د لبنان د المیادین شبکې راپور ورکړی چې ایران ویلي، که امریکا یې وړاندیز ومني، نو خبرې اترې بېرته پیل کېدای شي.

د دې شبکې خبریال په تهران کې په خپل راپور کې ویلي چې د ایران وړاندیز درې پړاوونه لري: لومړی د جګړې پای، دویم د هرمز تنګي مدیریت، او درېیم د اټومي خبرو پیل.

تر اوسه د امریکا او ایران رسمي چارواکو په دې اړه څه نه دي ویلي؛ خو سپینې ماڼۍ څرګنده کړې چې د تهران لیکلی پیغام تر ارزونې لاندې دی.

ځینې امریکايي رسنۍ بیا وايي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له دې وړاندیزه چندان خوښ نه دی.

د راپور له مخې، ایران غواړي چې په لومړي پړاو کې امریکا او اسرائیل په ایران او لبنان کې جګړه پای ته ورسوي او دا تضمین ورکړي چې بیا به برید نه کېږي.

وروسته له دې، په دویم پړاو کې به د عمان په همغږۍ د هرمز تنګي د مدیریت په اړه خبرې وشي، څو د دې مهمې اوبو لارې لپاره یو حقوقي چوکاټ رامنځته شي.

په درېیم پړاو کې، چې لومړي دوه پړاوونه بشپړ شي، ایران او امریکا کولی شي د اټومي موضوع په اړه رسمي مذاکرات پیل کړي.

راپور زیاتوي چې ایران تر هغو چې لومړي دوه پړاوونه بشپړ نه شي، اټومي خبرو ته به داخل نه شي.

د پاکستان فدرالي کابینې د اقتصادي همغږۍ کمېټې پرېکړه کړې چې چین ته د خرو غوښه او پوستکي صادر کړي او دغه ګام د دغه هېواد د صادراتو د زیاتوالي لپاره مهم بلل شوی دی.

دغه پرېکړه د پاکستان د خزانې وزیر محمد اورنګزیب په مشرۍ د کمېټې په وروستۍ غونډه کې شوې، چې پکې د اقتصادي وضعیت د ښه‌والي لپاره د نوو صادراتي لارو چارو پر موندلو ټینګار شوی.

چارواکي وايي، چین د خرو له پوستکو څخه د درملیزو او صنعتي موخو لپاره استفاده کوي، چې له همدې امله د دې توکو لپاره لوړه تقاضا شته.

همداراز د خرو غوښه هم په ځینو سیمو کې د خوراکي محصول په توګه کارول کېږي.

د متحده عربي اماراتو رسمي خبري اژانس راپور ورکړی چې دغه هېواد به د مۍ له لومړۍ نېټې څخه د اوپک او اوپک‌پلس له سازمانونو ووځي.

د یاد هېواد د انرژۍ وزیر رویترز ته ویلي چې له دغو سازمانونو وتل به اماراتو ته د تېلو په پالیسۍ کې لا زیات انعطاف ورکړي، ځکه چې نور به د دې ډلې د تولیدي او صادراتي ژمنو تابع نه وي.

نوموړي زیاته کړې چې متحده عربي امارات د دې پرېکړې له مخې مخکې له نورو هېوادونو سره، په ځانګړي ډول له سعودي عربستان سره، مستقیمه مشوره نه ده کړې.

د یادونې ده چې اوپک د “د تېلو د صادرونکو هېوادونو سازمان” دی، چې په ۱۹۶۰ کال کې جوړ شوی.

دا سازمان د غړو هېوادونو د تېلو تولید او قیمتونه همغږي کوي څو د بازار ثبات وساتي.

دغه راز اوپک‌پلس یوه پراخه همکاري ده چې د اوپک غړي هېوادونه او ځینې نور لوی د تېلو تولیدونکي هېوادونه لکه روسیه پکې شامل دي او د دې هدف هم د نړیوالو د تېلو په بازار کې د عرضې او قیمتونو تنظیم دی.

د طالبانو حکومت د کابل د امنیه قومندانۍ ویاند، خالد ځدراڼ وایي چې د ښار د ۱۱مې امنیتي حوزې اړوند سیمه کې له پولیسو سره د وسلوالو غلو د نښتې په ترڅ کې یو غل وژل شوی او یو بل ژوندی نیول شوی دی.

ځدراڼ زیاتوي، یادو غلو تر دې وړاندې له یوه صراف څخه شاوخوا ۷۰ زره افغانۍ لوټ کړې وې.

