د افغانستان د کرکټ ملي لوبغاړي عظمت‌الله عمرزي د خپلې مور د جنازې پر مهال د خلکو د ناسم چلند له امله ګیله کړې

عظمت الله عمرزي په یوه پیغام کې ویلي چې د خلکو د بې‌ځایه ویډیوګانو او عکس اخیستلو له امله یې حتی د خپلې مور وروستی دیدن هم په ارامه زړه نه دی ترسره کړی.

عمرزي له هغو کسانو غوښتنه کړې چې د جنازو او قبرونو تر څنګ د ویډیوګانو او عکسونو اخیستلو ته مخه کوي، دې کار ته دې د پای ټکی کېږدي او د غم په داسې شېبو کې دې د انسانیت او درناوي احساس وساتي.

هغه ویلي: «مهرباني وکړئ لږ انسانیت او نزاکت وپېژنئ، دا ډېر دردناک حالت دی، باید د احترام او سکون فضا وساتل شي.»

نوموړي زیاته کړې چې دا ډول کړنې د غم ځپلو کورنیو درد نور هم زیاتوي او د هغوی احساسات ژوبلوي.

دې پیغام په ټولنیزو رسنیو کې پراخ غبرګونونه راپارولي او ډېری خلک وایي چې د جنازو پر مهال د حریم او احترام ساتل یو مهم انساني او اخلاقي مسؤلیت دی.

د یادونې ده چې د عظمت‌الله عمرزي مور نن خاورو ته وسپارل شوه.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیر خان متقي په کابل کې د افغانستان لپاره د بریتانیا له ځانګړي استازي ریچارډ لینډزي سره کتلي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې په دې لیدنه کې د افغانستان-پاکستان پر وروستي وضعیت، په دوحه کې پر څو اړخیزو ناستو او یو شمېر نورو مهمو موضوعاتو خبرې شوي دي.

وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې امیرخان متقي په خپلو څرګندونو کې ویلي چې د امریکا او ناټو د اشغال دورې په پرتله د افغانستان امنیتي او ټولنیز وضعیت د پام وړ ښه شوی او د «اسلامي امارت» عملي اقداماتو د سیمې د هېوادونو باور زیات کړی دی.

نوموړي ټینګار کړی چې «اسلامي امارت» غواړي له نړۍ سره مثبتې اړیکې ولري او هیچا ته به اجازه ورنه کړي چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکاروي.

بل لور ته، د بریتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینډزي د پاکستان له لوري په وروستیو بریدونو کې د افغانانو د مرګ‌ژوبلې په اړه خپله خواخوږي څرګنده کړې او د سیمې او نړۍ پر بېلابېلو موضوعاتو یې خپل نظرونه شریک کړي دي.

هغه همداراز ویلي چې د بریتانیا حکومت او ولس ژمن دي چې له افغانستان سره خپلې بشري مرستې دوامدارې وساتي او زیاته کړې چې په راتلونکې کې به د افغانستان سره د لا زیات تعامل لپاره خپلو سفرونو ته دوام ورکړي.

د پاکستان د جمعیت اسلامي پخواني مشر مولانا سراج‌الحق ویلي چې هېواد یې باید له افغانستان سره په اړیکو کې له زغم، تدبیر او سیاسي هوښیارۍ کار واخلي او د هر ډول شخړو مخه ونیسي.

هغه په خپلو څرګندونو کې ټینګار کړی چې د دواړو هېوادونو ترمنځ تاوتریخوالی نه یوازې امنیتي وضعیت خرابوي، بلکې د ولسونو پر ژوند هم منفي اغېز کوي او اقتصادي او ټولنیزې ستونزې زیاتوي.

سراج‌الحق زیاته کړې چې د اوسنیو حساسو شرایطو په نظر کې نیولو سره، د ستونزو د حل تر ټولو اغېزمنه لار مستقیمې او مانادارې خبرې اترې دي، نه تقابل او فشار.

نوموړي همداراز ویلي چې سیمه ثبات او همکارۍ ته اړتیا لري او پاکستان باید داسې پالیسۍ غوره کړي چې د ګاونډیو هېوادونو سره د باور فضا پیاوړې کړي.

هغه ټینګار کړی چې سوله‌ییز تعامل د دواړو هېوادونو په ګټه دی او دوامداره کړکېچ یوازې د بې‌ثباتۍ او کړاو لامل ګرځي.

د لبنان د المیادین شبکې راپور ورکړی چې ایران ویلي، که امریکا یې وړاندیز ومني، نو خبرې اترې بېرته پیل کېدای شي.

د دې شبکې خبریال په تهران کې په خپل راپور کې ویلي چې د ایران وړاندیز درې پړاوونه لري: لومړی د جګړې پای، دویم د هرمز تنګي مدیریت، او درېیم د اټومي خبرو پیل.

