د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي چې د ایران په مشرۍ کې ځینې درزونه شتون لري.

هغه دا څرګندونې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هغو خبرو په غبرګون کې کړې چې په ایران کې یې د نوې او منطقي رژیم سره د خبرو یادونه کړې وه.

روبیو ویلي چې ځینې کسان په ایران کې په پټه سمې خبرې کوي او له امریکا سره اړیکې لري، خو هغه د نومونو یادونه نه ده کړې، ځکه چې دا کار ښايي د هغوی لپاره په ایران کې ستونزې جوړې کړي.

هغه ټینګار کړی چې لا هم څرګنده نه ده چې دغه افراد به واک ته ورسېږي او که د خپلو ژمنو د عملي کولو توان لري؛ خو امریکا به وضعیت ازمويي.

روبیو زیاته کړې چې د ټرمپ څرګندونې ښيي چې هغه، سره له ټولو ګواښونو، بیا هم د ډیپلوماسي ملاتړ کوي.

د طالبانو حکومت د پېښو پر وړاندې د مبارزې د چمتوالي ادارې ویلي چې په تېرو درې ورځو کې د سختو بارانونو، سېلابونو، د غرونو ښوېدنې، تندر او برښنا له امله په افغانستان کې ۲۸ کسان مړه او ۴۹ نور ټپیان شوي دي.

د ادارې د معلوماتو له مخې، په دې پېښو کې ۵۶۸ کورونه بشپړ یا جزوي ویجاړ شوي، ۲۴ د اوبو څاه‌ګانې، ۹۳ کیلومتره سړکونه، ۳۰ د اوبو رسولو شبکې او ۲۹۰۰ جریبه کرنیزه ځمکه هم ویجاړه شوې، او له ۲۰۰ څخه زیات څاروي له منځه تللي دي.

تر دې دمه ۱۱۳۰ کورنیو ته مرستې رسېدلي، خو ګڼ شمېر زیانمن شوي اوسېدونکي وايي چې لا هم یې هېڅ مرسته نه‌ده ترلاسه کړې او د خوراکي او نغدو مرستو غوښتنه کوي.

په ننګرهار، پروان، هرات او نورو ولایتونو کې هم سخت بارانونه شوي او سېلابونو جدي تلفات اړولي دي.

د طالبانو حکومت د لومړنیو توکو د بیو د کنټرول او احتکار مخنیوي کمیسیون په تازه پرېکړه کې د سون‌توکو نوې بیې اعلان کړي دي.

د نوې بیې له مخې:
د یو لیټر ۹۲ پټرول بیه ۶۷ افغانۍ
د یو لیټر ډیزلو بیه ۶۵ افغانۍ
د یو کیلو ګرامه مایع ګاز بیه ۵۶ افغانۍ

د کمیسیون په خبرپاڼه کې ویل شوي چې بیې د اړوندو ادارو، د سوداګرۍ او پانګونې خونې، د کسبکارانو استازو، او د تېلو او ګازو د اتحادیې د معلوماتو او ارزونو پر اساس ټاکل شوې دي.

کابل ښاروالۍ ټینګار کړی چې ټول کاروباریان مکلف دي دا بیې عملي کړي او د سرغړونې په صورت کې به له سرغړوونکو سره قانوني چلند وشي.

ښاريانو ته هم سپارښتنه شوې چې د هر ډول سرغړونې په اړه د مارکیټونو د تنظیم ریاست سره اړیکه ونیسي.

په افغانستان کې د روسیې د سوداګرۍ مشر رستم خبیبولین ویلي چې د طالبانو حکومت چارواکي پلان لري له روسیې څخه هر کال شاوخوا دوه میلیونه ټنه نفتي توکي وپېرې.

د روسي رسنیو د راپورونو له مخې، د اوسنیو تړونونو موده له درېیو تر شپږو میاشتو پورې ده او وروسته بیا بیا تجدیدېږي.

د راپورونو په اساس، تمه ده چې د روسیې څخه د نفتي توکو د پېرلو اوږدمهاله تړون ډېر ژر د کازان ښار په نړیوال اقتصادي فورم کې لاسلیک شي، چې د افغانستان د انرژۍ اړتیاوې په دوامداره توګه پوره کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي ویلي چې د وروستي پړاو له خبرو وروسته تر اوسه د ایران او امریکا ترمنځ هېڅ مستقیمه مذاکره نه ده شوې.

بقایي زیاته کړې چې تر دې دمه یوازې د ځینو منځګړو له لارې پیغامونه رسېدلي دي او د ده په وینا په دغو منځګړو کې پاکستان هم شامل دی، چې د امریکا د خبرو غوښتنه یې تهران ته رسولې ده.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند همداراز ویلي چې هغه څه چې د ۱۵ مادو د وړاندیز په نوم یادېږي، د امریکا له لوري ډېرې زیاتې غوښتنې او غیرمنطقي غوښتنې دي.

