یو تن چې د (داعش) له خراسان څانګې سره د تړاو په شک تورن و، د ۲۰۲۱ کال د کابل هوايي ډګر د برید په تړاو په امریکا کې د توطیې په جرم مجرم وپېژندل شو.

محمد شريف‌الله د فدرالي محکمې له لوري د ترهګرۍ د ملاتړ په تور محکوم شوی او تر ۲۰ کلونو پورې د بند له سزا سره مخ دی. خو منصفه پلاوي ونه شوای کولی پرېکړه وکړي چې آیا د برید مرګونه مستقیم د هغه د کړنو پایله وه که نه، چې دا به د لا سختې سزا لامل ګرځېدلی وای.

د یادونې وړ ده چې د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۲۶مه د کابل هوايي ډګر «ابي ګېټ» دروازه کې په ځانمرګي برید کې شاوخوا ۱۶۰ افغانان او ۱۳ امریکايي سرتېري ووژل شول.

د محکمې له لوري تر اوسه د سزا وروستۍ نېټه نه ده اعلان شوې.

د راپورونو له مخې، محمد شريف‌الله لومړی په پاکستان کې نیول شوی و او وروسته امریکا ته وسپارل شو، څو هلته محاکمه شي.

د امریکا د سپینې ماڼۍ ویاندې، کارولین لیوېت د خپل شخصي ژوند په اړه په تازه څرګندونو کې ویلي چې د هغې واده له یو شتمن او تر ځان ډېر عمر لرونکي کس سره غیرمعمولي دی؛ خو زیاتوي چې دا اړیکه یې بریالۍ او خوښه ده.

لیوېت، چې ۲۸ کاله عمر لري، له خپل مېړه نیکولاس ریکیو سره د پام وړ د عمر توپیر لري، ځکه نوموړی شاوخوا ۶۰ کلن دی.

هغې ویلي چې مېړه یې د ژوند په ستونزمنو پړاوونو کې بشپړ ملاتړ ورسره کړی او هغه یې تر ټولو ښه پلار بللی.

لیوېت دا هم ویلي چې د ژوند د فشارونو سره سره، د خپل مېړه ملاتړ د هغې لپاره ډېر ارزښت لري او خپل واده یې بریالی او ثابت ګڼلی.

د معلوماتو له مخې، دواړه په ۲۰۲۲ کال کې هغه مهال سره وپېژندل، کله چې لیوېت د کانګرس لپاره ټاکنیز کمپاین کاوه.

وروسته یې اړیکه مینې ته واوښته او په ۲۰۲۳ کال کې کوژده وشوه.

راپورونه وايي چې دوی یو زوی هم لري چې په ۲۰۲۴ کال کې زیږېدلی دی.

د امریکا دفاع وزارت وايي چې له ایران سره د روانې پوځي جګړې لګښت تر اوسه شاوخوا ۲۵ میلیارده ډالرو ته رسېدلی، چې دا د پنټاګون له لوري د دې کمپاین لومړنی رسمي او واضح مالي اټکل بلل کېږي.

د پنټاګون سرپرست محاسب جُولز هرسټ د امریکا د استازو جرګې د وسله‌والو خدماتو کمیټې ته ویلي چې د دې لګښت ډېره برخه په مهماتو، هوايي بریدونو، سمندري عملیاتو او د پوځي تجهیزاتو په بیا ډکولو لګېدلې ده.

هغه زیاته کړه چې یوازې د جګړې په لومړۍ اوونۍ کې شاوخوا ۱۱ میلیارده ډالر مصرف شوي وو.

د دفاع وزارت چارواکي وايي، سره له دې چې یو لنډ اوربند هم رامنځته شوی، خو د عملیاتو بشپړ پای لا نه دی روښانه او لګښتونه روان دي.

د دوی په وینا، د منځني ختیځ د دې کمپاین ټولیزه بیه ښايي تر سلګونو میلیارده ډالرو هم واوړي، ځکه د وسلو او دفاعي سیستمونو د بیا برابرولو اړتیا ډېره زیاته ده.

