د طالبانو حکومت د لوړو زده کړو وزارت اعلان کړی چې شیخ هبت‌الله اخندزاده د نوې ټکنالوژۍ او عصري زده کړو د لا پراختیا په موخه ۶۳۳ اداري او کادري بستونه منظور کړي دي.

د وزارت په وینا، دغه نوي بستونه د لوړو زده کړو وزارت د عالي شورا د نهمې او لسمې دورې له پرېکړو سره سم د هغو پوهنځیو او ماسټرۍ پروګرامونو لپاره ځانګړي شوي چې تازه رامنځته شوي دي.

یادو پروګرامونو کې کمپیوټر ساینس، انجنیري، مصنوعي ځیرکتیا او ریاضیات برخې شاملې دي.

اعلامیه زیاتوي چې د شیخ هبت‌الله د ځانګړي شفقت پر بنسټ په بدخشان او غزني پوهنتونونو کې منظور شوو طب پوهنځیو لپاره هم اړین اداري او کادري بستونه منظور شوي دي، څو دغه پوهنځي د بشپړ ظرفیت سره فعالیت پیل کړي.

د چارو ادارې پخواني رئیس فضل‌محمود فضلي ویلي چې پاکستان له اوږدې مودې راهیسې له ژور هویتي بحران سره مخ دی او دا هېواد لا هم نه دی توانېدلی چې خپل ملي هویت په روښانه توګه تعریف کړي.

فضلي وایي، د پاکستان د دولت ایډیالوژیک بنسټ یوازې مذهبي فکر ته ورګرځي چې د دیوبندي علماوو او د اخوان‌المسلمین د نظریاتو تر اغېز لاندې جوړ شوی؛ خو مدني قوانین او د اساسي قانون ډېری برخې یې د برېتانوي سیکولر استعماري دورې میراث دی.

هغه زیاتوي چې د پاکستان په واکمنو کړیو کې تل ادعا کېږي چې مذهب د دې هېواد د هویت اصلي محور دی؛ خو په عملي بڼه د دغه شعار او واقعیت تر منځ لوی تضاد شته.

د هغه په وینا، ډېری کسان چې د مذهبي نیشنلیزم بیرغ پورته کوي، د قرآن څو آیتونه هم په سمه توګه نه شي لوستلای.

فضلي وایي، پاکستان باید په رښتینې توګه هغه ایډیالوژي تعقیب کړي چې د دې هېواد د جوړېدو تر شا وه او یا دې اعتراف وکړي چې نور د یو منظم هویت لپاره واضح منطق نه لري.

ده ټینګار کړی چې سیکولر مزاجه پاکستانیان هم باید د پاکستان د جوړېدو تاریخي دلیلونه درک کړي او یوازې پر نورو تور پورې نه کړي.

فضلي په پای کې ویلي: «دا وخت راغلی چې پاکستان پرېکړه وکړي، چې څوک دی او غواړي څه شی شي.»

د طالبانو حکومت د چاپېریال ساتنې ملي ادارې د اقلیمي بدلون نړیوال کنفرانس (COP-30) ته د افغانستان د رسمي استازي د نه بللو پرېکړه غندلې ده او دا یې د اقلیمي عدالت، نړیوالې همکارۍ او بشري مسوولیتونو پر ضد بللې ده.

یادې ادارې په خپره شوې اعلامیه کې ویلي چې دوی بشپړ چمتو وو څو په دې کنفرانس کې د ګډون له لارې د اقلیم بدلون پر وړاندې د افغانانو د زیانمن وضعیت حقایق له نړیوالې ټولنې سره شریک کړي او د نړیوالو مرستو له محرومیت سره د افغانستان ستونزې مطرح کړي.

په اعلامیه کې ټینګار شوی چې افغانان دا مهال د وچکالۍ، سېلابونو، د یخچالونو د ویلي کېدو، د کرنیزو محصولاتو کمښت، د ځمکو ښویېدنې، د دودیزو ژوندیو بڼو د له منځه تلو او د اقلیمي بدلون له امله د جبري نقل‌مکان له پراخو ستونزو سره مخ دي.

د یادونې وړ ده چې د اقلیمي بدلون روان نړیوال کنفرانس پرون په برازیل کې پیل شو؛ خو افغانستان په رسمي توګه ګډون ته ونه بلل شو.

د افغان سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د افغانستان د سولې لپاره، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د خبرو د ناکامۍ په اړه ناامیدي ښودلې ده.

هغه ټینګار کړی چې د ترکیې او قطر د منځګړیتوب هڅې باید دوام ومومي.

خلیل‌زاد ویلي چې پاکستان په ښکاره توګه منلې وه چې د مخالفو ډلو لپاره یې پناه او ملاتړ برابر کړی او نړۍ هم له دې کار سره بلده ده.

هغه زیاته کړې چې قطر او ترکیه باید دواړه خواوې وهڅوي چې د اصل «د یو بل د خاورې څخه د امنیت پر ضد د ګواښونو کارول» ومني، د سرغړونو شاخصونه مشخص کړي او یو څارنیز سیستم جوړ کړي.

خلیل‌زاد ټینګار کړی:« دا کار اسانه نه دی؛ خو باید وشي. پاکستان باید واقع‌بین وي او د طالبانو حکومت هم باید همکاري وکړي.»