بقایي ټینګار کړی چې ایران به یوازې د درناوي او متقابلو اصولو پر بنسټ هر ډول خبرې ومني او د فشار او یو اړخیزو غوښتنو تر سیوري لاندې مذاکره نه کوي.

د بشر حقونو نړیوال بنسټ ویلي چې پاکستان د فرضي کرښې په اوږدو کې د پکتیکا، خوست او کونړ ولایتونو پر ملکي سیمو درنې وسلې او بې‌تفکیکه هاوان مرمۍ کارولي دي.

یاد بنسټ ویلي چې په دغو بریدونو کې یو شمېر ملکي وګړو ته مرګ‌ژوبله اوښتې او له پاکستانه یې غوښتي چې پر ملکي سیمو بریدونه سمدستي ودروي.

دغه بنسټ همدارنګه له ملګرو ملتونو او نورو نړیوالو ادارو غوښتي چې د دې پېښو په اړه پلټنې وکړي او د مسوولو کسانو پر وړاندې لازم اقدامات ترسره کړي.

ایران په رسمي ډول د سپاه پاسداران د سمندري ځواکونو د قومندان علي رضا تنګسیري مړینه تایید کړه.

د ایران د دولتي رسنیو د راپورونو له مخې، نوموړی څو ورځې وړاندې د ایران په جنوبي سیمه کې د یو برید پر مهال سخت ټپي شوی و او وروسته یې د ټپونو له امله ساه ورکړه.

د سپاه پاسداران په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي چې د تنګسیري مړینه د «دښمن د برید» پایله ده، خو د برید د څرنګوالي او عاملینو په اړه نور جزییات نه دي ورکړل شوي.

تنگسیري د ایران د سمندري ځواکونو له مهمو قومندانانو څخه و، چې د ستراتیژیکو اوبو په ځانګړي ډول د خلیج فارس په سیمه کې یې مهم رول درلود.

وړاندې اسرائیل د دې برید مسولیت په غاړه اخیستی او ویلي یې و، چې تنګسیري یې د جیټ الوتکې لخوا هدف ګرځولی او وژلی دی.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان ویلي چې په افغانستان کې د څلورمې پرله‌پسې اوونۍ لپاره د ورښتونو وړاندوینه شوې ده.

یاد سازمان ویلي چې وروستیو بارانونو په ډېرو سیمو کې د خاورې رطوبت زیات کړی او دا د للمي کښت لپاره ګټور بلل کېږي، ځکه د کرنیزو حاصلاتو پر وده او زیاتوالي مثبت اغېز لري.

د خوړو او کرنې سازمان د وړاندوینو له مخې ویلي چې د هېواد د مرکزي، ختیځو او سوېل ختیځو ولایتونو ځینې سیمې ښايي د مارچ له ۳۰مې څخه د اپرېل تر ۵مې پورې د سختو ورښتونو شاهدې وي.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان ویلي چې په افغانستان کې د څلورمې پرله‌پسې اوونۍ لپاره د ورښتونو وړاندوینه شوې ده.

یاد سازمان ویلي چې وروستیو بارانونو په ډېرو سیمو کې د خاورې رطوبت زیات کړی او دا د للمي کښت لپاره ګټور بلل کېږي، ځکه د کرنیزو حاصلاتو پر وده او زیاتوالي مثبت اغېز لري.

د خوړو او کرنې سازمان د وړاندوینو له مخې ویلي چې د هېواد د مرکزي، ختیځو او سوېل ختیځو ولایتونو ځینې سیمې ښايي د مارچ له ۳۰مې څخه د اپرېل تر ۵مې پورې د سختو ورښتونو شاهدې وي.

د پخواني ولسمشر حامد کرزي د دفتر ویاند ایمل فیضي پاکستان د سیمې لوی شیطان بللی او ویلي یې دي چې دغه هېواد «دلالي» کوي او څو مخیز سیاست مخته وړي.

فیضي څرګنده کړې چې پاکستان له هر لوري ګټه اخلي: له عربي هېوادونو سره د اړیکو په برخه کې ایران غندي او د هغوی لپاره د اکمالاتو د کرښې چمتووالی ښيي، خو له ایران سره په خبرو کې ادعا کوي چې د ایران تر څنګ ولاړ دی.

هغه ویلي چې له امریکا سره د اړیکو په برخه کې پاکستان ټرمپ د نوبل د سولې جایزې مستحق بولي، د نفتو د تېرېدو خبرې رسنیزې کړي او د مذاکراتو منځګړیتوب هم تعقیب کړي.

فیضي ټینګار کړی چې پاکستان د څو مخیزو معاملو له امله د سیمې د نورو هېوادونو لپاره د بې باورۍ سبب شوی او ایران یې اوس فرصت‌طلبه ګڼي.