د طالبانو حکومت د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر اخوند په جوزجان ولایت کې د یتیم تاق سیمنټو تولیدي فابریکې د جوړېدو چارې رسماً پرانیستې.

د خبرپاڼې له مخې، نوموړي د پرانیستې په مراسمو کې وویل، د هېواد اقتصادي ودې ته د رسېدو لپاره د کورني صنعت پیاوړتیا او له داخلي تولیداتو ملاتړ حیاتي ارزښت لري، او ټینګار یې وکړ چې حکومت د تولیدي اقتصاد پر لور د تدریجي بدلون هڅې ګړندۍ کوي.

هغه زیاته کړې، چې د “اسلامي امارت” تمرکز دا دی چې د خامو موادو د صادرولو پر ځای، د هېواد دننه د هغو پروسس ته زمینه برابره شي.

ملا برادر له نړیوالو هم وغوښتل چې له افغانستان سره د رسمي اقتصاد په چوکاټ کې تعامل پراخ کړي او ویې ویل، تحریمونه او د سیاسي فشارونو دوام نه یوازې ستونزې نه حلوي، بلکې سیمه‌ییز او نړیوال مشارکت کمزوری کوي.

د معلوماتو له مخې، د دې فابریکې په جوړېدو کې د ۷۷ ترکي شرکتونو له خوا شاوخوا ۱۶۰ میلیونه ډالره پانګونه کېږي، چې له بشپړېدو وروسته به هره ورځ ۳۰۰۰ ټنه سیمنټ تولید کړي او نږدې ۵۰۰۰ کسانو ته به د کار زمینه برابره کړي.

ټاکل شوې ده چې د یتیم تاق سیمنټو فابریکه په راتلونکو دوو کلونو کې بشپړه او ګټې اخیستنې ته وسپارل شي.

د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د ویاند مرستیال شاه حسین مرتضوي وایي چې د افغانستان د تېرو پنځوسو کلونو اساسي ستونزه د نظامونو نشتون او دوام نه‌لرل دي، چې دا وضعیت د اوږدو جګړو او ژورو کړکېچونو لامل شوی دی.

هغه د سردار محمد داوود خان سیاسي برخلیک ته په اشارې سره ویلي چې نوموړی په ۱۳۵۲ کال کې د کودتا له لارې واک ته ورسېد، خو پنځه کاله وروسته د ثور اوومه د کودتا په ترڅ کې نه یوازې له واکه ګوښه شو، بلکې ژوند یې هم پای ته ورسېد.

مرتضوي ټینګار کوي چې دا ډول سیاسي ناپایدارۍ د هېواد د بې‌ثباتۍ بنسټ ایښی او نسلونو ته یې درانه زیانونه اړولي دي.

د هغه په وینا، نوې نسل باید له تېر څخه زده کړه وکړي او د داسې راتلونکي د جوړولو لپاره هڅه وکړي چې د سوله‌ییز ګډ ژوند، زغم او ملي یووالي پر بنسټ ولاړ وي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي سن‌پټرزبورګ ته د رسېدو پر مهال ویلي چې تهران تل له روسیې سره د بېلابېلو موضوعاتو، په ځانګړي ډول د سیمې د مسایلو په اړه نږدې او دوامدارې سلا مشورې کړې دي.

نوموړي ویلي چې د تحمیلي جګړې له امله د دواړو هېوادونو ترمنځ په لیدنو کې لنډمهاله ځنډ راغلی و؛ خو د خپلو وروستیو سفرونو په لړ کې یې، چې پاکستان او عمان ته یې کړي، روسیې ته سفر هم تنظیم کړی څو د جګړې د وروستیو بدلونونو او اوسني وضعیت په اړه له روسي چارواکو سره خبرې او همغږي وکړي.

عراقچي د پاکستان سفر دوه‌اړخیز بللی او زیاته کړې یې ده چې اسلام‌اباد په وروستیو کې د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو په منځګړیتوب کې مهم رول لوبولی دی.