پنټاګون ویلي چې د اضافي بودجې غوښتنه به ډېر ژر کانګرس ته وړاندې کړي، خو وروستی رقم به هغه وخت اعلان شي کله چې د جګړې د ټولو لګښتونو بشپړه ارزونه وشي.

د فوټبال نړیوال فدراسیون (فیفا) د یوې نوې پرېکړې له مخې افغان ښځینه فوټبال ټیم ته اجازه ورکړې چې بېرته په نړیوالو سیالیو کې ګډون وکړي.

دغه پرېکړه د فیفا شورا په غونډه کې د کاناډا په وانکوور ښار کې تصویب شوې، چې له مخې یې په استثنايي حالاتو کې هغه ټیمونه هم په رسمیت پېژندل کېږي چې د خپلو شرایطو له امله له سیالیو پاتې شوي وي.

د افغان ښځینه ټیم پخوانۍ کپتانه خالده پوپل ویلي، دا به د افغان ښځو لپاره د مقاومت یو مهم سمبول وي او دوی به د کډوالۍ په ټولنو کې د نجونو استعدادونو ته وده ورکړي.

افغان ښځینه ټیم له ۲۰۱۸ کال راهیسې نړیوالو سیالیو کې برخه نه ده اخیستې، او په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پر ښځو د سپورټ بندیزونو له امله ډېری لوبغاړې بهر ته کډه شوې.

د فیفا مشر جیاني انفانتینو ویلي، دا پرېکړه به افغان لوبغاړو ته دا زمینه برابره کړي چې له بشپړ نړیوال رسمیت سره سیالیو ته راستانه شي.

ټاکل شوې افغان ښځینه ټیم په جون میاشت کې بېرته سیالیو ته راوګرځي.

د روسیې چارواکو اعلان کړی چې د مسکو د «بریا ورځې» سږنی پوځي پریډ به د اوکراین له لوري د احتمالي بریدونو د ګواښ له امله په محدود ډول ترسره شي.

د کرملین ویاند دیمیتري پیسکوف ویلي چې د ترهګریز ګواښ له امله ټول امنیتي تدابیر نیول کېږي؛ خو پریډ به بیا هم د مسکو په سره میدان کې ترسره شي.

د روسیې د دفاع وزارت هم څرګنده کړې چې سږ کال به په پریډ کې درانه پوځي وسایط، ټانکونه او د پوځي ښوونځیو زده‌کوونکي ګډون ونه لري، او دا پرېکړه یې د اوسني امنیتي وضعیت له امله بللې ده.

دغه بدلونونه په داسې حال کې رامنځته کېږي چې اوکراین په وروستیو کې د روسیې په ځینو سیمو کې خپل بریدونه زیات کړي دي.

کیف وایي چې یوازې نظامي هدفونه په نښه کوي؛.خو مسکو بیا اوکراین د ترهګریزو فعالیتونو په ترسره کولو تورنوي.

د یادونې ده چې دا لومړی ځل دی چې د اوکراین د جګړې له پیل راهیسې په مسکو کې د بریا ورځې پریډ له درنو پوځي تجهیزاتو پرته ترسره کېږي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف ویلي چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د منځګړیتوب هڅې لا هم روانې دي، خو د سولې خبرې اوس مهال له خنډ سره مخ شوې دي.

نوموړي زیاته کړې چې د دواړو لورو ترمنځ د تفاهم لپاره هڅې کېږي، خو په وینا یې، د مذاکراتو بهیر د بېلابېلو ستونزو له امله په ټپه درېدلی دی.

شهباز شریف د هېواد د اقتصادي وضعیت په اړه هم خبرې کړې او ویلي یې دي چې د ستونزو یو غر زموږ مخې ته ولاړ دی، په ځانګړي ډول یې د سون‌توکو د بیو لوړېدو ته اشاره کړې ده.

هغه ډاډ څرګند کړی چې حکومت د دغو ستونزو د حل لپاره کار کوي او په وینا یې، تمه ده چې دا ننګونې به په نږدې راتلونکې کې حل شي.

د بریتانیا لومړي وزیر کی‌یر استارمر ویلي چې په لندن کې د چهارشنبې ورځې د چاقو برید، چې له امله یې دوه کسان ټپیان شوي، ژور اندېښمنوونکی دی.