تر اوسه د امریکا او ایران رسمي چارواکو په دې اړه څه نه دي ویلي؛ خو سپینې ماڼۍ څرګنده کړې چې د تهران لیکلی پیغام تر ارزونې لاندې دی.

ځینې امریکايي رسنۍ بیا وايي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له دې وړاندیزه چندان خوښ نه دی.

د راپور له مخې، ایران غواړي چې په لومړي پړاو کې امریکا او اسرائیل په ایران او لبنان کې جګړه پای ته ورسوي او دا تضمین ورکړي چې بیا به برید نه کېږي.

وروسته له دې، په دویم پړاو کې به د عمان په همغږۍ د هرمز تنګي د مدیریت په اړه خبرې وشي، څو د دې مهمې اوبو لارې لپاره یو حقوقي چوکاټ رامنځته شي.

په درېیم پړاو کې، چې لومړي دوه پړاوونه بشپړ شي، ایران او امریکا کولی شي د اټومي موضوع په اړه رسمي مذاکرات پیل کړي.

راپور زیاتوي چې ایران تر هغو چې لومړي دوه پړاوونه بشپړ نه شي، اټومي خبرو ته به داخل نه شي.

د پاکستان فدرالي کابینې د اقتصادي همغږۍ کمېټې پرېکړه کړې چې چین ته د خرو غوښه او پوستکي صادر کړي او دغه ګام د دغه هېواد د صادراتو د زیاتوالي لپاره مهم بلل شوی دی.

دغه پرېکړه د پاکستان د خزانې وزیر محمد اورنګزیب په مشرۍ د کمېټې په وروستۍ غونډه کې شوې، چې پکې د اقتصادي وضعیت د ښه‌والي لپاره د نوو صادراتي لارو چارو پر موندلو ټینګار شوی.

چارواکي وايي، چین د خرو له پوستکو څخه د درملیزو او صنعتي موخو لپاره استفاده کوي، چې له همدې امله د دې توکو لپاره لوړه تقاضا شته.

همداراز د خرو غوښه هم په ځینو سیمو کې د خوراکي محصول په توګه کارول کېږي.

د متحده عربي اماراتو رسمي خبري اژانس راپور ورکړی چې دغه هېواد به د مۍ له لومړۍ نېټې څخه د اوپک او اوپک‌پلس له سازمانونو ووځي.

د یاد هېواد د انرژۍ وزیر رویترز ته ویلي چې له دغو سازمانونو وتل به اماراتو ته د تېلو په پالیسۍ کې لا زیات انعطاف ورکړي، ځکه چې نور به د دې ډلې د تولیدي او صادراتي ژمنو تابع نه وي.

نوموړي زیاته کړې چې متحده عربي امارات د دې پرېکړې له مخې مخکې له نورو هېوادونو سره، په ځانګړي ډول له سعودي عربستان سره، مستقیمه مشوره نه ده کړې.

د یادونې ده چې اوپک د “د تېلو د صادرونکو هېوادونو سازمان” دی، چې په ۱۹۶۰ کال کې جوړ شوی.

دا سازمان د غړو هېوادونو د تېلو تولید او قیمتونه همغږي کوي څو د بازار ثبات وساتي.

دغه راز اوپک‌پلس یوه پراخه همکاري ده چې د اوپک غړي هېوادونه او ځینې نور لوی د تېلو تولیدونکي هېوادونه لکه روسیه پکې شامل دي او د دې هدف هم د نړیوالو د تېلو په بازار کې د عرضې او قیمتونو تنظیم دی.

د طالبانو حکومت د کابل د امنیه قومندانۍ ویاند، خالد ځدراڼ وایي چې د ښار د ۱۱مې امنیتي حوزې اړوند سیمه کې له پولیسو سره د وسلوالو غلو د نښتې په ترڅ کې یو غل وژل شوی او یو بل ژوندی نیول شوی دی.

ځدراڼ زیاتوي، یادو غلو تر دې وړاندې له یوه صراف څخه شاوخوا ۷۰ زره افغانۍ لوټ کړې وې.

د نوموړي په خبره، د تعقیب پر مهال غلو پر امنیتي ځواکونو ډزې کړې؛ خو د پولیسو په ځوابي اقدام کې یو غل ځای پر ځای وژل شوی او یو بل یې ژوندی نیول شوی.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیر خان متقي په کابل کې د روسیې فدراسیون د ولسمشر ځانګړي استازي ضمیر کابلوف سره کتلي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې په دې لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي اړیکو او اقتصادي همکاریو د پراختیا په اړه هر اړخیز بحث شوی دی.

د وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي چې په دې ناسته کې دواړو لورو ټینګار کړی چې د افغانستان او روسیې ترمنځ دوه‌اړخیز تعاملات باید لا پراخ او منظم شي.

