د آلمان د دفاع وزیر بوریس پیستوریوس ویلي، د امریکا د ولسمشر ډونالد ټرمپ هغه څرګندونې چې د افغانستان په جګړه کې یې د ناټو د ځواکونو رول کماهمیته ښودلی، بېاحترامي ده.
هغه ویلي، که ټرمپ د وژل شوو سرتېرو له کورنیو بښنه وغواړي، دا به د درناوي نښه وي؛ خو زیاته کړې چې د نوموړي له لوري د بښنې تمه نهلري.
پیستوریوس ټینګار کړی چې درناوی باید دوهاړخیز وي.
د ټرمپ دغه څرګندونو د ناټو د غړو هېوادونو سخت غبرګونونه راپارولي او د بریتانیا په ګډون ګڼو مشرانو دا خبرې توهینآمیزې بللې دي.
د امریکا د فدرالي هوايي چلند ادارې ویلي، یوه شخصي الوتکه چې اته کسان پکې سپاره وو، د یکشنبې په شپه د مین ایالت د بنګور په نړۍوال هوايي ډګر کې د الوتنې پر مهال نسکوره شوې ده.
چارواکو د سپرلیو د برخلیک په اړه څه نهدي ویلي او زیاتوي چې د پېښې پلټنې پیل شوې دي.
دا پېښه په داسې وخت کې شوې، چې د واورین توپان له امله په نیو انګلنډ او د امریکا په ګڼو سیمو کې سختې هوايي ستونزې رامنځته شوې وې.
د اسراییلو ۱۳ شبکې خبر ورکړی چې د امریکا «یو اېس اېس ابراهام لېنکن» الوتک وړونکې بېړۍ د یکشنبې په ماښام منځني ختیځ ته رسېدلې او ایران ته نږدې ځای پر ځای شوې ده.
همداراز ویل شوي، چې یوه بله امریکایي بېړۍ د پرمختللو توغندیزو دفاعي سیسټمونو سره د اسراییل پر لور روانه ده.
دا په داسې حال کې ده چې د ایران او امریکا ترمنځ تاوتریخوالی زیات شوی او ځینو نړیوالو هوايي شرکتونو د امنیتي اندېښنو له امله د ایران او عراق له هوايي حریم څخه خپلې الوتنې ځنډولې یا یې لارې بدلې کړې دي.
په همدې وخت کې د اسراییلو د پوځ د شمالي قوماندې قوماندان ویلي، چې د امریکا د احتمالي برید په صورت کې به د اسراییلو پوځ د هر ډول کړکېچ لپاره بشپړ چمتو وي، او د حزبالله د احتمالي رول څارنه هم روانه ده.
د خېبرپښتونخوا د بنو ولسوالۍ د دومېل په سیمه کې، ناپېژاندو وسلهوالو د افغان کډوالو پنډغالي ته نږدې د امن کمېټې یو غړی خواجتالله په ډزو وژلی او د هغه ترهزوی نسیمالله یې ټپي کړی دی.
پولیس وایي، پېښه هغه مهال شوې چې دوی دواړه په یوه هټۍ کې د توکو په پېرلو بوخت وو.
د پولیسو په وینا، د برید انګېزه لا هم نهده روښانه شوې او پلټنې روانې دي.
تر اوسه کومې ډلې د برید مسؤلیت نهدی منلی.
دا برید په داسې حال کې شوی، چې څو ورځې وړاندې په ډېره اسماعېل خان کې هم د امن کمېټې پر مشر د واده پر مراسمو ځانمرګی برید شوی و، چې لس کسان پکې وژل شوي وو.
د اسرائیلو د پوځ د شمالي قرارګاه قومندان، رافي میلو ویلي چې د اسرائیلو پوځ د ایران لهخوا د احتمالي غچ اخیستونکي برید لپاره چمتووالی نیسي، په ځانګړي ډول که چېرې امریکا پر ایران برید وکړي.
میلو په هغو څرګندونو کې چې د اسرائیلو د ۱۲م چینل لهخوا خپرې شوې، ویلي چې امریکا په ټول منځني ختیځ کې خپل پوځي حضور پیاوړی کړی دی.
هغه زیاته کړې:«که امریکا پر ایران د برید پرېکړه وکړي، د اسرائیلو پوځ به د هر ډول احتمالي کړکېچ لپاره په تر ټولو لوړه کچه د تیارسۍ حالت کې وي.»
نوموړي همدارنګه ویلي چې اسرائیل په نږدې توګه څاري چې آیا حزبالله به د یوې پراخې نښتې برخه وګرځي او که نه.
د کابل پخواني والي احمدالله علیزي ویلي، چې د افغانانو ترمنځ یووالی د هېواد د ټولو ستونزو د حل یوازینۍ لار ده.
