د بلومبرګ د راپور له مخې، د هرمز تنګی د احتمالي بیا تړل کېدو او له فارس خلیج څخه د انرژۍ د جریان د ګډوډېدو په اړه د اندېښنو له امله د اروپا د طبیعي ګازو بیې لوړې شوې دي.

راپور وایي چې د دوشنبې په سهار د اسیا په لومړنیو سوداګریزو ساعتونو کې د طبیعي ګازو بیې شاوخوا ۱۱ سلنه لوړې شوې او په هر مېګاواټ ساعت کې ۴۳ یورو ته رسېدلې دي.

اقتصادي شنونکي وايي، د دې ډول جیوپولیټیکو اندېښنو اغېز ژر د انرژۍ پر نړیوالو بازارونو ښکاري، ځکه چې د هرمز تنګی د نړۍ د تېلو او ګازو د لېږد یوه مهمه لار ګڼل کېږي.

سي‌بي‌اېس نیوز راپور ورکړی چې لا هم مهمې پوښتنې بې‌ځوابه پاتې دي چې د ایران له لوري څوک د هوکړې کولو رسمي صلاحیت لري او ایا تهران به په دې مذاکراتو کې برخه واخلي که نه.

بل لورته د امریکا سپینې ماڼۍ اعلان کړی چې د دغه هېواد د ولسمشر مرستیال، جي‌ډي ونس، به په پاکستان کې له ایران سره د احتمالي مذاکراتو مشري پر غاړه ولري.

وړمه ورځ ډونالډ ټرمپ اعلان کړی و چې د دوی مذاکراتي ټیم به نن دوشنبه اسلام اباد ته لاړ شي؛ خو هممهاله ایراني رسنیو دا یوه تبلیغاتي اجنډا بللې او زیاته کړې چې لا هم ایران د امریکا هغو شرایطو سره موافقت نه دی کړی کوم چې دوی وایي.

د بلوچستان ایالت په دوو بېلابېلو پېښو کې لږ تر لږه درې پولیس وژل شوي او اووه نور ټپیان دي.

د راپورونو له مخې، لومړۍ پېښه د خضدار ولسوالۍ په باغبانه باجوي سیمه کې رامنځته شوې، چیرته چې ناپېژاندو وسله‌والو پر پولیسو برید کړی.

په دې پېښه کې د یوې ښځینه پولیسې په ګډون دوه تنه وژل شوي او یو بل ټپي شوی دی.

په دوهمه پېښه کې چې د مستونګ ولسوالۍ په دښت سیمه کې شوې، امنیتي ځواکونو د عملیاتو پر مهال له وسله‌والو سره نښته کړې.

په دې نښته کې یو پاکستانی سرتېری وژل شوی او شپږ نور ټپیان دي.

د دغه بریدونو مسوولیت تر اوسه کومې ډلې نه دی منلی.

د جمعیت علما اسلام ګوند مشر مولانا فضل‌الرحمن ویلي چې پاکستان که څه هم د ایران او امریکل ترمنځ د منځګړیتوب هڅې کوي، خو په خپله له جدي سیاسي او اقتصادي ستونزو سره مخ دی.

هغه په لاهور کې یوې غونډې ته ویلي چې د پاکستان ختیځ او لوېدیځ سرحدونه له هند او افغانستان سره تړلي دي، چې دا وضعیت د سوداګرۍ پر لارو منفي اغېز کړی او اقتصادي فشارونه یې زیات کړي دي.

د هغه په وینا، د دې ستونزو له امله نه یوازې اقتصادي وضعیت خراب شوی، بلکې د چین په ګډون ځینې مهم شریکان هم ناخوښ دي او پانګونه یې کمه کړې ده.

نوموړي زیاته کړې چې له ایران سره اړیکې هم لا روښانه نه دي.

مولانا فضل‌الرحمن د اقتصادي راتلونکې په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي چې خلک له لوړو بیو سره مخ دي، او د هرمز تنګي د وضعیت له امله د سون توکو بیې هم ناڅاپي لوړې شوې دي.

