د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي، چې دوی باید پر ایران فشارونه لا زیات کړي.

هغه د یوې پوښتنې په ځواب کې چې ایا هغه فکر کوي چې د ایران په وړاندې باید د فشار اعظمي ستراتیژي بیرته راشي، وویل: «زه فکر کوم چې موږ باید پر ایران ډیر فشار راوړو چې خپل فعالیتونه ودروي.»

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د ویب پاڼې د راپور له مخې، روبیو ویلي، چې تهران غواړي اټومي وسلې ترلاسه کړي.

د یادونې ده چې سپینې ماڼۍ ته د ډونالډ ټرمپ له راستنېدو وروسته د تهران چارواکو په بېلابېلو حالاتو کې له امریکا سره د خبرو اترو لېوالتیا ښودلې ده؛ خو ډونالډ ټرمپ تر اوسه د تهران د خبرو اترو غوښتنې ته ځواب نه دی ویلی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې ډیر تاوتریخوالی شتون لري او د دې هیڅ تضمین شتون نلري چې په غزه کې اوربند به دوام ومومي.

ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته ویلي، چې زه دا تضمین نشم کولی چې د اسراییلو او حماس ترمنځ به سوله تامین شي.

په همدې حال کې د منځني ختیځ لپاره د هغه ځانګړي استازي ویلي، چې د اسراییلو او حماس ترمنځ د اوربند او د یرغمل شویو تبادلې تړون اوس پر ځای دی.

د یادونې ده چې په غزه کې درې پړاويز اوربند د روانې مياشتې په ٢٦مه نېټه د قطر، مصر، او امريکا په منځګړیتوب د اسراييلو او حماس تر منځ رامنځته شو او له هغه مهاله لسګونه اسراييلي او فلسطيني بنديان خوشې شوي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارک روبیو ته ‏د اردن، مصر، سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو او د قطر د بهرنیو چارو وزیرانو او یو فلسطیني چارواکي لیک لېږلی او د فلسطینیانو د بېځایه کولو د پلان څرګند مخالفت یې کړی.

رویټرز خبري اژانس ویلي، چې دغه لیک تېره ورځ لېږل شوی.

د یادونې ده، چې له غزې د فلسطینیانو د ایستلو وړاندیز د روان کال د جنوري میاشتې په پای کې د ډونالډ ټرمپ له لوري وړاندې شوی و.

ټرمپ د اردن او مصر هېوادونو ته ویلي و چې لا زیاتو فلسطینیانو ته پخپلو هېوادونو کې ځای ورکړي.

د پاکستان دولتي راډیو د خپلو سرچینو په حواله خبر ورکړی، چې طالبانو د بادغیس د مرستیال والي بدرالدین زوی چې په خیبر پښتونخوا کې له پاکستاني امنیتي ځواکونو سره په نښته کې وژل شوی، د جسد له منلو انکار کړی دی.

تر دې وړاندې امنیتي سرچینو ویلي و چې د بادغیس د طالبانو د مرستیال والي زوی یو له هغو دریو جنګیالیو څخه دی چې د خیبر پښتونخوا د دیره اسماعیل خان په کلاچي سیمه کې د پاکستاني پوځیانو په عملیاتو کې وژل شوی دی.

د سرچینې په وینا، بدرالدین یوسف د پاکستاني طالبانو په یوه روزنیز مرکز کې روزونکی و.

د پاکستان دولتي راډیو زیاته کړې، چې طالب چارواکو د پاکستان له پرله پسې غوښتنو سره سره د بدرالدین د جسد له منلو ډډه وکړه.

ویل کېږي، چې هند د ۲۰۲۵ کال په بودجه کې له افغانستان او مالدیف سره ډېرې مرستې ځانګړې کړي دي.

بي بي سي اردو ویلي، چې نوي ډیلي د نوي مالي کال په بودجه کې د خپلو بهرنیو مرستو کچه د تېر کال په پرتله کمه کړې ده.

راپور کې زیاته شوې، چې هند د افغانستان او مالدیف په څیر ځینې ګاونډي هیوادونه نه هېروي او خپلې مرستې ورسره جاري ساتي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پر کاناډا او مکسیکو لګول شوې تعرفې د یوې میاشتې لپاره وځنډولې.

رویټرز خبري اژانس وایي، چې له چین پرته پر کاناډا او مکسیکو لګول شوې تعرفې وځنډیدې.

رویټرز زیاته کړې، چې دا اقدام وروسته له هغه کېږي، چې د کاناډا لومړي وزیر، جسټېن ټروډو له ټرمپ سره ټلیفوني خبرې وکړې او د مکسیکو ولسمشرې هم د ګډې پولې د کنټرول او د یو شمېر امتیازاتو ژمنې وکړې.