د خبرپاڼې له مخې، امیر خان متقي د اړیکو د پراختیا هرکلی کړی او ویلي چې اقتصادي همکاریو ته وده ورکول، د ګډ اقتصادي کمیسیون فعالول او د سیاسي مشورو لپاره منظم چوکاټ رامنځته کول اړین دي.

په دې لبدنه کې دواړو لورو د سیمې د ثبات او امنیت پر اهمیت خبرې کړې او د ګاونډیو هېوادونو سره د اړیکو د پیاوړتیا او د سیمه‌ییز ثبات لپاره د ګډو هڅو پر اړتیا یې ټینګار کړی.

همدا راز ضمیر کابلوف د افغانستان او روسیې ترمنځ د اړیکو د مثبت بهیر ستاینه کړې او ویلي چې روسیه چمتو ده له افغانستان سره په ځانګړي ډول د سوداګرۍ، انرژۍ او ترانزیټ په برخو کې عملي اقتصادي همکاري پراخه کړي.

هغه زیاته کړې چې مسکو غواړي د ګډو پروژو، پانګونې او بنسټیزو همکاریو له لارې د دواړو هېوادونو اړیکې لا پیاوړې کړي او د سیمې اقتصادي اتصال ته وده ورکړي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت په کابل کې د پاکستان سفارت شارژدافیر احضار کړی او د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د پاکستاني ځواکونو له لوري پر ملکي اهدافو او عامه تأسیساتو د بریدونو په تړاو یې رسمي احتجاج لیک ورته سپارلی.

وزارت د افغانستان د هوايي حریم نقض او پر ملکي وګړو بریدونه په کلکو ټکو غندلي او دا یې د هېواد د ځمکنۍ بشپړتیا څرګند نقض، د نړیوالو اصولو خلاف او پاروونکی اقدام بللی.

په اعلامیه کې راغلي چې «اسلامي امارت» د پاکستان هغه ادعاوې په کلکه ردوي چې ګواکې تاوتریخوالی د افغانستان له خاورې سرچینه اخلي، او ټینګار یې کړی چې د وضعیت د رامنځته کېدو ریښې باید په بې‌طرفه ډول وڅېړل شي.

یاد وزارت یو ځل بیا ویلي چې افغانستان د خپلې خاورې او خلکو د دفاع مشروع حق لري او له پاکستانه یې غوښتي چې له ورته کړنو لاس واخلي.

د بهرنیو چارو وزارت ګواښ کړی چې د دې ډول اقداماتو دوام به ناوړه پایلې ولري.

د وزارت په خبره، افغانستان د تاوتریخوالي د زیاتېدو غوښتونکی نه دی، خو د خپل حاکمیت او امنیت دفاع به په کلکه کوي.

د اوزبېکستان ولسمشر شوکت میرضیایف له خپل ولس او چارواکو غوښتي چې له افغانستان سره د دوستۍ او ورورولۍ اړیکې لا پیاوړې کړي.

هغه په تاشکند کې یوې غونډې ته په وینا کې افغانستان د ستراتیژیک شریک په توګه یاد کړی او افغانان یې زحمتکښ او د بډایه کلتور لرونکي بللي دي.

د هغه په وینا، له افغانستان سره نږدې همکاري نه یوازې سیاسي، بلکې اقتصادي ګټې هم لري.

میرضیایف ټینګار کړی چې د افغانانو هڅاند طبیعت د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ او پانګونې لپاره نوي فرصتونه رامنځته کوي او پیاوړې ملګرتیا د سیمې ثبات ته هم ګټه رسوي.

په همدې غونډه کې د اوزبېکستان د بېلابېلو ولایتونو چارواکو هم د افغانستان سره د اقتصادي اړیکو د پراختیا لپاره خپل پلانونه شریک کړل.

د فرغانې والي ویلي چې افغانستان ته د پانګونې او صادراتو لپاره پراخې طرحې چمتو شوې دي.

د اندیجان والي بیا اعلان کړی چې له افغانستان سره د یو میلیارد ډالرو په ارزښت د صادراتو تړون شوی، چې یوه لویه برخه به یې په ۲۰۲۶ کال کې عملي شي.

همداراز د سرخان‌دریا والي افغانستان د خپلو صادراتو لپاره مهم بازار بللی او ویلي یې دي چې هڅه کوي سږکال خپل صادرات یو میلیارد ډالرو ته ورسوي، چې نیمایي به یې افغانستان ته ځانګړي شي.

د معلوماتو له مخې، افغانستان لا هم د اوزبېکستان له مهمو سوداګریزو شریکانو څخه دی، او د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریز حجم په وروستیو کلونو کې د پام وړ زیات شوی دی.