هغه ویلي چې په دې سفر کې د وروستیو تحولاتو او د خبرو د دوام پر شرایطو بحث شوی، خو د ده په وینا د امریکا ناسم چلند او زیاتو غوښتنو د تېرو مذاکراتو د پایلو مخه نیولې ده.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر همداراز خپل د عمان سفر د ګاونډیو هېوادونو سره د اړیکو د پیاوړتیا په چوکاټ کې مهم بللی.

هغه ټینګار کړی چې تهران او مسقط، د هرمز تنګي د ساحلي هېوادونو په توګه، باید همغږي زیاته کړي څو ګډې ګټې خوندي شي، ځکه هر اقدام په دې سیمه کې د دواړو هېوادونو پر ګټو مستقیم اغېز لري.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې نړۍ له غیرعادي او کړکېچنو حالاتو سره مخ ده او زیاته کړې یې ده: «موږ په یوه لېونۍ نړۍ کې ژوند کوو.»

ټرمپ دا څرګندونې له سي‌بي‌اېس سره په مرکه کې کړي، چې د سپینې ماڼۍ د خبریالانو د مېلمستیا پر مهال د رامنځته شوې پېښې په اړه یې خبرې کولې.

هغه پر برید کوونکي کس سختې نیوکې کړې او هغه یې ډېر ناروغ انسان بللی دی.

د هغه په وینا، برید کوونکی پخوا یو سخت مذهبي عیسوی و؛ خو وروسته د مذهب ضد شوی او په شخصیت کې یې بدلون راغلی و.

هغه د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا اندېښمن شوی و که نه، ټرمپ ویلي چې هېڅ اندېښنه یې نه لرله او ټینګار یې کړی: «زه ژوند درک کوم.»

نوموړي د خپلې مېرمنې ملانیا ټرمپ د غبرګون په اړه هم ویلي چې هغه په لومړیو کې نه وه ورخطا شوې؛ خو منلې یې ده چې په دې ډول حالاتو کې هر څوک وېرېږي.

د ټرمپ په خبره، ملانیا ژر درک کړې وه چې پېښه عادي نه ده او وروسته تر پېښې ډېره خواشینې ښکارېده.

د طالبانو حکومت د عدلیې وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي چې د کابل په لوېدیځ کې د «امید سبز» په نوم ښارګوټی د دولت رسمي ملکیت ګرځول شوی دی.

د یاد وزارت په وینا، دا پرېکړه د دوی د ځانګړې محکمې له لوري شوې ده.

د معلوماتو له مخې، دا ښارګوټی شاوخوا ۵۰۰ استوګنیز کورونه لري او نږدې ۶ زره کسان پکې ژوند کوي.

د سیمې یو اوسېدونکي رسنیو سره په خبرو کې ویلي چې خلک د دې پرېکړې له راتلونکو اغېزو اندېښمن دي، خو لا هم د حکومت له لوري د عملي ګامونو او جزئیاتو په اړه بشپړ وضاحت نه دی ورکړل شوی.

تر اوسه د طالبانو حکومت نه دي ویلي چې د دې اعلان له مخې به د اوسېدونکو حقوقي وضعیت، ملکیتونه او یا د هغوی د پاتې کېدو شرایط څنګه تنظیمېږي.

د یادونې ده چې څو ورځې وړاندې د عمر ګلستان شهرک هم دولتي اعلان شو.

د شمالي کوریا مشر، کیم جونګ اون، ویلي چې هېواد به یې د روسیې له ستراتیژیکو پالیسيو خپل ملاتړ ته دوام ورکړي.

د راپورونو له مخې، نوموړي دا څرګندونې د روسیې د دفاع له وزیر اندري بېلوسوف سره په لیدنه کې کړې دي، چې پکې د نړیوال سیاسي وضعیت او روانو بدلونونو په اړه خبرې شوې دي.

ویل کېږي، یو روسي پلاوی د هغې یادګاري پروژې په مراسمو کې هم ګډون کړی چې د شمالي کوریا هغو سرتېرو ته جوړه شوې چې د اوکراین په کورسک سیمه کې وژل شوي دي.