لیکوال: احمد شاه انګار
سریزه
په استخباراتي عملیاتو کې، کنټرول شوې اپوزیسیون او ستراتیژیکه فریبکاري هغه تخنیکونه دي چې د سیاسي روایتونو د اداره کولو او د مخالفو حرکتونو د کنټرول لپاره کارول کېږي. دا ستراتیژۍ د دې لپاره کارول کېږي چې مخالفین یا خو ایجاد شي، یا پکې نفوذ وشي، تر څو هر ډول سیاسي بدلون د پلان کوونکي د موخو سره سم پاتې شي. د افغانستان اوسنیو شرایطو ته په کتو داسې ښکاري چې د پاکستان د استخباراتو اداره (ISI) دغه تاکتیکونه کاروي، څو د طالبانو ضد روایت او مخالفو ډلو مدیریت په لاس کې ولري.

ویل کېږي چې ISI د طالبانو ځینې مهم شخصیتونه لکه سراج الدین حقاني، عباس ستانکزی او جنرال مبین د طالبانو د ضد غږ په توګه وړاندې کړي، خو په حقیقت کې دوی ته دنده سپارل شوې چي‌ د طالبانو د رژيم ضد حرکتونه کنترول کړي. دا مقاله د دې استخباراتي ستراتیژۍ تحلیل کوي، د افغانستان پر سیاسي وضعیت یې اغېزې څېړي، او ممکنه ضد اقدامات وړاندې کوي، څو د دې ستراتیژۍ اغېزمنتیا کمه شي.

کنټرول شوې اپوزیسیون او ستراتیژیکه فریبکاري څه ته وايي؟

کنټرول شوې اپوزیسیون Controlled Opposition هغه ستراتیژیک تخنیک دی، چې پکې یوه دولت یا استخباراتي اداره قصداً مخالف مشران رامنځته کوي یا پکې نفوذ کوي، څو د مقاومت لوری کنټرول کړي لکه د ملي مقاومت جبهه NRF او یا هم دافغانستان دژغورنی لپاره دملی مقاومت عالي شورا.
دا ستراتیژي دې ته زمینه برابروي چې ظاهراً یو اپوزیسیون شتون ولري، خو د هغه عملونه د پلان کوونکي د ستراتیژیکو ګټو پر ضد نه وي.

ستراتیژیکه فریبکاري Strategic Deception بیا یوه بله تخنیکي تګلاره ده، چې د سیالانو، دولتونو، یا ډلو د غولولو لپاره کارول کېږي، څو هغوی د غلطو معلوماتو پر بنسټ تصمیمونه ونیسي.

د افغانستان په شرایطو کې، ISI د کنټرول شوې اپوزیسیون څخه د څو موخو لپاره ګټه اخلي؟

د یوې خپلواکې ضد طالباني ډلې د رامنځته کېدو مخه نیسي.

د واقعي مخالفینو هویت معلوموي او هغوی یا جذبوي، یا یې کمزوري کوي.

ډاډ ترلاسه کوي، چې هر سیاسي بدلون د پاکستان له ستراتیژۍ سره برابر وي.

دا ستراتیژي نوې نه ده؛ په تاریخ کې KGB، CIA، او MI6 هم ورته تاکتیکونه کارولي، څو د نورو هېوادونو سیاسي وضعیتونه مدیریت کړي.

د ISI احتمالي ستراتیژي؛ څلور اړخیزه تګلاره

۱. د اپوزیسیون رامنځته کول او مدیریت

د کنټرول شوې اپوزیسیون تر ټولو مهم عنصر دا دی، چې داسې شخصیتونه ځای پر ځای کړل شي، چې ځانونه د حکومت مخالف وښيي، خو په حقیقت کې د استخباراتو د ستراتیژۍ مطابق عمل کوي. په دې قضیه کې، داسې ښکاري چې ISI سراج الدین حقاني، عباس ستانکزی او جنرال مبین ته دا رول سپارلی، څو د د طالبانو د ضد روایت مشري وکړي، خو د دې حرکت د خپلواک کېدو مخه ونیسي.

په دې توګه، ISI د دې مخه نیسي، چې اپوزیسیون یوه خپلواک ځواک ته بدل شي، چې د پاکستان د ستراتیژیکو موخو پر ضد عمل وکړي. که یوه ریښتینې اپوزیسیون ډله رامنځته شي، نو دا به د افغان ملي هویت او ملي منافعو پر بنسټ وي او د پاکستان نفوذ او حاکمیت به له منځه یوسي . د دې لپاره چې دا ډول اپوزیسیون ایجاد نشي، ISI غواړي د طالبانو ضد روایت مشري د خپلو کسانو
په لاس کنترول کړي.

