د افغانستان د سترې محکمې پخوانی رییس، پوهاند عبدالسلام عظیمي، د ۹۰ کلونو په عمر په ترکیه کې وفات شو.
عظیمي د فراه ولایت و او د الازهر پوهنتون فارغ و، همدارنګه یې په جارج واشنګټن پوهنتون کې تخصصي زده کړې کړې وې.
نوموړي د کابل پوهنتون د شرعیاتو پوهنځي او د امریکا د نبراسکا پوهنتون کې تدریس کړی و.
عظیمي د ۲۰۰۴ کال د اساسي قانون د کمېسیون یو مهم غړی و او وروسته د سترې محکمې رییس پاتې شوی و، چې تر ۲۰۱۴ کال پورې یې په دې دنده کار وکړ.
په لوګر کې د طالبانو حکومت د اطلاعاتو او کلتور ریاست ویلي، چې په دغه ولایت کې دوه تاریخي کلاوې او یوه تاریخي ابده کشف او ثبت شوې ده.
د خروار ولسوالۍ د ګرند غونډۍ په سیمه کې یوه تاریخي ابده موندل شوې، یوه کلا د محمداغې ولسوالۍ د مغلخېلو په سیمه کې د «فقیر» په نوم او بله د خوښۍ ولسوالۍ اړوند د «کافر» کلا ده.
د یاد ریاست په وینا، دا تاریخي ځایونه څو پېړیو ته رسېږي.
تر دې وړاندې په لوګر کې ۲۷ نورې تاریخي سیمې هم ثبت شوې وې.
د طالبانو حکومت د ټولګټو چارو وزارت اعلان کړی، چې د سختې واورې، تېز باد او توپان له امله د سالنګونو په ګډون د افغانستان یو شمېر مهمې لویې لارې د تګ راتګ لپاره تړل شوې دي.
د وزارت په وینا، په شمالي سالنګ کې د واورې ضخامت تر ۴ مترو او ۶۰ سانتيمترو، او په سوېلي سالنګ کې تر ۲ مترو او ۶۸ سانتيمترو رسېږي، چې له امله یې تګ راتګ ناممکن شوی دی.
په بامیان کې د بامیان–یکاولنګ، شبیر کوتل، قوناق کوتل، اقرباط کوتل او ځینې نورې لارې، همداراز په دایکنډي کې خدیر، کومي، قوناق او لوران استرلي کوتلونه، او د غزني د ناور، اجرستان، مالستان او جاغوري لارې هم بندې دي.
د طالبانو حکومت وایي، د لارو د پاکولو لپاره کاري ډلې سیمو ته استول شوي او ځینو شرکتونو ته د خلاصولو قراردادونه ورکړل شوي دي.
اسرائیلي ځواکونو د سوریې او لبنان ترمنځ پر څو سرحدي تېرېدونکو لارو هوايي بریدونه کړي او ادعا یې کړې چې دا لارې د حزبالله لهخوا د وسلو د قاچاق لپاره کارول کېدې.
هممهاله، د لبنان په سوېل کې پر یو شمېر کلیو هم بریدونه شوي چې د لبنان د روغتیا وزارت په وینا، لږ تر لږه دوه کسان پکې وژل شوي او ۱۹ نور ټپیان دي.
دا تازه بریدونه په داسې حال کې ترسره شوي چې لبنان او اسرائیل په ۲۰۲۴ کال کې د امریکا په منځګړیتوب د اوربند تړون ته رسېدلي وو، خو له هغه راوروسته دواړه لوري یو بل د تړون په سرغړونه تورنوي.
د ملګرو ملتونو د استوګنې ادارې (UN-Habitat) خبرداری ورکړی چې افغانستان په چټک ډول د ښاري کېدو پر لور روان دی او د دې هېواد راتلونکی به له ښارونو سره تړلی وي.
د یادې ادارې د څرګندونو له مخې، تمه ده تر ۲۰۶۰ کال پورې د افغانستان نیمایي نفوس په ښاري سیمو کې مېشت شي.
دې ادارې دا بدلون یو مهم فرصت بللی او ټینګار یې کړی چې که سم مدیریت شي، کولی شي د دوامدار پرمختګ، اقتصادي ودې او سوکالۍ لامل شي.
دغه اداره وايي، د کابل، هرات او مزارشریف په څېر ښارونه په بېساري ډول پراخېږي او که بېپلانه ودې ته پاملرنه ونه شي، د خلکو لپاره د اساسي خدماتو برابرول به له جدي ستونزو سره مخ شي.
د ناټو سرمنشي مارک روټه د داووس غونډې په څنډه کې د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره په کتنه کې ټینګار کړی، چې که پر امریکا برید وشي، د ناټو ټول متحدین به د واشنګټن ترڅنګ ودریږي.