نوموړي په پارلمان کې د استازو د پوښتنو په ځواب کې ویلي چې دا پېښه د ټولو لپاره د اندېښنې وړ ده او زیاته کړې چې د پارلماني غونډې تر پیل مخکې د پېښې په اړه خبر شوی و.

استارمر ټینګار کړی چې پولیسو د پېښې په اړه څېړنې پیل کړې دي او ویلي چې ټول باید له دې بهیر سره مرسته وکړي، څو حقیقت روښانه شي.

هغه همداراز څرګنده کړې چې حکومت د دا ډول جرمونو پر وړاندې جدي دریځ لري او ټینګار یې کړی چې په وروستیو کې د دې ډول پېښو زیاتوالی د لا قوي اقداماتو اړتیا ښيي.

د طالبانو حکومت د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزارت چارواکي وايي، په کابل ښار کې د لومړي ځل لپاره د ۵جي انټرنېټي خدماتو ازمایښتي پړاو پیل شوی دی.

د وزارت د ویاند عنایت‌الله الکوزي د معلوماتو له مخې، د افغان بېسیم مخابراتي شرکت له لوري په ۷۴ مخابراتي انتنونو کې د انټرنېټ ظرفیت ۵جي ته لوړ شوی، چې دا به د انټرنېټ د سرعت او کیفیت په ښه‌والي کې مهم بدلون راولي.

د افغان بېسیم مسؤلینو ویلي چې دا پروژه اوس مهال ازمایښتي ده او تر بشپړې ارزونې وروسته به هڅه وشي چې دغه خدمات د هېواد نورو ولایتونو ته هم وغځول شي.

د طالبانو حکومت د لوړو زده‌کړو وزیر ندا محمد ندیم د کونړ پر وروستیو بریدونو سخت غبرګون ښودلی او ویلي یې دي چې دا ډول پېښې به د افغان زده‌کړیالانو پر عزم او زده‌کړو هېڅ اغېز ونه لري.

نوموړي په اسعداباد کې د یوې دیني غونډې پر مهال ویلي چې که څه هم وروستیو بریدونو مرګ‌ژوبله اړولې؛ خو افغان ځوانان به خپل تعلیمي مسیر ته دوام ورکړي او له ستونزو سره به مقابله وکړي.

ندیم، چې د ټپي شویو زده‌کړیالانو د پوښتنې لپاره هم ورغلی و، ټینګار کړی چې افغانان کمزوري نه دي او د ده په وینا، د دې ډول بریدونو پر وړاندې به مناسب ځواب ورکړل شي.

د راپورونو له مخې، په دغو بریدونو کې لږ تر لږه اووه تنه وژل شوي او لسګونه نور ټپیان دي، چې ډېری یې ملکي وګړي او زده‌کړیالان دي.

د طالبانو حکومت مشر شیخ هبت‌الله اخندزاده د مالیې وزارت د مسؤلینو لپاره په جوړ شوي دوه ورځني اصلاحي او روزنیز سیمینار کې ویلي چې د اسلامي نظام مسؤلیت د شریعت پلي کول دي او ټولو مسؤلینو ته لازمه ده چې د خپلو دندو اړوند شرعي زده‌کړه ترلاسه کړي.

نوموړي له طالب چارواکو غوښتي چې د علماوو مشورې واوري، درناوی یې وکړي او د دیني ارزښتونو په پیاوړتیا کې خپل رول ادا کړي.

هغه همداراز د بیت‌المال پر ساتنې ټینګار کړی او ویلي یې دي چې په ګمرکونو کې راټولېدونکې عواید د خلکو مال دی، نو باید له ډېر احتیاط سره مصرف شي او یوازې د عامه ګټو لپاره وکارول شي، نه د شخصي موخو لپاره.

نوموړي زیاته کړې چې چارواکي باید ځانونه د خلکو خادمان وبولي، د خلکو اړتیاوو ته رسېدنه وکړي او د اسلامي اصولو په چوکاټ کې د ټولنې خدمت وکړي.