رانندگان و ترانسپورتران در خیبر پختونخوا اعلام کرده‌اند که اگر به موترهای باربری پاکستانی گیرمانده در افغانستان اجازه بازگشت داده نشود، آنان از تاریخ ۱۷ جون حرکت وسایط مربوط به مهاجران افغان در امتداد شاهراه پاکستان–افغانستان را متوقف خواهند کرد.

به گفته این رانندگان، پیش از این در یک جرگه با حضور مقام‌های محلی از جمله کمیشنر پیشاور ریاض محسود و سرکنسول افغانستان توافق شده بود که وسایط پاکستانی از تاریخ ۱۱ جون از طریق گذرگاه تورخم به کشور بازگردانده شوند اما با وجود سپری شدن این تاریخ، هنوز هیچ اقدامی در این زمینه صورت نگرفته است.

ترانسپورتران می‌گویند بیش از ۶۰۰ موتر مربوط به خیبر پختونخوا نزدیک به نُه ماه است که در خاک افغانستان متوقف مانده و مالکان آن‌ها با مشکلات جدی مالی روبه‌رو هستند.

به گفته آنان این وسایط تنها منبع درآمد شماری از خانواده‌ها است و ادامه توقف آن‌ها می‌تواند وضعیت اقتصادی بسیاری از خانواده‌ها را بحرانی‌تر کرده و برخی را حتی با مشکلات معیشتی شدید روبه‌رو سازد.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت وایي، دغه هېواد په سیمه کې د کړکېچ د بیا زیاتېدو د مخنیوي او د ثبات د ټینګښت لپاره خپلې ډیپلوماټیکې هڅې روانې ساتي.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت ویاند ماجد الانصاري ویلي چې دوحه هڅه کوي وضعیت بېرته د ایران پر وړاندې له جګړې مخکې د ثبات حالت ته ور وګرځوي او د نوي تاوتریخوالي د رامنځته کېدو مخه ونیسي.

نوموړي همداراز د غزې د وضعیت په اړه ویلي چې قطر د منځګړیتوب رول ته دوام ورکوي او هڅه کوي د اوربند تړون په بشپړ ډول عملي شي.

راپورونه ښیي، د تېر کال په اکتوبر کې په غزه کې د اعلان شوي اوربند سربېره، د اسرایيلو په بریدونو کې په غزه کې نږدې ۱۰۰۰ کسان وژل شوي چې دا د سولې د ټینګښت په اړه اندېښنې زیاتوي.

رهبران کشورهای عربی شامل رییسان جمهور مصر و امارات و امیر قطر در نشست گروه هفت (G7) در شهر ایویان‌له‌بن فرانسه شرکت کردند؛ نشستی که در نخستین روز کاری خود با بحث‌های فشرده درباره جنگ اوکراین و تحولات خاورمیانه ادامه یافت.

دونالد ترامپ رییس‌جمهور امریکا قرار است در حاشیه این نشست با رهبران قطر و امارات دیدارهای جداگانه داشته باشد. هرچند کشورهای خلیج فارس عضو G7 نیستند، اما به دعوت امانوئل مکرون در این نشست حضور یافته‌اند.

رهبران G7 همچنین در یک نشست کاری درباره وضعیت خاورمیانه گفت‌وگو خواهند کرد؛ جایی که تمرکز اصلی بر پیامدهای آتش‌بس میان ایران و امریکا و موضوعات مرتبط با بحران‌های منطقه‌ای است.

در همین حال، متحدان واشنگتن تلاش دارند موضوع جنگ اوکراین را دوباره در اولویت گفت‌وگوهای دونالد ترامپ قرار دهند، در حالی‌که بحران ایران در روزهای اخیر توجه‌ها را از جنگ اوکراین دور کرده است.

مکرون قصد دارد ترامپ را برای افزایش حمایت از اوکراین و اعمال فشار بیشتر بر روسیه برای دستیابی به صلح متقاعد سازد.

ترامپ نیز گفته است پس از مذاکرات اخیر، تمرکز خود را دوباره بر جنگ اوکراین خواهد گذاشت.

این نشست با حضور رهبران کشورهای عضو G7 و شماری از کشورهای دعوت‌شده از جمله اوکراین، هند، مصر و امارات در حال برگزاری است.

د اروپایي کمېسیون مشرې اورسولا فون در لاین ویلي چې د منځني ختیځ د ثبات لپاره باید په هرمز تنګي کې د کښتیو د تګ راتګ بشپړه ازادي بېرته ټینګه شي.