کیم جونګ اون ټینګار کړی چې پیونګ یانګ به د روسیې د حاکمیت، ځمکنۍ بشپړتیا او امنیتي ګټو په دفاع کې بشپړ ملاتړ ته دوام ورکړي.

د راپورونو له مخې، شمالي کوریا د مسکو سره د دفاعي هوکړې وروسته زرګونه سرتېري استولي، خو د جنوبي کوریا، اوکراین او لوېدیځو هېوادونو چارواکي وایي چې په دې جګړه کې د دغو ځواکونو مرګ‌ژوبله لوړه ده.

د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزیر خلیفه سراج‌الدین حقاني د چین له سفیر ژاوشینګ سره په لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو پر پیاوړتیا او پراختیا خبرې کړي.

د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې ناسته کې د سیمې پر مهمو مسایلو هم بحث شوی او د چین له لوري د سیمه‌ییزو همکاریو او هڅو ستاینه شوې.

راپور زیاتوي، حقاني ټینګار کړی چې افغانستان د سرتاسري ثبات غوښتونکی دی او اوسنی تمرکز یې د کورنیو ستونزو پر حل او د ولس پر هوساینې راڅرخي.

نوموړي زیاته کړې چې کابل غواړي له ټولو هېوادونو، په ځانګړي ډول چین سره، خپلې اړیکې لا پراخې او قوي کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د عمان تر سفر وروسته ویلي چې د تهران د بهرنۍ تګلارې لومړیتوب ګاونډي هېوادونه دي.

عراقچي په دې سفر کې د عمان له پاچا او د بهرنیو چارو له وزیر سره لیدلي او څرګنده کړې یې ده چې د دوه‌اړخیزو اړیکو د پراختیا ترڅنګ د هرمز تنګي کې د کښتیو د خوندي تګ راتګ پر موضوع هم خبرې شوې دي.

د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې، هغه له عمان وروسته اسلام‌اباد ته تللی او ورپسې به روسیه ته سفر وکړي.

تمه ده چې نوموړی په سن‌پټرزبرګ کې له ولادیمیر پوتین سره وګوري.

اکسیوس د امریکایي چارواکو له قوله راپور ورکړی چې ایران د پاکستاني منځګړو په وسیله واشنګټن ته داسې نوې طرحه وړاندې کړې چې پکې د هرمز تنګي پرانیستل او د روان کړکېچ پای ته رسول اساسي برخه ده.

د معلوماتو له مخې، تهران ټینګار کړی چې اټومي خبرې به تر هغه وخته ونه پیلېږي څو د هرمز تنګی بېرته خلاص نه شي او بندیزي فشارونه کم نه شي.

په همدې حال کې تمه ده د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سپینې ماڼۍ په یوه مهمه غونډه کې له ایران سره د خبرو د بن‌بست او د احتمالي پوځي او سیاسي انتخابونو ارزونه وکړي.

د راپور له مخې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د خپلو وروستیو سفرونو پر مهال منځګړو ته څرګنده کړې چې د امریکا د غوښتنو، په ځانګړي ډول د یورانیمو د بډاینې د محدودولو او د زېرمو د انتقال په اړه، د ایران دننه لا هم واحد دریځ نه دی رامنځته شوی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر محمد اسحاق ډار د سټیو ویتکاف او جرد کوشنر د سفر له لغوه کېدو وروسته اعلان کړی چې د اسلام‌اباد په ځینو سیمو کې ترافیکي محدودیتونه او امنیتي تدابیر پای ته رسېدلي دي.

نوموړي ویلي چې دا محدودیتونه د سرینا هوټل شاوخوا سیمه کې، چې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو د احتمالي ناستو ځای بلل کېده، لېرې شوي دي.

اسحاق ډار په خپل پیغام کې د پاکستان له خلکو مننه کړې او په ایکس کې یې لیکلي: «ستاسې ملاتړ موږ ته دا امکان راکوي چې د خپلو مېلمنو امنیت ډاډمن کړو او په سیمه کې د سولې لپاره خپلې هڅې پر مخ یوسو. موږ دې هدفونو ته ژمن یو او ستاسو له دعاوو او نیکو هیلو مننه کوو.»