د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر اندرابي ویلي چې د هند او افغانستان ترمنځ اړیکې د همدې دوو هېوادونو ترمنځ موضوع ده او دوی کولی شي خپلې ډیپلوماتیکې اړیکې پراخې کړي.

اندرابي څرګنده کړې چې د اسلام‌اباد دا دریځ به تر هغه وخته پر خپل ځای وي، څو پورې هند په افغانستان کې د پاکستان پر ضد د «ترهګرو ډلو» ملاتړ ونه کړي.

هغه د یوې خبري ناستې پر مهال یو ځل بیا هیله څرګنده کړې چې د کابل او اسلام‌اباد اړیکې به ښې شي او دواړه لوري به د شته ستونزو د حل لپاره ګډ کار وکړي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د طالبانو حکومت تر دې وړاندې څو ځله ټینګار کړی، چې اجازه به ورنه کړي چې د افغانستان له خاورې د نورو هېوادونو، په ځانګړي ډول د پاکستان پر ضد، ناوړه استفاده وشي.

د نیوزیلند حکومت اعلان کړی چې په تهران کې یې خپل سفارت په موقتي ډول تړلی او د قونسلګرۍ اړوند خدمات یې د ترکیې پلازمېنې انقرې ته انتقال کړي دي.

د نیوزیلند د بهرنیو چارو وزارت په وینا، د تاوتریخوالي د زیاتېدو له امله د دغه هېواد ټول ډیپلوماتیک کارکوونکي له ایران څخه وتلي دي.

د نیوزیلند د بهرنیو چارو وزیر، وینسټون پیټرز، په ایران کې د معترضانو پر وړاندې د سختې ځپنې او وژنو په کلکه غندنه کړې او د خپل هېواد وګړو ته یې سپارښتنه کړې چې ایران ته سفر ونه کړي.

هغه همداراز ویلي که څوک دا مهال په ایران کې حضور لري، باید هر څومره ژر چې ممکن وي، له دغه هېواده ووځي.

ملګرو ملتونو کې د امریکا استازي، مایک والتز، ویلي چې د امریکا متحده ایالات د ایران د زړورو خلکو تر څنګ ولاړ دي.

هغه ویلي: «د ایران رژیم او د هغه ملاتړي هر ډول پلمې چې وړاندې کوي، حقیقت دا دی چې همدا رژیم په بشپړه توګه د هېواد د ناورین‌زده اقتصادي وضعیت او د پراخو ځپنو مسئول دی، هغه ځپنې چې د ایراني ولس او د ازادۍ غوښتونکو پر ضد روانې دي.»

والتز زیاته کړې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یوازې د خبرو سړی نه دی، بلکې د عمل سړی دی.

د هغه په وینا: «ښاغلی ټرمپ د عمل انسان دی، نه یوازې د ویناوو.»

د سپینې ماڼۍ ویاندې، کارولین لیویت، د رسنیو هغه راپورونه او اټکلونه رد کړل چې ګواکې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران د حکومت پر وړاندې د اقدام په اړه کومه وروستۍ پرېکړه کړې ده.

نوموړې ویلي چې ټرمپ په ډېر دقت سره په ایران کې روان وضعیت څاري؛ خو تر اوسه یې د کوم مشخص اقدام په اړه پرېکړه نه ده اعلان کړې.

لیویت زیاته کړې چې د رسنیو ډېری راپورونه د ناڅرګندو سرچینو پر بنسټ دي.

د هغې په وینا:«حقیقت دا دی چې یوازې ولسمشر ټرمپ پوهېږي چې څه به کوي، او یوازې د هغه د سلاکارانو یو ډېر محدود ټیم د ده له لیدلوري خبر دی.»

د سپینې ماڼۍ ویاندې ټینګار کړی چې هر ډول اوازې او شننې باید د رسمي دریځ تر اعلان پورې د احتیاط له مخې وارزول شي.

د «جدال فارسي» په نوم پروګرام کې د ګډون پر مهال دوه ایراني مېلمنو ادعا کړې چې پخوانی ولسمشر حسن روحاني او پخوانی د بهرنیو چارو وزیر محمدجواد ظریف څو ورځې وړاندې نیول شوي دي.

د راپور له مخې،ابوالقاسم جراره، چې د ایران د پارلمان غړی دی، او میثم نادي، چې یو مخکښ سیاستوال بلل کېږي، ویلي دي چې روحاني او ظریف د ایراني چارواکو له لوري تر توقیف لاندې راوستل شوي دي.

تر اوسه پورې د ایران د حکومت له خوا په رسمي ډول د دغې ادعا پخلی یا رد نه دی شوی، او نه هم باوري دولتي یا نړیوالو رسنیو دا خبر تایید کړی دی.

اسلام‌اباد کې د اوونیز خبري کنفرانس پر مهال د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند، طاهر اندرابي، ومنله چې له افغانستان سره د پولې تړل کېدو ځینو سوداګرو ته مالي زیانونه اړولي او پر سوداګرۍ یې منفي اغېز کړی، چې د اقتصادي پلوه یې تاوان بللی.

هغه ویلي: «که د پولې تړل کېدو زموږ د امنیتي ځواکونو او وګړو د وژل کېدو مخه نیولې وي، نو دا د امنیت له پلوه ګټه ده.»

د افغانستان او پاکستان د اړیکو په اړه، اندرابي ویلي چې اسلام‌اباد هیله لري اړیکې به ښې شي؛ خو زیاته کړې چې له افغانستان څخه راولاړېدونکې ترهګري د دواړو هېوادونو ترمنځ یوازینۍ لویه ستونزه ده.

