کېدو پورې به پوځي او ډیپلوماتیک اقدامات دوام ولري.

د پاکستان د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د تېرو ۲۴ تر ۴۸ ساعتونو پر مهال د امنیتي ځواکونو د عملیاتو او نښتو راپورونه ورکړل شوي دي.

د پوځ د عامه اړیکو ادارې (ISPR) ویلي، په بنو، شمالي وزیرستان او نورو سیمو کې د استخباراتي عملیاتو پر مهال له ۲۰ زیات وسله‌وال وژل شوي دي.
بلخوا په باجوړ کې په پاکستاني امنیتي پوستې بریدونه شوي چې ګڼ شمیر پولیسو ته مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

چارواکي وایي، په سیمه کې د وسله‌والو فعالیتونه زیات شوي او د مخنیوي لپاره د عملیاتو لړۍ روانه ده.

د نړۍ اقتصادي بازارونه د ایران کړکېچ او د تیلو د بیو د لوړېدو له امله له بې‌ثباتۍ سره مخ شوي دي.

نړیوالو راپورونو ویلي، د برینټ خام تیلو بیه تر ۱۰۰ ډالرو اوښتې او دا وضعیت په اروپا، امریکا او اسیا کې د انفلاسیون او اقتصادي فشارونو د زیاتېدو اندېښنې راپارولي دي.

اقتصادي شنونکي وایي، د منځني ختیځ روان کړکېچ د انرژۍ بازار سخت اغېزمن کړی او که وضعیت همداسې دوام وکړي، د نړۍ اقتصادي وده به نوره هم ورو شي.

بلخوا نړیوال مالي صندوق (IMF) هم خبرداری ورکړی چې جګړې او سیاسي ترینګلتیاوې نړیوال اقتصاد له خطر سره مخ کوي.

د افغانستان د کانکور ازموینې د ګډونوالو شمېر په وروستیو کلونو کې د پام وړ کم شوی دی. د خپرو شویو شمېرو له مخې، په ۱۳۹۸ کال کې نږدې ۲۱۰ زره کسانو د کانکور په ازموینه کې ګډون کړی و، خو سږکال ۱۴۰۵ کې دا شمېر شاوخوا ۵۰ زرو کسانو ته راټیټ شوی، چې د تېرو کلونو په پرتله د پام وړ کموالی ښيي.

د معلوماتو له مخې، په ۱۳۹۷ کال کې نږدې ۲۰۰ زره، په ۱۳۹۹ کال کې د کرونا له محدودیتونو سره سره شاوخوا ۱۷۰ تر ۱۸۰ زره، په ۱۴۰۰ کال کې نږدې ۱۵۰ زره او په ۱۴۰۱ کال کې شاوخوا ۱۴۰ زره کسانو کانکور ورکړی و، خو له هغې وروسته هر کال د ګډونوالو شمېر کم شوی دی.

ولایتي ارقام هم د کانکور د ګډونوالو د کمېدو څرګندونه کوي. په خوست کې د ګډونوالو شمېر له ۷۵۰۰ څخه ۲۵۰۰ ته، په ننګرهار کې له ۲۲۵۰۰ څخه ۹۰۰۰ ته او په کندهار کې شاوخوا ۲۰۰۰ کسانو ته راکم شوی دی.

د زده‌کړو یو شمېر شنونکي وایي، د لوړو زده‌کړو پر وړاندې محدودیتونه، د نجونو د پوهنتونونو تړل کېدل، د استادانو وتل او د اقتصادي ستونزو زیاتوالی هغه عوامل دي چې د زده‌کوونکو پر راتلونکې او د کانکور پر ګډون یې منفي اغېز کړی دی.

تر اوسه د لوړو زده‌کړو وزارت د دغو شمېرو او د ګډونوالو د کمېدو په اړه رسمي وضاحت نه دی ورکړی.

سرچینې وایي، د کرېکټ نړیواله شورا (ICC) ټاکلې چې تر لوی اختر وروسته له طالب چارواکو سره د هلمند د کرېکټ لوبغالي د نړولو او د هغه د بدلون په تړاو خبرې وکړي او رسمي سپیناوی ترې وغواړي.

د معلوماتو له مخې، ICC د هلمند په لښکرګاه کې د کرېکټ لوبغالي د له منځه وړلو راپورونو ته اندېښمنه ده او دا موضوع یې له نږدې څارلې ده.

ځايي سرچینې وایي، یاد لوبغالی چې د هلمند د ځوانانو لپاره د کرېکټ مهم مرکز و، اوس د اختر د لمانځه لپاره پر لوی جومات یا عیدګاه بدلیږي.

ورزشي فعالان او د کرېکټ مینه‌وال وایي، د دغه لوبغالي له منځه وړل نه یوازې د ورزش پر راتلونکې منفي اغېز کوي، بلکې د هغو افغانانو احساسات هم زیانمنوي چې پر خپل وطن او ملي شتمنیو زړه خوږوي.

د کرېکټ نړیوالې شورا تر دې وړاندې هم د افغانستان د کرېکټ او ورزشي وضعیت په تړاو اندېښنې څرګندې کړې وې او ویلي یې وو چې افغانستان کې کرېکټ د خلکو د یووالي او د ځوانانو د راتلونکې لپاره مهم رول لري.

تر اوسه طالب چارواکو د ICC د احتمالي خبرو او اندېښنو په اړه رسمي دریځ نه دی خپور کړی.

د اطلاعاتو او کلتور پخوانی مرستیال وزیر ډاکتر هارون حکیمي په ایکس کې د پخواني ولسمشر اشرف غني د فرامینو د پخواني رئیس ولي شبګیر د څرګندونو په غبرګون کې توندې نیوکې کړې دي.

نوموړي ادعا کړې چې شبګیر د خپلې دندې پر مهال ځان شتمن کړی، اسټرالیا ته یې د طالبانو د ګواښ په نوم د کډوالۍ دوسیه وړاندې کړې، خو اوس په کابل کې د طالبانو له پروژو سره همکاري کوي.

هغه زیاته کړې چې شبګیر د طالبانو پر ضد غږ نه پورته کوي، خو د نورو د بیان ازادي محدودول غواړي.

د جمهوري نظام دغه چارواکي ټینګار کړی چې د افغانستان د یوه وګړي په توګه حق لري د هېواد د مسئولینو په اړه خپل لیدلوری او مشاهدې شریکې کړي.