نوموړي ټینګار کړی چې د افغانستان ستونزې له ملي یووالي پرته بله حل لاره نه لري.
جهادي مشر شیخ الحدیث والقران استاد عبدالرب رسول سیاف د طالبانو پر حکومت غږ کړی چې «له خدایه ووېریږي او دیني لارښوونې سرچپه نه کړي».
نوموړي ویلي، اسلام د عدالت دین دی او هر ډول امتیاز باید د بېوزلو او بېوسه خلکو لپاره وي، نه د شتمنو او زورواکو لپاره.
سیاف دا څرګندونې د یکشنبې په ورځ پر خپله ټولنیزه شبکه ایکس خپرې کړې او د طالبانو حکومت پر سیاستونو یې سختې نیوکې کړې.
دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو حکومت تازه جزایي اصولنامه، چې شیخ هبتالله اخوندزاده توشیح کړې، د «باغي» د وژنې حکم، د غلامۍ اصطلاح کارول او د خلکو د ټولنیز مقام پر بنسټ د مجازاتو ټاکل شاملوي، چې د کورنیو او بهرنیو بنسټونو او د حقونو د فعالانو پراخې نیوکې یې راپارولې دي.
د امریکا د ولسمشر ځانګړي استازي سټیو ویتکاف اعلان کړی، چې د امریکا او اسراییلو تر منځ د لوړې کچې سیاسي لیدنه د غزې لپاره د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ۲۰ مادو پلان د دوهم پړاو پر عملي کېدو متمرکزه وه.
نوموړي په خپله ایکس پاڼه لیکلي، په دې لیدنه کې چې له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره ترسره شوه، دواړو لورو د پلان د پلي کېدو، د امنیتي ترتیباتو او د راتلونکو مرحلو پر همغږۍ ژور بحث وکړ.
امریکايي پلاوي ټینګار کړی چې واشنګټن او تلابیب د غزې په اړه په ګډه کار کوي او دا همکاري د سیمې د ثبات لپاره مهمه بلل کېږي.
سټیو ویتکاف زیاته کړې چې خبرې «مثبتې، رغنده او د راتلونکي لپاره هیلهبښونکې» وې او دواړه لوري د ګډو اهدافو د پرمخ بیولو لپاره پر عملي ګامونو سلا شوي.
دغه لیدنه داسې مهال شوې چې د غزې وضعیت د سیمې د سیاسي او امنیتي بدلونونو په محور بدل شوی او امریکا هڅه کوي د نوي پلان له لارې د سیمې راتلونکې بڼه بدله کړي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د ایران او پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو عباس عراقچي او اسحق ډار په ټلیفوني خبرو کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا کې د ایران پر ضد د لوېدیځ لهخوا د وړاندې شوي پرېکړهلیک پر وړاندې د پاکستان دریځ وستایل شو.
خبرپاڼه زیاتوي، چې دواړو لورو د هېوادونو پر خپلواکۍ، نهلاسوهنې او د تهران او اسلاماباد ترمنځ د همکاریو پر پیاوړتیا ټینګار کړی دی.
په خبرپاڼه کې همداراز راغلي، چې دواړو وزیرانو د سیمې پر روانو تحولاتو او نړیوالو پرمختګونو هم نظرونه تبادله کړي او هوکړه یې کړې چې د ګډو ګټو د ساتنې لپاره به سیاسي او ډیپلوماټیکې اړیکې لا پراخوي.
د پاکستان سترې محکمې اعلان کړی چې که سړی د خپلې لومړۍ میرمنې له رضایت پرته دوهم واده وکړي، قانوني سزا به ولري.
محکمې حکم کړی، چې ښځه حق لري په داسې حالت کې د نکاح فسخ غوښتنه وکړي، او د مېړه سره د ګډ ژوند نه کول یې نافرماني نه ګڼل کېږي.
د پاکستان پارلمان هم د ۲۰۲۶کال کورني تاوتریخوالي مخنیوي او ملاتړ قانون تصویب کړ.
په دې قانون کې د طلاق تهدید، د دوهم واده تهدید، توهین، رواني یا عاطفي زیان رسول او ښځه د ګډ ژوند کولو لپاره مجبورول د جرمونو په توګه تعریف شوي دي او د دې قانون مجازات یې له شپږو میاشتو تر درې کلونو زندان او تر ۱۰۰ زره روپیو جریمې پورې ټاکلي.
د قانون هدف د کورنۍ ټولو غړو، په ځانګړي توګه ښځو، ماشومانو او عمر خوړلیو د حقوقو خوندي کول او د کورني تاوتریخوالي مخنیوی دی.