نوموړې د سیمه‌ییزو شریکانو سره د منځني ختیځ په اړه په یوه غونډه کې ویلي چې په دې ستراتیژیکې سمندري لارې باید هېڅ ډول محدودیت نه وي.

فون در لاین زیاته کړې چې په هرمز تنګي کې وروستیو پېښو د نړیوالو ترانسپورتي لارو کمزورۍ روښانه کړې دي او اړتیا ده چې د بدیلو سوداګریزو لارو او نویو دهلیزونو د جوړولو لپاره ګډ کار وشي چې له ډلې یې د IMEC یا د هند، منځني ختیځ او اروپا اقتصادي دهلیز پروژه هم یادېږي.

نوموړې ویلي، ښه اتصال کولی شي موجودې ستونزې په اقتصادي فرصتونو بدلې کړي.

د اروپایي کمېسیون مشرې همداراز د لبنان موضوع ته اشاره کړې او ویلي یې دي چې یو باثباته او سوله‌ییز منځنی ختیځ د یو باثباته لبنان پرته نه شي جوړېدای.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونیسف ویلي، په افغانستان کې له ۸.۸ میلیونو ډېر ماشومان لږ تر لږه د درې اقلیمي خطرونو لکه سېلابونو، وچکالۍ، سختې ګرمۍ او د شګو او دوړو طوفانونو سره مخ دي.

د یونیسف د نوي راپور له مخې، افغانستان د سویلي آسیا په کچه د ماشومانو د زیان‌منوالي له پلوه لومړی مقام لري چې دا د اقلیمي بدلون پر وړاندې د خدماتو د پیاوړتیا جدي اړتیا ښيي.

راپور زیاتوي چې په افغانستان کې شاوخوا ۲۱ میلیونه ماشومان ژوند کوي چې له ډلې یې ۴۱ سلنه له څو اقلیمي خطرونو سره یو ځای مخ دي. له دې ډلې څه باندې ۷۵ سلنه ماشومان له وچکالۍ سره مخ دي، له ۵۰ سلنه زیات د اوږدو او پرله‌پسې سختو ګرميو اغېزمن شوي او له ۱.۷ میلیونو زیات ماشومان د سیندیزو سېلابونو له ګواښ سره مخ دي.

یونیسف وایي چې دا طبیعي خطرونه د ماشومانو پر ژوند، روغتیا، زده‌کړو او خوړو مستقیم اغېز لري او د خوارځواکۍ ستونزه یې لا پسې زیاته کړې ده.

دغه اداره ټینګار کوي چې د روغتیا، تغذیې، اوبو او حفظ‌الصحې، زده‌کړو او د ماشومانو د خوندیتوب خدمات باید پیاوړي شي، څو د اقلیمي ټکانونو پر مهال خوندي پاتې شي.

یونیسف له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د اقلیمي بدلون پر وړاندې د ماشومانو د خوندیتوب لپاره بیړنۍ او دوامداره پانګونه وکړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، له ایران سره شوې هوکړه «په ښکاره او واضح ډول» دا تضمینوي چې ایران به هېڅکله اټومي وسله ترلاسه نه کړي.

دا څرګندونې په داسې حال کې شوې چې د امریکا او ایران ترمنځ د روانو خبرو له مخې هوکړه اوس دویم پړاو ته ننوتې او د ځینو راپورونو له مخې دا یو لومړنې چوکاټي هوکړه (MOU) ده، نه بشپړ وروستی تړون.

د راپورونو له مخې، د دغې هوکړې له مخې به د ایران پر اټومي پروګرام سخت محدودیتونه ولګول شي او د بندیزونو د نرمېدو موضوع به د ایران له ژمنو سره تړلې وي.

ټرمپ ټینګار کړی چې هوکړه کې ایران د اټومي وسلو له جوړولو منع شوی او دا به د نړیوال امنیت لپاره مهم ګام وي.

خو د هوکړې جزئیات لا هم د تخنیکي خبرو په پړاو کې دي او تمه کېږي چې د بندیزونو، څارنې او سیمه‌ییزو مسایلو په اړه وروستۍ پرېکړې بیا وشي.

په همدې حال کې، نړیوالو شریکانو د دې پرمختګ هرکلی کړی، خو ځینې لوري لا هم د هوکړې د عملي کېدو په اړه احتیاط کوي، ځکه چې لا یې ټول جزئیات وروستي شوي نه دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي نوی ټاکل شوی مرستیال او د استوګنې او بشري چارو همغږي کوونکی برونو لمارکي نن کابل ته راورسېد او خپله دنده یې پیل کړه.