هغه زیاته کړې چې که څه هم د ګرانۍ پر ضد اعلان شوي لاریونونه ځنډول شوي، خو لغوه شوي نه دي او ښايي بیا پیل شي.

فضل‌الرحمن له حکومته غوښتي چې د سیاسي او اداري اصلاحاتو لپاره جدي ګامونه واخلي، ځکه د هغه په باور اوسنی وضعیت د پالیسۍ کمزوري ښيي.

د ایران دولتي تسنیم خبري اژانس د راپور له مخې، تهران د احتمالي «بیا جګړې» لپاره خپل چمتووالی زیات کړی او خبرداری یې ورکړی چې د هر ډول نوي پوځي تقابل په صورت کې به جګړه یوازې محدوده پاتې نه شي، بلکې د سیمې مهم ستراتیژیک ځایونه به هم تر اغېز لاندې راولي.

یاد اژانس لیکلي، د بیا احتمالي جګړې سره به د ایران لخوا، باب‌المندب، آرامکو، ینبع او فجیره هم د جګړې په ډګر کې داخل شي.

راپور زیاتوي چې د امریکا وروستي پوځي تحرکات، لکه د جګړه‌ییزو بېړیو ځای پر ځای کول، د تجهیزاتو د لېږد لپاره هوايي عملیات، او د F-35 Lightning II او C-17 Globemaster III الوتکو کارونه، د احتمالي پوځي اقدام نښې بلل شوې دي.

همدارنګه، په بحرین کې د «جزیرې نیولو» تمرینونه او د څارګرو ډرونونو زیات پروازونه د وضعیت د لا ترینګلتیا ښکارندويي کوي.

د تسنیم په وینا، ایران دوه احتمالي سناریوګانې ارزوي: یا واشنګټن غواړي د دغو تحرکاتو له لارې په مذاکراتو کې رواني فشار زیات کړي، او یا هم د ناڅاپي پوځي برید لپاره زمینه برابروي.

په راپور کې ویل شوي: «ایران چمتو دی چې د هغو بیا رغونو او چمتووالي له لارې چې په تېرو دوو اوونیو کې یې ترسره کړي، د امریکا او اسرائیلو سره د احتمالي نوې جګړې له پیله، داسې یادګاري او سخت جهنمي ساعتونه هم رامنځته او تثبیت کړي.»

د ایران دولتي رسنۍ ایرنا راپور ورکړی چې په اسلام‌آباد کې د امریکا او ایران ترمنځ د مذاکراتو د دوهم پړاو په اړه خپاره شوي خبرونه ناسم دي او دا د امریکا له لوري یو هدفي رسنیز کمپاین بلل کېږي.

ایرنا دا هڅه د “ملامتۍ اچولو لوبه” ګڼلې چې هدف یې پر تهران فشار زیاتول دي.

د راپور له مخې، ایران باور لري چې واشنګټن د خبرو په بهیر کې له غیرواقعي او لوړو غوښتنو کار اخلي، چې د تفاهم مخه نیسي.

دغه رسنۍ همدارنګه ویلي چې د امریکا دریځونه پرله‌پسې بدلېږي او متناقضې څرګندونې د باور فضا زیانمنوي.

ایرنا زیاته کړې چې د سمندري محاصرې دوام، چې د اوربند له تفاهم سره په ټکر کې بلل شوی، د روانو تاوتریخوالو یو بل عامل دی چې د دې ترڅنګ، د امریکا له لوري ګواښونو هم د مذاکراتو پر فضا منفي اغېز کړی دی.

د تېر جمهوري نظام د ملي دفاع وزارت سرپرست شاه محمود میاخېل وایي، چې د ایران او امریکا ترمنځ د ګواښونو کچه لوړه شوې او دواړه لوري یو بل ته توندې څرګندونې کوي.

د هغه په وینا، د خبرو اترو لپاره د دواړو هېوادونو د پلاوو په ترکیب کې د بدلون خبره هم کیږي.