پاکستان په افغان خاورې د ګڼو تورونو وروسته دا ځل تور لګولی، چې د طالبانو حکومت یو شمیر حکومتي غړي هڅه کوي
په پاکستان کې پښتون‌پالنه راپورته کړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت اعلامیې ویلي، چې په پاکستان کې د پښتنو شمېر له افغانستان څخه ډېر دی؛ نو له دې امله طالبان هڅه کوي چې پښتانه ولمسوي؛ اعلامیې په تونده لهجه له طالبانو غوښتې د دې پر ځای چې په پاکستان کې پښتون‌پالنه راوپاروئ، دا
ښه ده چې خپل حکومت ته وګورئ، او دا وارزوئ چې آیا ستاسې حکومت د خپلو خلکو د ټولو قشرونو لپاره د ګډ مشارکت او شمولیت وړتیا لري که نه.

اسلام‌اباد ټینګار کړی چې واک ته د طالبانو د رسیدو وروسته له افغانستانه د پاکستان پر ضد بریدونه په شدت زیات شوي او د TTP او نورو ډلو فعالیتونه دوام لري.

پاکستاني چارواکي ادعا کوي چې د ضرب عضب عملیاتو پر مهال تښتېدلي وسلوال په افغانستان کې پناه ورکړل شوي او هلته د بریدونو لپاره روزنیز مرکزونه لري.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د طالبانو له لوري ورکړل شوې ژمنې “تشې خبرې” بللې او کابل یې تورن کړی چې د ترهګرۍ اصلي موضوع د حاشیې موضوعاتو په وړاندې کولو ګډوډوي او حتی هڅه کوي وسلوال د کډوالو په نوم معرفي کړي.

د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان اعلان کړی چې د دې هېواد د بهرنیو چارو او دفاع وزیران او د استخباراتو مشر به روانه اوونۍ اسلام‌اباد ته سفر وکړي.

د اردوغان په وینا، د ترکي پلاوي هدف د پاکستان او طالبانو ترمنځ دایمي سولې د تړون لپاره هڅې پیاوړې کول دي.

دغه څرګندونې هغه له باکو د سفر تر پایته رسېدو وروسته وکړې، چیرې چې یې له پاکستاني لومړي وزیر شهباز شریف سره هم لیدلي وو.

تر اوسه د طالبانو حکومت او پاکستاني چارواکو له لوري د ترکي پلاوي د سفر په اړه رسمي معلومات نه دي ورکړل شوي.

دا مهال د دواړو لورو درېیم پړاو خبرې په ترکیه کې بې‌پایلې پاتې شوې، او دواړو خواوو یې د ناکامېدو پخلی کړی دی.

د ننګرهار د طالبانو حکومت امنیې قوماندانۍ ویلي، چې سږ کال په دغه ولایت کې ۴ زره او ۲۳ سوالګر راټول شوي دي.

د امنیتي چارواکو په وینا، په نیول شویو کسانو کې یو شمېر مسلکي او دایمي سوالګر هم شامل وو.

یاد چارواکي وایي، چې نیول شوي کسان د قانوني ارزونې لپاره عدلي او قضایي ادارو ته سپارل شوي دي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیر خان متقي د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي سره ټیلیفوني خبرې کړې.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې دواړو لورو په دې مکالمه کې د دوه اړخیزو اړیکو ترڅنګ د افغانستان او پاکستان ترمنځ د استانبول په وروستیو مذاکراتو هم خبرې وکړې.

په دې تلیفوني خبرو کې عباس عراقچي ټینګار کړی چې د خبرو له لارې د ستونزو حل ممکن دی او وړاندیز یې کړی چې تهران به په دې برخه کې رغنده رول ولوبوي.

امیرخان متقي ویلي چې د افغانستان پلاوي د مشرتابه په هدایت او ښه نیت له پاکستاني لوري سره مذاکراتو کې برخه اخیستې؛ خو د درېیم پړاو خبرې بې نتیجې پای ته ورسېدې، ځکه پاکستاني لوری د کوم مسؤولیت منلو ته چمتو نه و.

د ملګرو ملتونو د بشري استوګنې ادارې (UN-Habitat) خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې د کثافاتو او اوبو ناسم مدیریت او د شنو سیمو نشتوالی د خلکو روغتیا او ژوند ته جدي ګواښ دی.

دغه اداره ټینګار کوي چې د ښاري پلان جوړونې او ټولنیزو اقداماتو له لارې د چاپیریال ساتنه ممکنه ده او ښاري چاپیریال ته د پام کولو سره به د خلکو ژوند اوږدمهاله ګټې ولري.

یادې ادارې وړاندوینه کړې چې تر ۲۰۶۰م کال به نېږدې نیمایي افغانان په ښاري سیمو کې ژوند وکړي، نو ښاري پلانونه او بنسټونه باید ژر قوي شي.

د پاکستان ملي اسامبلۍ ته داسې مسوده وړاندې شوې چې له مخې یې د پوځ مشر عاصم منیر د ټول عمر لپاره مارشال وي او ځانګړي امتیازات ترلاسه کوي.

دغه مسوده چې سنا جرګې ته وړاندې شوې، د پوځ په جوړښت کې پنځه مهم بدلونونه راولي: د پوځ مشر د دفاعي ځواکونو د مشر په توګه پېژندل کېږي، د لوی درستیزانو ګډه کمېټه له منځه ځي، د ملي ستراتیژیکې قوماندانۍ پوسټ رامنځته کېږي، ولسمشر به د لومړي وزیر په مشوره د پوځ، هوايي او سمندري ځواکونو مشران ټاکي او پنځه ستوري افسرانو ته د ټول عمر ملاتړ ورکول کېږي.

اپوزیسون او مدني فعالان خبرداری ورکوي چې دغه بدلونونه به په پاکستان کې د پوځ واک نور هم غښتلی کړي او ملکي اداره به کمزورې کړي.