د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران له مشرتابه مننه کړې چې د تیرې ورځې لپاره پلان شوي ټول اعدامونه، چې شمیر یې له ۸۰۰ څخه زیات وو، لغوه کړي دي.

ټرمپ په خپله ایکس پاڼه لیکلي: «زه د دې واقعیت په درناوي سره وایم چې ټول ټاکل شوي اعدامونه، چې باید پرون ترسره شوي وای، د ایران له مشرتابه لغوه شوي دي. مننه!»

یاده دې وي چې ډونالډ ټرمپ د ایران حکومت ته په یو جدي پیغام کې ویلي وو، که یې له معترضینو سره له تاوتریخوالي کار واخیست مستقیمه مداخله به وکړي.

خو راپورنه ښایي چې ایراني حکومت سربیره پر دې هم سلګونه تنه معترضین وژلي، زخمیان کړي، او زرګونه نور یې نیولي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې پر هغو هېوادونو به تعرفې ولګوي چې د امریکا د ګرينلېنډ د کنټرول غوښتنې ملاتړ ونه کړي.

ټرمپ وویل: «موږ ګرينلېنډ د ملي امنیت لپاره اړتیا لرو، که نور هېوادونه زموږ سره ونه درېږي، ممکن تعرفه پرې ولګوم.

هغه ویلي: «زه د تعرفو پاچا یم، او د تعرفو پاچا یو عالي کار کړی.»

د راپورونو له مخې، د ډنمارک او ګرينلېنډ چارواکو سره د امریکا د دوه اړخیزې قانون جوړونکي ډلې د لیدنې هڅه کړې چې اړیکې نرمې کړي؛ خو ټرمپ په روښانه ډول تعرفې د فشار وسیله وبلله.

راپورونه وایي، د امریکا ځانګړي استازي پلان لري په مارچ کې ګرينلېنډ ته سفر وکړي، ترڅو د یوې ممکنه معاملې لپاره زمینه برابره کړي.

د ټېسلا او سپېس‌اېکس مشر ایلیون ماسک ویلي، چې هغه د امریکا د «Insurrection Act» یا د شور او پاڅون قانون د تطبیق ملاتړ کوي، څو په مینیاپولیس ښار کې د فدرالي قانون پلي کوونکو پر وړاندې روان تاوتریخوالی پای ته ورسېږي.

ایلیون ماسک په خپله ایکس پاڼه دغه څرګندونه چې لیکلي یې دي «Time to invoke the Insurrection Act»؛ وروسته له هغه مطرح شوه چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړ، که وضعیت له کنټرول ووځي، نو د نظم د ټینګښت لپاره به د معترضینو پر وړاندې له قانوني چلند څخه کار واخیستل شي.

دا تاوتریخوالی وروسته له هغه زیات شو چې په مینیسوټا ایالت کې د ICE (د کډوالۍ او ګمرکاتو ادارې) له ښکېلتیا سره تړلې دوه ډزې وشوې، چې ورپسې د فدرالي ځواکونو او د ICE ضد لاریونوالو ترمنځ سختې نښتې رامنځته شوې.

د ایران‌وایر د راپور له مخې، د ایران د اسلامي جمهوریت حکومت په عملي ډول د نړیوال انټرنېټ اوږدمهاله بندیز ته تیاری نیولی.

د راپور له مخې د ایران حکومت ویاندې فاطمه مهاجراني رسنیزو فعالانو ته ویلي چې نړیوال انټرنېټ به لږ تر لږه د ۱۴۰۵ کال تر نوروز پورې د خلکو لپاره نه وي فعال.

د راپور له مخې، مهاجراني ټینګار کړی چې تر هغه چې د ۱۴۰۴ کال د سراسري اعتراضاتو د وژل شویو کسانو د څلوېښتمې ورځې مراسم پای ته ونه رسېږي، د انټرنېټ د بېرته وصل کېدو هېڅ رسمي پلان نشته.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین، د اسرائیلو لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو او د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان سره جلا، جلا ټیلیفوني خبرې کړې دي.

کرملین ویلي، مسکو چمتو دی چې د تهران او تل‌ابیب ترمنځ د تاوتریخوالي د مهار لپاره د منځګړي رول ولوبوي.

د روسیې ولسمشر په دې تماسونو کې ټینګار کړی چې هېواد یې د شخړې د پراخېدو د مخنیوي او د ډیپلوماتیکو لارو د پرانیستو لپاره خپلې هڅې دوامدارې ساتي.

د کرملین ویاند دیمیتري پسکوف ویلي، د ایران له ولسمشر سره د پوتین د ټیلیفوني خبرو پایلې به ډېر ژر رسنیزې شي، او زیاته کړې یې ده چې مسکو هڅه کوي روان تاوتریخوالی کنټرول او سیاسي لارې ته راوګرځوي.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ځانګړي استازي، سټیو ویتکاف، ویلي چې واشنګټن هڅه کوي له ایران سره شته لانجې د جګړې پر ځای د خبرو له لارې حل کړي.

نوموړي د اسرائیلي او امریکايي شورا غونډې ته د وینا پر مهال وویل، امریکا نه غواړي پوځي لاره خپله کړي، خو هیله لري چې ډیپلوماسي نتیجه ورکړي.