همدارنګه، دا ستراتیژي ISI ته دا موقع ورکوي، چې واقعي مخالفین وپېژني، بیا یې یا جذب کړي لکه (په دې وروستیو کې داسې خبرونه خپاره شوي چې ISI په ترکیه کې د افغانستان دژغورنې لپاره د ملې مقاومت عالي شورا د غړو سره کتلي او د هغو سره پر یو لړ مذاکراتو بوخت دي) ، یا یې هم کمزوري کړي.
هغه مشران چې د پاکستان د ستراتیژۍ سره سمون ونه لري، یا خو ترور کېږي، یا د معلوماتي جګړې له لارې بدنامېږي.

۲. د روایت مدریت Narrative management او Information Warfare اطلاعاتي جګړه

د ISI بله مهمه ستراتیژي دا ده، چې د طالبانو ضد روایتونو عمومي مسیر کنټرول کړي. اطلاعاتي جګړه د استخباراتي عملیاتو یو حیاتي عنصر دی، چې پکې د عامه ذهنیت مدیریت دومره مهم ګڼل کېږي، لکه د فزیکي قلمرو کنټرول.

د ISI هدف دا دی، چې د طالبانو ضد افکارو تمرکز پر محدودو اصلاحاتو وي، نه پر طالبانو د بشپړ ردېدو. که اپوزیسیون د افغانستان د بشپړې خپلواکۍ، له پاکستانه د خلاصون، یا د ملي هویت لپاره غږ پورته کړي، نو دا د پاکستان لپاره یو ستراتیژیک ګواښ جوړېږي.

د دې تر څنګ، ISI د ټولنیزو رسنیو له لارې هم د معلوماتي جګړې ستراتیژي عملي کوي. د دوی د نفوذ لاندې فعالان د هغو رهبرانو پیغامونه تبلیغ کوي چې دوي يې ترلاس لاندي کار کوي ، چې د دوی ګټو ته وفادار وي، او په عین وخت کې د خپلواکو شخصیتونو نوم بدوي.

۳. فریبکاري او رواني جګړه (PSYOPS)

د ISI د ستراتیژۍ بله برخه دا ده، چې د خلکو ذهنونه کنټرول کړي. دوی داسې خلک د اپوزیسیون په لیکو کې ځای پر ځای کوي، چې د واقعي مخالفینو اعتماد جلب کړي. بیا، واقعي د طالبانو ضد فعالین چې ورسره تماس نه نیسي، ISI ته معلومېږي، چې ورپسې یا هدفي بریدونه ترسره کوي، یا یې د بدنامۍ کمپاین ته داخلوي.

د دې تر څنګ، ISI د دروغو معلومات خپروي، څو د اپوزیسیون اخلاقي قوت کمزوری کړي. دوی دا تبلیغات کوي، چې د مقاومت مشران سره اختلافات لري، یا دا چې طالبان ډېر قوي دي، څو خلک د مبارزې نه ناهیلې کړي.

۴. د بهرني نفوذ مخنیوی

ISI نه غواړي چې کوم بهرنی ځواک د افغانستان کې د طالبانو د ضد حرکتونو ملاتړ وکړي. که هند، ایران، یا لوېدیځ هېوادونه یو قوي اپوزیسیون پیدا کړي، دا به د پاکستان د ستراتیژۍ لپاره لوی خطر وي.
د دې لپاره، ISI د اپوزیسیون دننه خپل عناصر ځای پر ځای کوي، څو ډاډ ترلاسه کړي، چې د طالبانو پر ضد هر ډول تغییر به د پاکستان تر کنټرول لاندې وي. د دې ستراتیژۍ موخه دا ده، چې افغانستان خپلواک سیاسي مسیر وانخلي، او پاکستان د افغانستان د راتلونکي تصمیمونو اساسي فکتور پاتې شي.

د دې ستراتیژۍ پایلې

د افغانستان پر سیاسي نظام اوږدمهاله کنټرول؛
که دا ستراتیژي بریالۍ شي، پاکستان به د افغانستان پر سیاست تلپاتې نفوذ ولري.

د واقعي مقاومت کمزوري کول
ریښتینې ضد طالباني ډلې به یا په سیستم کې جذبېږي، یا به وځپل شي.

د پاکستان د ستراتیژیک عمق ساتل؛ افغانستان به د پاکستان د نفوذ له ساحې نه وتلای نشي.

د نړیوالو لوبغاړو بې‌وسه کول؛ هند، ایران، او لوېدیځ به ونه‌ توانېږي، چې د طالبانو ضد خپلواک متحدین پیدا کړي.