د نوموړي په خبره، د تعقیب پر مهال غلو پر امنیتي ځواکونو ډزې کړې؛ خو د پولیسو په ځوابي اقدام کې یو غل ځای پر ځای وژل شوی او یو بل یې ژوندی نیول شوی.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیر خان متقي په کابل کې د روسیې فدراسیون د ولسمشر ځانګړي استازي ضمیر کابلوف سره کتلي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې په دې لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي اړیکو او اقتصادي همکاریو د پراختیا په اړه هر اړخیز بحث شوی دی.

د وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي چې په دې ناسته کې دواړو لورو ټینګار کړی چې د افغانستان او روسیې ترمنځ دوه‌اړخیز تعاملات باید لا پراخ او منظم شي.

د خبرپاڼې له مخې، امیر خان متقي د اړیکو د پراختیا هرکلی کړی او ویلي چې اقتصادي همکاریو ته وده ورکول، د ګډ اقتصادي کمیسیون فعالول او د سیاسي مشورو لپاره منظم چوکاټ رامنځته کول اړین دي.

په دې لبدنه کې دواړو لورو د سیمې د ثبات او امنیت پر اهمیت خبرې کړې او د ګاونډیو هېوادونو سره د اړیکو د پیاوړتیا او د سیمه‌ییز ثبات لپاره د ګډو هڅو پر اړتیا یې ټینګار کړی.

همدا راز ضمیر کابلوف د افغانستان او روسیې ترمنځ د اړیکو د مثبت بهیر ستاینه کړې او ویلي چې روسیه چمتو ده له افغانستان سره په ځانګړي ډول د سوداګرۍ، انرژۍ او ترانزیټ په برخو کې عملي اقتصادي همکاري پراخه کړي.

هغه زیاته کړې چې مسکو غواړي د ګډو پروژو، پانګونې او بنسټیزو همکاریو له لارې د دواړو هېوادونو اړیکې لا پیاوړې کړي او د سیمې اقتصادي اتصال ته وده ورکړي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت په کابل کې د پاکستان سفارت شارژدافیر احضار کړی او د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د پاکستاني ځواکونو له لوري پر ملکي اهدافو او عامه تأسیساتو د بریدونو په تړاو یې رسمي احتجاج لیک ورته سپارلی.

وزارت د افغانستان د هوايي حریم نقض او پر ملکي وګړو بریدونه په کلکو ټکو غندلي او دا یې د هېواد د ځمکنۍ بشپړتیا څرګند نقض، د نړیوالو اصولو خلاف او پاروونکی اقدام بللی.

په اعلامیه کې راغلي چې «اسلامي امارت» د پاکستان هغه ادعاوې په کلکه ردوي چې ګواکې تاوتریخوالی د افغانستان له خاورې سرچینه اخلي، او ټینګار یې کړی چې د وضعیت د رامنځته کېدو ریښې باید په بې‌طرفه ډول وڅېړل شي.

یاد وزارت یو ځل بیا ویلي چې افغانستان د خپلې خاورې او خلکو د دفاع مشروع حق لري او له پاکستانه یې غوښتي چې له ورته کړنو لاس واخلي.

د بهرنیو چارو وزارت ګواښ کړی چې د دې ډول اقداماتو دوام به ناوړه پایلې ولري.

د وزارت په خبره، افغانستان د تاوتریخوالي د زیاتېدو غوښتونکی نه دی، خو د خپل حاکمیت او امنیت دفاع به په کلکه کوي.

د اوزبېکستان ولسمشر شوکت میرضیایف له خپل ولس او چارواکو غوښتي چې له افغانستان سره د دوستۍ او ورورولۍ اړیکې لا پیاوړې کړي.

هغه په تاشکند کې یوې غونډې ته په وینا کې افغانستان د ستراتیژیک شریک په توګه یاد کړی او افغانان یې زحمتکښ او د بډایه کلتور لرونکي بللي دي.

د هغه په وینا، له افغانستان سره نږدې همکاري نه یوازې سیاسي، بلکې اقتصادي ګټې هم لري.

میرضیایف ټینګار کړی چې د افغانانو هڅاند طبیعت د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ او پانګونې لپاره نوي فرصتونه رامنځته کوي او پیاوړې ملګرتیا د سیمې ثبات ته هم ګټه رسوي.

