وال سټریټ ژورنال د یوه امریکايي چارواکي له قوله راپور ورکړی، چې د امریکا سمندري ځواکونو د دوشنبې ورځې له سهاره د ایران د جنوبي سواحلو د محاصرې له پیل راهیسې د اته تیلو وړونکو غټو بېړیو مسیر اړولی دی.

د راپور له مخې، دغه بېړۍ یا د ایران بندرونو ته داخلېدلې او یا ترې وتلې.

امریکايي چارواکو ویلي، چې په ټولو اتو پېښو کې د امریکا ځواکونو د راډیويي اړیکو له لارې د بېړۍ له عملې سره تماس نیولی او هغوی ته یې د مسیر د بدلولو امر کړی دی.

د سرچینې په وینا، ټولو بېړیو د امریکا د ځواکونو لارښوونې منلې دي، او اړتیا نه ده پېښه شوې چې بېړۍ وپلټل شي یا پرې مستقیم عملیات ترسره شي.

تر اوسه د دې پېښې په اړه د ایران له لوري رسمي غبرګون نه دی خپور شوی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې د امریکا او ایران ترمنځ کړکېچ پای ته نږدې شوی دی.

نوموړي دغه څرګندونې له فاکس نیوز سره په یوه مرکه کې کړې دي، چې ټاکل شوې ده د چهارشنبې په ورځ په بشپړه توګه خپره شي.

ټرمپ د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د ایران جګړه پای ته رسېدلې، ویلي: «هو، زه فکر کوم چې پای ته نږدې ده.»

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د امریکایي چارواکو او ایران ترمنځ د سولې خبرو اترو د نوي پړاو د پیل په اړه راپورونه خپاره شوي دي.

د راپورونو له مخې، تمه ده چې دواړه لوري به د پنجشنبې په ورځ یو ځل بیا خبرې اترې پیل کړي.

تر اوسه د دواړو هېوادونو له لوري د دغو خبرو د پایلو په اړه رسمي معلومات نه دي ورکړل شوي، او د وضعیت په اړه لا هم ابهام موجود دی.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ یا سنتکام اعلان کړی چې څه باندې لس زره سمندري او هوايي ځواکونه د ایران د بندرونو د څار او د بېړیو د تګ‌راتګ د محدودولو په عملیاتو بوخت دي.

د راپورونو له مخې، دا ځواکونه د جنګي بېړیو او الوتکو په ملاتړ هڅه کوي چې د ایران بندرونو ته د داخلېدونکو او وتونکو کښتیو حرکت کنټرول کړي.

دا اقدام د امریکا او ایران ترمنځ د لنډمهالي اوربند سره هممهاله ترسره شوی دی.

د ډونالډ ټرمپ له خوا تر دې وړاندې د هرمز تنګي د سمندري کلابندۍ ګواښ هم شوی و، چې نړیوال غبرګونونه یې راپارولي دي.

په همدې حال کې، د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند لین جیان دا اقدام خطرناک او غیرمسوولانه بللی دی.

د ملګرو ملتونو سرمنشي، انتونیو ګوتریش د ایران او امریکا ترمنځ د جدي مذاکراتو د بیا پیل او د اوربند د ساتلو غوښتنه کړې ده.

نوموړي ویلي چې له ایران سره د خبرو د بیا پیل احتمال شته او ټینګار یې کړی چې د تاوتریخوالي پر ځای باید دیپلوماسي او نړیوال قوانین مراعات شي.

هغه زیاته کړې چې په هرمز تنګي کې د نړیوالو کښتۍ تګ راتګ حقونه باید خوندي پاتې شي.

ګوتریش د اسرائیل او لبنان ترمنځ د خبرو په اړه ویلي چې که څه هم د سمدستي حل تمه نه کېږي، خو د بدلون لپاره زمینه برابرول مهم دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان کړی چې له ایران سره د جګړې د پای ته رسولو لپاره مهمې خبرې ښايي په راتلونکو دوو ورځو کې په پاکستان کې بیا پیل شي.

ټرمپ له «نیویارک پوسټ» سره په مرکه کې وویل، واشنګټن چمتو دی چې یو ځل بیا پاکستان ته د خبرو لپاره ولاړ شي، او ټینګار یې وکړ چې د پرمختګ نښې لیدل کېږي.

هغه د پاکستان د پوځ د مشر عاصم منیر، رول وستایه او ویې ویل چې نوموړي د خبرو د تنظیم او پرمخ بیولو لپاره «فوق‌العاده هڅې» کړې دي.

د ایران د حکومت ویاندې فاطمه مهاجراني ویلي، چې پر دغه هېواد د امریکا او اسراییل د وروستیو بریدونو له امله اوښتي زیانونه، د لومړنیو ارزونو له مخې، شاوخوا ۲۷۰ میلیارده ډالره اټکل شوي دي.