نوموړي د افغانستان جګړې ته په اشارې ویلي، ناټو لکه د سپټمبر له ۱۱مې وروسته، اوس هم د ګډې دفاع پر ژمنې ولاړه ده.
روټه هڅه کړې چې د اروپایي متحدینو د ژمنتیا په اړه د ټرمپ اندېښنې لرې کړي او ویلي، د ناټو غړو هېوادونو پوځي همکاري لا هم پیاوړې ده.
ټرمپ د دغو څرګندونو هرکلی کړی او ویلي، د ناټو د سرمنشي په ژمنو باور لري او هیله یې ښودلې چې دا ژمنې به عملي هم شي.
د ملګرو ملتونو امنیت شورا په یوه اعلامیه کې د کابل ښار د شهرنو په سیمه کې د چینایانو پر یوه رسټورانټ د داعش ډلې برید په کلکو ټکو غندلی او دا یې یو ترهګریز عمل بللی.
شورا د افغانستان او چین د قربانیانو له کورنیو سره خپله ژوره خواخوږي څرګنده کړې او د برید د عاملانو، تنظیموونکو او ملاتړو د حسابورکولو غوښتنه یې کړې ده.
امنیت شورا له ټولو هېوادونو غوښتي چې د نړیوالو قوانینو او د شورا د پرېکړهلیکونو پر بنسټ د ترهګرۍ پر ضد مبارزه کې فعاله همکاري وکړي.
د امریکا د استازو جرګې جمهوريپال غړي مایکل مککال ویلي، چې په منځني ختیځ کې د امریکا متحدین، په ځانګړي ډول اسراییل، سعودي عربستان او اردن، باید د ایران د رژیم د نسکورولو لپاره جدي هڅې وکړي.
مککال ویلي، دغه هېوادونه پراخې مالي سرچینې او پیاوړې استخباراتي وړتیاوې لري او کولای شي د ایراني رژیم پر ضد اغېزمن رول ولوبوي.
د هغه په وینا، د سیمې متحدین نه یوازې دا توان لري، بلکې د خپل امنیت د خوندي کولو لپاره باید فعاله ونډه واخلي.
نوموړي ټینګار کړی، چې د ایران د رژیم ړنګېدل یوازې د وخت خبره ده او دا به حتمي یوه ورځ رامنځته شي.
هغه ویلي، د تهران حکومت د خپلو کورنیو ستونزو، اقتصادي فشارونو او نړیوالې انزوا له امله د سقوط پر لور روان دی.
مایکل مککال همدارنګه زیاته کړې، چې د ایران اوسنی رژیم د سیمې د بېثباتۍ اصلي لامل دی او د هغه په باور، د دغه نظام پای ته رسېدل به د منځني ختیځ د امنیت او ثبات لپاره مهم بدلون رامنځته کړي.
د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف خبرداری ورکړی چې هېواد یې د افغانستان او هند د ګډ برید له ګواښ سره مخ دی.
هغه ویلي، که څه هم د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان ځان د پاکستان دوست بولي، خو په عمل کې یې دښمن دی.
خواجه اصف له جيونیوز سره په مرکه کې ویلي چې د افغانستان خاوره د پاکستان د دښمنانو له خوا کارول کېږي او ټینګار یې کړی چې دا ګډ ګواښ باید د پاکستان په دفاعي پلان کې شامل شي.
بلخوا، د طالبانو حکومت په ځلونو د پاکستان دا ډول ادعاوې بېاساسه بللي دي.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د طالبانو حکومت او هند اړیکې وروستیو کې ښې شوي دي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د نړیوال اقتصادي فورم (WEF) په غونډه کې وویل چې امریکا به د ګرینلنډ د ترلاسه کولو لپاره پوځي ځواک ونه کاروي، خو ټینګار یې وکړ چې دا ټاپو د امریکا د «ملي امنیت لپاره حیاتي ارزښت» لري او باید پرې عاجلې خبرې پیل شي.
ټرمپ وویل، که څه هم امریکا د پوځي ټکر غوښتنه نه لري، خو که شخړه رامنځته شي، واشنګټن به «په هره جګړه کې نهدرېدونکی» وي.
هغه زیاته کړه چې اروپا په ناسم لوري روانه ده او د لوړو لګښتونو، کډوالۍ او تجارتي سیاستونو له امله له ستونزو سره مخ ده.
نوموړي همدارنګه وویل چې د ناټو غړي هېوادونه د امریکا له پوځي او اقتصادي قربانیو منندوی نه دي او واشنګټن په بدل کې «یوازې تاوانونه» ګالي.