څنګه کولای شو د ISI دا ستراتيژي‌ ناکامه کړو؟

کنټرول شوې څېرې افشا کول؛
د واقعي ژورنالیزم او استخباراتي تحلیل له لارې باید هغه څیرې او اشخاص افشاء کړو چې په اصل کې د پاکستان د منافعو لپاره کار کوي او تمثیل د مخالفت کوي لکه د عباس ستانکزي، مبین او ځیني نور فعالان.

د اپوزیسیون ویشل کېدو مخنیوی؛ د مقاومت مشري باید د یو څو محدودو اشخاصو پر ځای، پر پراخې ټولنې وویشل شي او اساس يي باید ملي روایت وي چې هغه افغانیت یا افغان نشلیزم دی.‌ په دې روایت کي باید ځیني مفاهیم وضاحت ولري لکه:

حالت باید روښانه تعریف شوي وي،‌چې ایا افغانستان اوس مهال د پاکستان لخوا اشغال دی که نه؟

طالبان څوک دي ایا د پاکستان استازی ځواک Surrogate Army ده او که داخلي افراطي ډله؟

د حل لار څه ده، جګړه او که د سولې مذاکرات، که افغانستان اشغال وي او طالبان بهرنی ځواک وي، نو بیا د سولي مذاکرات باید پر کومو شرایطو وسي او پر کومو مسایلو جوړجاړی ممکن دی؟

د نړیوالو اړیکو پراخول؛ د طالباني ضد حرکتونه باید یوازې پر یو هېواد تکیه ونه‌کړي، بلکې د څو هېوادونو مرسته ترلاسه کړي.

پایله

د ISI دا ستراتیژي د سیاسي نفوذ یو پیچلی استخباراتي عملیات بلل کېږي. د دې د بریا لپاره، دوی د اپوزیسیون کنټرول، د روایت مدیریت، رواني جګړه، او د بهرني نفوذ مخنیوی کوي.
خو که د دې ستراتیژۍ واقعیت افشا شي، اغېز یې کمېدلای شي. د افغانستان اپوزیسیون باید په هوښیارۍ عمل وکړي، د کنټرول شویو کسانو نفوذ کم کړي، او د نړیوالو سره اړیکې پراخې کړي، څو د پاکستان د نفوذ مخنیوی وشي

یادونه: حماسه میډیا د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو سیاستوالو ، لیکوالو او نظر خاوندانو لیکنو او نظریاتو ته درناوی لري، دا لیکنه د حماسه میډیا نظر نه څرګندوي بلکې د لیکوال نظر دی او مونږ  یې کټ مټ دلته خپروو.

د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد هغه راپورونو ته په اشارې چې ګواکې په ترکیه کې افغان سیاسیونو د ای ایس ای له غړي سره کتلي، وویل چې یو وخت همدې چارواکو پر موږ تور پورې کاوه چې موږ د پنجاب په اشاره جنګېږو؛ خو اوس خپله د ای ایس ای له مشرانو سره ګوري.

ښاغلي مجاهد په یو ایکس سپیس کې وویل، چې دا ډېره د افسوس او شرم خبره ده چې ځانته افغانان هم وایي او د هېواد لپاره بیا دومره بد نیت لري.

نوموړي زیاته کړه، چې دا خلک دې د پاکستان ځولۍ کې ځان نه اچوي او نه دې د هغوی په اشاره هېواد کې ستونزې ایجادوي.

هغه سیاسیونو ته په اشارې زیاته کړه چې تاسو د امریکا، ناټو او برېټانیا ځولیو کې هم ځان واچوو؛ خو بیا مو هم ماتې وخوړه.

د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، چې شیخ هبت‌الله اخوندزاده امر کړی چې نور دې په زندانونو کې زندانیانو ته شکنجه نه ورکول کېږي.

ښاغلي مجاهد په یو ایکس سپیس کې وویل، چې دوی هیله لري چې ټیټ رتبه طالبان د شیخ هبت الله امر پر ځای او نور په زندانونو کې زندانیانو ته شکنجه ورنکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو حکومت په زندانونو کې زندانیانو ته سختې شکنجې ورکول شوي او لا هم دغه چاره دوام لري.

د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، چې اختلافات د جګړې په معنا نه دي.

ښاغلي مجاهد په یو ایکس سپېس کې د طالبانو حکومت د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د ټپي کېدو او د طالب مشرانو ترمنځ د اختلافاتو اوازې رد کړې.

مجاهد ویلي چې د داخلي اختلافاتو له امله د طالبانو حکومت د سقوط اوازې بې اساسه دي او هغه کسان چې فکر کوي چې د طالبانو حکومت به ړنګ شي، اشتباه کوي.