د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ یي د پاکستان له مرستیال لومړي وزیر او د بهرنیو چارو له وزیر اسحاق ډار سره په ټیلیفوني خبرو کې د سیمه‌ییزو وروستیو تحولاتو په اړه خبرې کړې دي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، وانګ يي د پاکستان هغه هڅې وستایلې چې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو د تسهیل لپاره یې ترسره کړي او د لنډمهالي اوربند د غځولو په برخه کې یې رول لوبولی دی.

هغه ټینګار وکړ چې بیجینګ د پاکستان له منځګړیتوب څخه ملاتړ کوي او تمه لري اسلام‌آباد خپلې ډیپلوماټیکې هڅې لا پیاوړې کړي.

د راپور له مخې، وانګ يي زیاته کړې چې پاکستان دې د سیمه‌ییز ثبات لپاره خپل باور وساتي او د هرمز تنګي د پرانیستې او د سولې د ژر تر ژره بېرته ټینګښت لپاره عملي رول ولوبوي.

په همدې تړاو، د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند جیان هم ویلي چې بیجینګ به د پاکستان د منځګړیتوب هڅو ملاتړ ته دوام ورکړي او د سیمه‌ییزو ستونزو د سیاسي حل لپاره به خپله ونډه واخلي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ چین ته د ۲۰۱۷ کال له سفر وروسته په لومړي ځل بېرته بیجینګ ته پر لار دی، خو دا ځل د نړۍ سیاسي فضا له پخوا سره بشپړ توپیر لري.

دغه دواړه مشران ډونالډ ټرمپ او شي جين‌پینګ د داسې نړیوالو فشارونو په منځ کې سره مخامخ کېږي چې د امریکا او چین اړیکې یې تر ټولو حساس پړاو ته رسولي دي.

په ځانګړي ډول د چین نږدې متحد ایران لا هم د واشنګټن د فشارونو په وړاندې خپل دریځ ټینګ ساتلی او د روانو نړیوالو شخړو په مرکز کې پاتې دی.

په همدې حال کې چین د تېرو کلونو له تجارتي او ټکنالوژیکو جګړو وروسته خپل اقتصادي او صنعتي ظرفیتونه پراخ کړي او اوس د نړۍ په کچه د یو مخ پر ودې ټکنالوژیک ځواک په توګه ځان تثبیتوي.

د نړیوالو سیاسي څیړونکو له نظره، دا لیدنه یوازې یو دیپلوماتیک سفر نه دی، بلکې د دوه سیالو قدرتونو ترمنځ د نوې نړیوالې معادلې انعکاس دی؛ چیرې چې ټرمپ د خپلې وروستۍ سیاسي دورې په چوکاټ کې او شي جين‌پینګ د لا زیات متمرکز واک په حال کې خبرې کوي.

یو شمېر راپورونه وایي چې، د دې لیدنې په پروګرام کې رسمي تشریفات هم شامل دي، لکه د آسماني معبد لیدنه او دولتي مېلمستیا، چې د چین د دودیزو دیپلوماتیکو مراسمو برخه ګڼل کېږي.

ارمان افغان: حماسه میډیا

د چارو ادارې پخواني رئیس، فضل محمود فضلي، د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر سهیل خان اپریدي وروستیو څرګندونو ته چې ویلي یي وو: “پاکستاني پوځ دې خپله ډالري جګړه خیبر پښتونخوا کې نه کوي” ویلي، چې سهیل افریدي یو ځل بیا ثابته کړه چې پاکستان د “ډالري جګړې” تر نوم لاندې د پښتنو سیمې د پوځي عملیاتو او دوامدار تاوتریخوالي ډګر ګرځولي دي.

فضلي په خپله ایکس پاڼه ویلي، د پاکستاني پوځ له خوا د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته روان تاوتریخوالی د اسلام‌اباد له پخوانۍ ستراتیژۍ سره تړاو لري؛ هغه ستراتیژي چې د ده په خبره، د امنیتي ګواښونو په پلمه د پښتنو سیمو د بې‌ثباته ساتلو لپاره کارول کېږي.