نوموړی د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوترېش له لوري ټاکل شوی او د اندریکا راټواټه ځای ناستی دی. نوموړی د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) د پراختیايي چارو همغږي هم پر غاړه لري.

یوناما وایي، لمارکي به په افغانستان کې د دغه سازمان د ادارو ترمنځ همغږي پیاوړې کوي او د بشري مرستو او پراختیايي پروګرامونو مشري به کوي.

د یوناما د معلوماتو له مخې، برونو لمارکي د ملګرو ملتونو په سیستم کې پراخه تجربه لري او له ۲۰۲۲ تر ۲۰۲۶ پورې د کانګو دیموکراتیک جمهوریت کې د ملګرو ملتونو د سوله ساتي ماموریت (MONUSCO) د مرستیال استازي او بشري چارو همغږي کوونکي په توګه دنده ترسره کړې ده.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونیسف وایي، د افغانستان په سرحدي سیمو کې یې زرګونه راستنېدونکو او بې‌ځایه شويو کسانو ته د بېړنیو خدماتو مرستې رسولې دي.

د دغه سازمان د راپور له مخې، په تورخم، سپین بولدک او اسلام‌کلا کې یې شاوخوا ۱۶۷ زره کسانو ته روغتیايي، تغذیوي، د اوبو او حفظ‌الصحې او رواني ملاتړ خدمات وړاندې کړې دي. همداراز شاوخوا ۶۰ زره ماشومان چې ۶۰ سلنه یې نجونې دي، د لنډمهالو زده کړو پروګرامونو ته جذب شوې دي.

یونیسف همداراز زیاته کړې چې په روغتونونو کې پنځه د اکسیجن فابریکې هم لګول شوې دي، څو د میندو او ماشومانو د درملنې خدمات پیاوړي شي.

په راپور کې دا هم ویل شوي چې ۱.۸ میلیونه کسانو ته د ژوند ژغورنې معلومات رسېدلي او زرګونه شکایتونو ته رسېدنه شوې ده.

د منځني ختیځ، افغانستان او پاکستان لپاره د برېټانیا وزیر او د پارلمان غړي هېمش فالکونر اسلام‌آباد ته د خپل سفر په ترڅ کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د خبرو اترو غوښتنه کړې ده.

نوموړي د افغانستان لپاره د پاکستان له ځانګړي استازي محمد صادق خان سره، د لیدنې پر مهال د دواړو هېوادونو ترمنځ د روانو کړکېچونو په اړه خبرې کړي او ټینګار یې کړی چې د ستونزو د حل لپاره ډیالوګ مهم دی.

په دې لیدنه کې د بریټانیا وزیر هېمش فالکونر له افغانستانه د ترهګریز ګواښ پر وړاندې له پاکستانه د ملاتړ د دوام ژمنه هم تازه کړې.

نوموړي زیاته کړې چې د پاکستان او برېټانیا ترمنځ همکاري د دواړو هېوادونو او نړیوال امنیت لپاره مهمه ده او د ترهګرۍ ضد برخه کې به یې له پاکستان سره مرستې دوام وکړي.

د امریکا مرستیال ولسمشر جی ډي وینس تایید کړې چې ښايي ولسمشر ډونالډ ټرمپ ډېر زر له ایران سره د شوې هوکړې متن په ډاګه کړي.

نوموړي ویلي، دا کار ممکن له جمعې ورځې مخکې چې له ایران سره رسماً هوکړه لاسلیک کیږي، ترسره شي.

خو د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي وو دغه هوکړه لا دمخه لاسلیک شوې ده.

په همدې حال کې ویل کیږي چې د امریکا او ایران ترمنځ د هوکړې متن شاوخوا «یو نیم مخ» او «ډېر عمومي» سند دی.

د امریکا لوړپوړو چارواکو د هوکړې ځینې جزئیات خپاره کړي چې له ډلې یې ویلي، د هرمز تنګی به د جمعې په ورځ بېرته د کښتیو پر مخ پرانیستل شي؛ په همدې ورځ به په جنیوا کې هوکړه هم په رسمي ډول لاسلیک شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت هم تایید کړې چې د سولې د هوکړه لیک د ترلاسه کولو لپاره له امریکا سره د جمعې په ورځ په سویس کې د خبرو نوي پړاو ته چمتو دي.

د معلوماتو له مخې، دا هوکړه به د اوربند موده د نورو ۶۰ ورځو لپاره وغځوي او په دې موده کې به دواړه لوري د وروستۍ هوکړې پر جزئیاتو خبرې وکړي.