د ایران ولسمشر مسعود پزشکيان ویلي، بهرني اقتصادي فشارونه او محدودیتونه د هېواد د ادارې چارې له ځانګړو او پېچلو ستونزو سره مخ کړې دي او د هېواد وضعیت عادي او ساده نه دی.
هغه د خلکو د زغم او مقاومت د پیاوړتیا پر اړتیا ټینګار کړی او ویلي چې د هېواد واقعي شرایط باید له خلکو سره شریک شي، څو هغوی وکولای شي د شته ننګونو پر وړاندې خپل رول په سمه توګه ترسره کړي.
پزشکیان زیاته کړې چې ټولنه باید د مقاومت له اړتیاوو او لګښتونو څخه هم بشپړه خبرتیا ولري، ځکه د ستونزو پر وړاندې مبارزه ګډه همکاري او پوهاوی غواړي.
تر دې وړاندې جاپان د ۲۰۲۴ کال تر پایه د افغانستان د دوسیې مسوول و، خو د جاپان د غړیتوب له پای ته رسېدو وروسته چین، پاکستان او سویلي کوریا د دې مسوولیت د ترلاسه کولو لپاره له ۲۰۲۵ کال راهیسې سیالي پیل کړې وه. وروسته چین وړاندیز وکړ چې دغه رول له پاکستان او سویلي کوریا سره په ګډه پر مخ یوسي، خو د امریکا له مخالفت او د غړو هېوادونو تر اوږدو بحثونو وروسته بالاخره چین د افغانستان د دوسیې یوازینی مسوول وټاکل شو.
راپورونه وایي، د افغانستان د دوسیې مشري ترلاسه کول د دغه هېواد په اړه د چین د زیاتېدونکي سیاسي او ستراتیژیک نفوذ نښه بلل کېږي، ځکه بیجینګ په وروستیو کلونو کې له طالبانو سره خپلې سیاسي او اقتصادي اړیکې پراخې کړې دي.
هم مهاله طالبانو هم د چین له خوا د افغانستان د دوسیې د واک ترلاسه کولو هرکلی کړی او وایي، چین د افغانستان له مسایلو سره بلدتیا لري او خپل صلاحیتونه به په ښه ډول وکاروي.
نوموړې په یوه څرګندونه کې زیاته کړې، ملا یعقوب، چې پلار یې د شوروي ځواکونو پر ضد جهاد کړی و، اوس له روسیې سره هوکړې کوي او دا د افغانستان د سیاسي واقعیتونو د بدلون ښکارندویي کوي.
ورته مهال، یو شمېر نورو فعالانو هم په ټولنیزو رسنیو کې غبرګونونه ښودلي دي. دوی وایي طالبانو پخوا د احمدشاه مسعود او برهانالدین رباني له خوا له روسیې او نورو هېوادونو سره اړیکې «خیانت» بللې، خو اوس خپله له هماغو هېوادونو سره اړیکې او هوکړې د لاسته راوړنې په توګه معرفي کوي.
له بلې خوا، د ګلبدین حکمتیار زوی حبیب الرحمن حکمتیار هم د دغو هوکړو په اړه پوښتنه راپورته کړې او ویلي یې دي چې ایا امریکا به طالبانو ته اجازه ورکړي چې له روسیې پرمختللې وسلې او پوځي تجهیزات ترلاسه کړي، په داسې حال کې چې واشنګټن لا هم په افغانستان کې پاتې پوځي تجهیزات له منځه وړي.
خو د دغو نیوکو ترڅنګ، ځینې سیاسي څېرې د روسیې او طالبانو ترمنځ هوکړې د افغانستان په ګټه بولي. سیاسي فعال ډاکټر هاتف مختار وایي چې ملي ګټې د وخت او شرایطو له بدلون سره بدلېږي او افغانستان باید له نړیوالې انزوا ووځي.
نوموړی زیاتوي، هغه کسان چې له روسیې سره د همکاریو په اړه اندېښنه څرګندوي او د پخوانیو جګړو یادونه کوي، باید دا هم په پام کې ونیسي چې افغانانو له امریکا سره هم جګړه کړې وه، نو بیا ولې نو بیا ولې له امریکا سره هوکړو او همکاریو ته خوشالیږي؟
دا په داسې حال کې ده چې ملا یعقوب مجاهد له مسکو څخه تر راستنېدو وروسته په کابل هوايي ډګر کې خبریالانو ته وویل، له روسیې سره لاسلیک شوی هوکړه لیک دفاعي یا امنیتي تړون نه دی، بلکې د پوځي او تخنیکي همکاریو ترې کچې محدود دی. نوموړي ټینګار وکړ چې د دې هوکړې موخه د دواړو لورو ترمنځ د تخنیکي همکاریو پراخول دي.