ویتکاف زیاته کړې، چې د ایران او لوېدیځ ترمنځ څلور مهمې ناحل شوې مسئلې شته، چې اټومي پروګرام، د یورانیمو غني کول، توغندیز فعالیتونه او سیمه‌ییزې نیابتي ډلې پکې شاملې دي.

هغه خبرداری ورکړ چې که دا ستونزې د خبرو له لارې حل نه شي، نو د ایران لپاره به بدیلې پایلې ډېرې درنې وي.

همدارنګه سټیو ویتکاف د ایران ولس «زړور او مقاوم» بللی او ټینګار یې وکړ چې امریکا د ایراني خلکو ملاتړ کوي او د هغوی ترڅنګ ولاړه ده.

د انټرنېټ د څار نړیوال بنسټ «نټ‌بلاکس» نن سهار اعلان کړی چې په ایران کې د انټرنېټ پرېکون له ۱۸۰ ساعتونو څخه اوښتی او د ۱۳۹۸ کال د آبان د انټرنېټ له بندیز څخه هم اوږد شوی دی.

د یاد بنسټ په وینا، تر اوسه د انټرنېټ د جزوي یا سیمیز بېرته وصل کېدو هېڅ راپور نه دی ورکړل شوی.

راپور وایي چې د ایران حکومت د پنجشنبې په ماښام، د مرغومي په ۱۸مه، وروسته له هغه انټرنېټ پرې کړ چې په ښارونو کې د خلکو میلیوني حضور او پراخ لاریونونه پیل شول.

د یادونې وړ ده چې د ۱۳۹۸ کال د آبان د سراسري اعتراضونو پر مهال هم د ایران حکومت شاوخوا یوه اوونۍ انټرنېټ بند کړی و، چې د هماغو اعتراضونو پر مهال د راپورونو له مخې نږدې ۱۵۰۰ معترضان په کوڅو او سړکونو کې ووژل شول.

سي‌اېن‌اېن د یوه اروپايي پوځي سرچینې او د عراق د یوه امنیتي سرچینې په حواله راپور ورکړی چې په وروستیو اوونیو کې عراقي ملېشه نظامیان د ایران سره د اعتراضونو د ځپلو په موخه ایران ته داخل شوي دي.

د راپور له مخې، سي‌اېن‌اېن د یوه عراقي امنیتي سرچینې په حواله لیکلي چې شاوخوا پنځه زره عراقي ملېشه‌نظامیان د میسان ولایت د شیب پولې او د واسط ولایت د زرباطیه سرحدي لارې له لارې ایران ته اوښتي دي.

همداراز، یوه اروپايي پوځي سرچینې سي‌اېن‌اېن ته ویلي چې شاوخوا ۸۰۰ عراقي ملېشه‌نظامیان د دیاله، میسان او بصرې ولایتونو څخه، د مذهبي زیارتونو د سفرونو تر پوښښ لاندې، ایران ته داخل شوي څو د اعتراضونو په ځپلو کې مرسته وکړي.

دا راپور په داسې حال کې خپرېږي چې په ایران کې د پراخو ولسي اعتراضونو او د هغوی پر وړاندې د سختو امنیتي اقداماتو په اړه نړیوالې اندېښنې زیاتې شوې دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر اندرابي ویلي چې د هند او افغانستان ترمنځ اړیکې د همدې دوو هېوادونو ترمنځ موضوع ده او دوی کولی شي خپلې ډیپلوماتیکې اړیکې پراخې کړي.

اندرابي څرګنده کړې چې د اسلام‌اباد دا دریځ به تر هغه وخته پر خپل ځای وي، څو پورې هند په افغانستان کې د پاکستان پر ضد د «ترهګرو ډلو» ملاتړ ونه کړي.

هغه د یوې خبري ناستې پر مهال یو ځل بیا هیله څرګنده کړې چې د کابل او اسلام‌اباد اړیکې به ښې شي او دواړه لوري به د شته ستونزو د حل لپاره ګډ کار وکړي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د طالبانو حکومت تر دې وړاندې څو ځله ټینګار کړی، چې اجازه به ورنه کړي چې د افغانستان له خاورې د نورو هېوادونو، په ځانګړي ډول د پاکستان پر ضد، ناوړه استفاده وشي.

د نیوزیلند حکومت اعلان کړی چې په تهران کې یې خپل سفارت په موقتي ډول تړلی او د قونسلګرۍ اړوند خدمات یې د ترکیې پلازمېنې انقرې ته انتقال کړي دي.

د نیوزیلند د بهرنیو چارو وزارت په وینا، د تاوتریخوالي د زیاتېدو له امله د دغه هېواد ټول ډیپلوماتیک کارکوونکي له ایران څخه وتلي دي.

د نیوزیلند د بهرنیو چارو وزیر، وینسټون پیټرز، په ایران کې د معترضانو پر وړاندې د سختې ځپنې او وژنو په کلکه غندنه کړې او د خپل هېواد وګړو ته یې سپارښتنه کړې چې ایران ته سفر ونه کړي.

هغه همداراز ویلي که څوک دا مهال په ایران کې حضور لري، باید هر څومره ژر چې ممکن وي، له دغه هېواده ووځي.