هغه ټینګار کړی چې د پاکستان غوښتنه دا ده چې د افغانستان خاوره دې د پاکستان پر ضد د ترهګریزو بریدونو لپاره نه کارول کېږي، او دا غوښتنه یې ریښتینې، مشروع، د نړیوالو اصولو له مخې د منلو وړ او د نړیوال قانون سره سمه بللې.

‏د طالبانو حکومت ویاند ذبیح‌الله مجاهد ویلي، هغه راپور چې بي‌بي‌سي پکې د «اسلامي امارت» ترمنځ د اختلافاتو ادعا کړې ده، له حقیقته لرې دی.

نوموړي ټینګار کړی چې د «اسلامي امارت» په لیکو کې هېڅ ډول اختلاف شتون نه لري، او ټولې چارې د اسلامي شریعت پر بنسټ پر مخ وړل کېږي، او اختلاف ته هېڅ ځای نشته.

ذبیح‌الله مجاهد زیاته کړې، د مشرانو له‌خوا د اتحاد او اتفاق پر ارزښت ویناوې کول، او یا هم هغه وړې موضوعګانې چې پکې نظرونه سره توپیر ولري، هېڅکله د اختلاف معنا نه لري.

هغه ویلي چې د «اسلامي امارت» ترمنځ کلک وحدت، اطاعت او یووالی موجود دی او د اختلاف هېڅ ډول اندېښنه نشته.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش ته په یو لیک کې ویلي، چې وروستي سوله‌ییز اعتراضونه د «ترهګرو عناصرو» له لوري تاوتریخوالي ته واوښتل او ادعا یې کړې چې دا ډلې له اسرائیل او امریکا سره تړاو لري.

د هغه په وینا، اعتراضونه د مرغومي له ۷مې پیل شول؛ خو د مرغومي له ۱۸ تر ۲۰ پورې په وسله‌والو ناآرامیو بدل شول.

عراقچي ادعا کړې چې په دې پېښو کې پر امنیتي ځواکونو او ملکي وګړو وسله‌وال بریدونه شوي، عامه او روغتیايي تاسیسات، امبولانسونه او استوګنیزې ودانۍ سوځول شوي او ګڼ امنیتي ځواکونه وژل شوي او ټپیان دي.

هغه ویلي، د امنیتي ځواکونو د زیاتو تلفاتو کچه د هغوی «زغم او حوصله» ښيي او د تاوتریخوالي مسؤلیت یې پر وسله‌والو عناصرو ور واچوه.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر د امریکا د چارواکو څرګندونې «پارونکې» بللي، اقتصادي بندیزونه یې د ولس د ژوند پر حقونو برید ګڼلی او ټینګار یې کړی چې ایران د سوله‌ییزو اعتراضونو حق ته ژمن دی، خو د نظم او ملي امنیت ساتنه خپله اساسي دنده بولي.

هغه د ملګرو ملتونو څخه غوښتنه کړې چې د ایران پر ضد هر ډول بهرني لاسوهنه او تاوتریخوالی وغندي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي او د هند د بهرنیو چارو وزیر سوبرامانیام جایشانکر د چهارشنبې په شپه په یوه ټیلیفوني اړیکه کې د دواړو هېوادونو د دوه‌اړخیزو اړیکو، او همدارنګه د سیمې او نړۍ پر وروستیو بدلونونو خبرې کړې.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر په دې ټیلیفوني خبرو کې د ایران دننه لاریونونو ته په اشارې ویلي، چې دا لاریونونه د بهرنیو روزل شویو ترهګریزو عناصرو له خوا تاوتریخوالي ته واوښتل، او د ایران د ملت پر عزم او یووالي یې ټینګار کړی چې د خپلواکۍ او ملي حاکمیت ساتنه به کوي.

هغه همدارنګه د امریکا د چارواکو مداخله‌کوونکې او پاروونکې تګلارې د ایران په کورنیو چارو کې په کلکه غندلې.

د هند د بهرنیو چارو وزیر په دې تماس کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پراختیا پر دوام ټینګار کړی او ویلي چې د سیمې د ثبات ساتنه او د تاوتریخوالي د زیاتېدو مخنیوی د ټولو ګډ مسؤلیت دی.

نوموړي د هند د چمتووالي اعلان هم کړی چې په دې برخه کې همکاري او مرسته وکړي.

بي‌بي‌سي ادعا کړې چې د طالبانو حکومت د مشر، شیخ هبت‌الله اخوندزاده، یو غږیز پیغام یې ترلاسه کړی چې پکې نوموړی د بهرنیو ګواښونو پر ځای د طالبانو حکومت دننه اختلافات د خپلې واکمنۍ لپاره لوی خطر بولي.

راپور وایي، په دې ثبت شوي غږ کې، چې د ۲۰۲۵ کال د جنورۍ په میاشت کې د کندهار په یوې دیني مدرسه کې ثبت شوی، شیخ هبت‌الله اخوندزاده خبرداری ورکوي چې «خپلمنځي تقابل» کولی شي د «اسلامي امارت» بنسټونه ولړزوي او بالاخره یې له سقوط سره مخ کړي.

راپور زیاتوي چې شیخ هبت الله ویلي:«دا کوم بهرنی ګواښ نه دی، بلکې له دننه خطر دی. که اختلافات دوام وکړي، امارت به له منځه ولاړ شي.»