مهاجراني له روسي خبري اژانس سره په خبرو کې ویلي، چې د جګړې د تاوان موضوع د ایران د مذاکراتي ټیم له مهمو لومړیتوبونو څخه ده او دا مسئله د اسلام‌اباد په خبرو کې هم تعقیب شوې ده.

هغې پرته له دې چې دقیق جزیات وړاندې کړي، وویل: «زیانونه عموماً په څو برخو کې ارزول کېږي، خو تر دې مهاله د امریکا او اسراییل د بریدونو له امله د ایران تاوان شاوخوا ۲۷۰ میلیارده ډالره اټکل شوی دی.»

د ایټالیا لومړۍ وزیرې جورجیا ملوني اعلان کړی چې هېواد یې له اسراییل سره د دفاعي همکارۍ تړون موقتي ځنډولی دی.

ملوني د ورونا ښار په یوه غونډه کې خبریالانو ته وویل، چې حکومت یې پرېکړه کړې چې د اسراییل سره د ۲۰۰۳ کال دفاعي تړون نور په اوتومات ډول تمدید نه کړي.

نوموړې زیاته کړه چې دا اقدام د «اوسني وضعیت» په پام کې نیولو سره ترسره شوی دی.

دغه تړون چې هر پنځه کاله وروسته په اوتومات ډول نوی کېده، د دواړو هېوادونو ترمنځ یې د پوځي تجهیزاتو تبادله او تخنیکي همکارۍ تنظیمولې.

همدا رنګه، تېره اوونۍ د اسراییل دفاعي ځواکونو د لبنان پلازمېنې بیروت ته نږدې د ایټالوي سوله ساتو پر کاروان د خبرداري ډزې وکړې؛که څه هم په پېښه کې چا ته زیان ونه رسېد، خو روم دا اقدام «په بشپړه توګه د منلو وړ نه» وباله.

له بلې خوا، د ایټالیا د بهرنیو چارو وزیر انتونیو تاجاني د یادې پېښې وروسته څو ځله د اسراییل سفیر ورغوښتی او د وضاحت غوښتنه یې کړې ده.

د امریکا د ولسمشر مرستیال جی ډي ونس ویلي، واشنګټن د منځني ختیځ د کړکېچ د پای ته رسولو لپاره په روانو خبرو کې خپلې اساسي غوښتنې ایران ته په واضح ډول وړاندې کړې دي.

نوموړي له فاکس نیوز سره په خبرو کې ټینګار وکړ چې که څه هم خبرې له ستونزو خالي نه وې، خو د پام وړ پرمختګ هم شوی دی.

هغه زیاته کړه چې اوس د ایران پرېکړه مهمه ده، او تمه کېږي چې تهران به د کړکېچ د کمولو لپاره عملي ګام پورته کړي.

د اسرائیل د بهرنیو چارو وزیر گیدئون سعار د چک جمهوریت د بهرنیو چارو له وزیر سره په ګډه خبري ناسته کې ویلي چې ایران د هغه څه مشري کوي چې نوموړي د شر محور بللی دی.

هغه زیاته کړه: «د نړۍ تر ټولو افراطي حکومت هڅه کوي چې تر ټولو خطرناکه وسله، یعنې اټومي وسله ترلاسه کړي.»

سعار وویل چې ایران د اسرائیل پر شاوخوا د خپلو نیابتي ډلو یوه کړۍ جوړه کړې، چې پکې حزب‌الله په لبنان کې، حماس په غزه کې او حوثیان په یمن کې شامل دي.

هغه همداراز ویلي چې کلونه کلونه نړیوالې ټولنې ایران ته اجازه ورکړې چې خپلې وړتیاوې لوړې کړي، په داسې حال کې چې د اټومي وسلو د ترلاسه کولو د مخنیوي هڅې روانې وې.

د اسرائیل د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی چې دوی له هغو هڅو ملاتړ کوي چې هدف یې د ایران د اټومي وسلو د ترلاسه کولو مخنیوی دی، او ویلي چې دا کار د دیپلوماتیکو لارو له لارې هم تعقیبېږي.

د طالبانو حکومت ویاند ذبیح‌الله مجاهد د ملګرو ملتونو امنیت شورا له لوري د بندیزونو د نوملړ د تازه کېدو په اړه غبرګون ښودلی او ویلي یې دي چې دا ډول بندیزونه له پیله بې‌ګټې دي.

مجاهد ټینګار کړی چې د بندیزونو لګول نه یوازې اغېزناک نه دي، بلکې د ده په وینا دا یو ډول ظلم دی چې د افغانانو پر ژوند منفي اغېز کوي.

هغه زیاته کړې چې کله د یوه ارګان مشران تر بندیزونو لاندې وي، نو د هماغه ارګان چارې اغېزمنېږي او په پایله کې عام خلک هم زیان ویني.

نوموړي ویلي چې دوی غواړي د تفاهم او تعامل لپاره زمینه برابره شي او نړیوال بنسټونه باید د افغانستان او نړۍ ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا لپاره کار وکړي، نه دا چې د سیاسي فشار وسیله وګرځي.