هغه زیاتوي که د امریکا مرستیال ولسمشر په خبرو کې ګډون ونه کړي؛ نو ایران به هم لکه پخوا خپل مهم استازي د خبرو لپاره اسلام اباد ته ونه لېږي.

د هغه په باور، د پلاوو د کچې ټیټېدل د خبرو پر پایلو او پرېکړو منفي اغېز کولی شي او خبره بیا د بلې جګړې د تیاري په معنی ده.

میاخېل خبرداری ورکوي چې دا وضعیت ښايي د شخړې د پراخېدو لور ته ولاړ شي او که وضعیت همداسې دوام وکړي؛ نو پایلې به یې نه یوازې د دواړو هېوادونو لپاره، بلکې د سیمې او منځګړو لپاره هم خطرناکې وي او د درېیمې نړیوالې جګړې احتمال رامنځته کوي.

د هغه په خبره، راتلونکې ۴۸ ساعته به ډېر مهم وي او ټاکي چې وضعیت د خبرو لور ته ځي او که د تاوتریخوالي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان کړی چې د امریکا یو پلاوی به سبا دوشنبه ماښام اسلام اباد ته ورسېږي، څو له ایران سره احتمالي خبرې وکړي.

ټرمپ تر دې وړاندې ایران ته خبرداری ورکړی چې که د امریکا له‌خوا وړاندیز شوی تړون ونه مني، نو امریکا ښايي د ایران پر مهمو بنسټیزو تاسیساتو لکه برېښنا بندونو او پلونو بریدونه وکړي.

تر اوسه ایراني چارواکو په رسمي ډول د دې څرګندونو په اړه څه نه دي ویلي.

تر دې وړاندې یو شمېر رسنیو ویلي و چې ټرمپ د امنیتي ستونزو له کبله جی‌ډي ونس پاکستان ته نه لېږي؛ خو امریکایي رسنیو دا راپورونه رد کړي دي.

د امريکايي رسنۍ سي‌اېن‌اېن د راپور له مخې، د سپینې ماڼۍ له سرچینو څخه ویل شوي چې د امریکا لوړپوړی پلاوی به د ایران سره د مهمو خبرو اترو لپاره پاکستان ته سفر وکړي.

د راپور له مخې، د امریکا د مرستیال ولسمشر جی‌ډي ونس به د دې پلاوي مشري وکړي، او له ده سره به د ټرمپ د نږدې سلاکارانو څخه سټیو ویتکاف او د ټرمپ زوم، جرد کوشنر هم مل وي.

سرچینې زیاتوي چې دا پرېکړه د دې لپاره شوې چې د ایران او امریکا ترمنځ د حساسو خبرو د امنیتي او سیاسي ارزونو په رڼا کې یو نوی ډیپلوماتیک لوری وازمایل شي.

وړاندې تر دې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د امنیتي اندېښنو له امله د ونس د ګډون احتمال رد کړی و.

د راپورونو له مخې، په پاکستان کې د ایران سره د خبرو اترو په نوې پړاو کې، د امریکا د ولسمشر مرستیال جی‌ډي ونس به د امنیتي اندېښنو له امله د امریکايي پلاوي مشري پر غاړه وانخلي.

تر دې مخکې، د یو شمېر لوړپوړو امریکايي چارواکو، په ګډون د ملګرو ملتونو لپاره د امریکا استازي مایک والتز او د انرژۍ وزیر، د ونس د احتمالي ګډون او سفر یادونه کړې وه.

خو تازه راپورونه ښيي چې د امنیتي وضعیت د ارزونې له امله به نوموړی په مستقیم ډول د خبرو اترو مشري ونه کړي، او ښايي د امریکايي پلاوي مشري بل چارواکی پر غاړه واخلي.

بل لورته ځینو رسنیو راپور ورکړی چې ډونالډ ټرمپ پاکستان کې د امنیتي اندېښنو له کبله جی‌ډي ونس ته د تګ اجازه نه ده ورکړې.