په همدې غونډه کې د اوزبېکستان د بېلابېلو ولایتونو چارواکو هم د افغانستان سره د اقتصادي اړیکو د پراختیا لپاره خپل پلانونه شریک کړل.

د فرغانې والي ویلي چې افغانستان ته د پانګونې او صادراتو لپاره پراخې طرحې چمتو شوې دي.

د اندیجان والي بیا اعلان کړی چې له افغانستان سره د یو میلیارد ډالرو په ارزښت د صادراتو تړون شوی، چې یوه لویه برخه به یې په ۲۰۲۶ کال کې عملي شي.

همداراز د سرخان‌دریا والي افغانستان د خپلو صادراتو لپاره مهم بازار بللی او ویلي یې دي چې هڅه کوي سږکال خپل صادرات یو میلیارد ډالرو ته ورسوي، چې نیمایي به یې افغانستان ته ځانګړي شي.

د معلوماتو له مخې، افغانستان لا هم د اوزبېکستان له مهمو سوداګریزو شریکانو څخه دی، او د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریز حجم په وروستیو کلونو کې د پام وړ زیات شوی دی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) ویلي چې د نړیوال بشرپال قانون له مخې ملکي وګړي او ملکي تاسیسات، په ځانګړې توګه تعلیمي مرکزونه، باید په هر حالت کې خوندي وساتل شي.

یوناما په یوه بیان کې د کونړ د وروستیو بریدونو په تړاو د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي ښودلې او ټپیانو ته یې د ژر روغتیا هیله کړې ده.

دا څرګندونې وروسته له هغه شوې چې تېره ورځ د پاکستان له لوري د کونړ پر پوهنتون توغندیز بریدونه ترسره شوي دي.

د یادونې ده چې په دغه بریدونو کې ۷ تنه وژل شوي وه او ۴۵ نور ټپیان شوي وه.

د تېر جمهوري نظام د کورنیو چارو وزیر عبدالستار میرزکوال ویلي چې پاکستان له لسیزو راهیسې له افغانستان سره د دښمنۍ تګلاره تعقیبوي.

هغه زیاته کړې چې پاکستان د اسلامي شعارونو څخه په ناوړه استفادې سره نیابتي ډلې جوړې کړې او د افغان دولت او ملت پر وړاندې یې کارولي دي.

میرزکوال د کونړ پر ولایت د پاکستان وروستي بریدونه غندلي او هغه یې ښکاره تېری بللی دی.

د هغه په وینا، پاکستان تل په افغانستان کې د قوي او پرمختللي دولت د جوړېدو پر وړاندې د تخریب او سقوط هڅې کړې دي.

هغه ویلي: «پاکستان په پرله‌پسې ډول د افغان نسل د روزنې بهیر تکفیر کړی، ښوونځي او پوهنتونونه یې د اخلاقي انحراف په نوم تورن کړي او ودانۍ یې نړولي دي.»

میرزکوال ټینګار کړی چې په افغانستان کې د سیاسي برخلیک لپاره د ولسواک او خپلواک نظام شتون مهم دی، او ویلي یې دي: «که په افغانستان کې ولسواک او خپلواک دولت نه وي، نو په سیمه کې به له سیالیو پاتې شو.»

له بلې خوا، په کونړ کې د طالبانو د عامې روغتیا ریاست مشر مظفر مخلص ویلي چې د دوشنبې په ورځ د پاکستان د راکټي بریدونو له امله ۷ کسان وژل شوي او ۷۵ نور ټپیان شوي دي.

ملګرو ملتونو د افغانستان لپاره د یوناما په رهبري کې مهم اداري بدلون اعلان کړی دی.

د دغه سازمان سرمنشي انتونیو ګوترېش ویلي چې فرانسوی ډیپلوماټ برونو جورج لیمارکېس د یوناما د نوي مرستیال، د ملګرو ملتونو د همغږۍ استازي او د بشري چارو د همغږۍ مسوول په توګه ټاکل شوی دی.

لیمارکېس به په دې دنده کې د اندریکا راټواټه ځایناستی وي.

هغه تر دې مخکې په کانګو کې د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي د مرستیال په توګه دنده ترسره کړې ده.

دا ټاکنه په داسې وخت کې شوې چې شاوخوا اووه میاشتې کېږي ملګرو ملتونو لا هم د یوناما لپاره نوی ځانګړی استازی نه دی ټاکلی، وروسته له هغه چې روزا اوتنبایوا خپله دنده پای ته ورسوله.