نوموړي زیاته کړې، له ارومچي مذاکراتو وروسته که څه هم پاکستان او د طالبانو حکومت د افغان کلیو د بمبارۍ په اړه چوپتیا خپله کړې، خو د سرحدي بریدونو او ورځنیو تیریو لړۍ لا هم روانه ده.

د فضلي په وینا، افغانان د دې جګړې اصلي قربانیان دي.

د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر سهیل خان اپریدي ویلي وو، پاکستاني پوځ باید خپله “ډالري جګړه” د پښتنو په سیمو کې ونه کړي او بل ځای ته یې یوسي.

د طالبانو حکومت د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت د خبرپاڼې له مخې، د ریاست‌الوزراء د اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر اخوند په حضور کې د هېواد د معیار او کیفیت ملي ادارې او یوه نړیوال هندي شرکت (تي سي آر سي) ترمنځ د ۴۶ میلیونه ډالرو په ارزښت د معیاري لابراتواري کمپلکسونو د جوړولو، تجهیز او سمبالولو تړون د هېواد په مرکز او نهو مهمو بندرونو کې لاسلیک شو.

د خبرپاڼې له مخې، یاد شرکت به د راتلونکو پنځو کلونو په موده کې د هېواد په مرکز او نهو بندرونو کې معیاري او پرمختللي لابراتواري کمپلکسونه جوړ کړي، عصري تجهیزات به نصب او موجود وسایل به ترمیم کړي، او د معیار او کیفیت ادارې لپاره به تخنیکي او مسلکي روزنیز پروګرامونه هم عملي کړي، او همدارنګه به د معیار او کیفیت ادارې د کارمندانو د مسلکي ظرفیت لوړولو په موخه به بهرني متخصصین هم معرفي کړي.

د راپور له مخې، چې دغه کمپلکسونه به د وارداتو او صادراتو د کیفیت د کنټرول په برخه کې مهم بدلون رامنځته کړي او د نړیوالو معیارونو د پلي کېدو (ISO) بهیر به لا پیاوړی کړي.

د پاکستان د دفاع وزیر خواجه آصف ویلي چې ترکیه او قطر ښايي د سعودي عربستان له هغه ګډ دفاعي تړون سره یوځای شي چې د پاکستان په ګډون د څو هېوادونو ترمنځ د امنیتي همکاریو په چوکاټ کې جوړېږي.

هغه په یوه محلي ټلوېزیوني مرکه کې ویلي چې دا دفاعي تړون اوس د وروستي کېدو په پړاو کې دی او که ترکیه او قطر هم ورسره شامل شي، نو دا به یوه “ښه او مثبت پرمختګ” وي.

د راپور له مخې، دا نوې امنیتي همکارۍ داسې مهال رامنځته کېږي چې د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې له امله د منځني ختیځ او سویلي اسیا امنیتي وضعیت بدل شوی او هېوادونه هڅه کوي د نویو دفاعي اتحادونو او همکارۍ لارې پیدا کړي.

دغه پلان لا تر اوسه په رسمي ډول نه دی بشپړ اعلان شوی، خو د سیمه‌ییزو رسنیو په وینا خبرې اترې روانې دي او د څو هېوادونو ترمنځ د امنیتي همغږۍ احتمال زیات شوی دی.

د امریکا جمهوري پال سناتور لیندسي ګراهام ویلي چې پر پاکستان د منځګړیتوب په برخه کې هیڅ باور نلري، او د ده په وینا اسلام‌اباد ته باید د ایران او امریکا د حساسو خبرو د مدیریت اجازه ورنه کړل شي.

هغه په خپلو څرګندونو کې ویلي: «زه پر پاکستان دومره باور نه لرم څومره چې یې پورته کولی شم.»

نوموړي زیاته کړې که دا راپورونه ثابت شي چې ایران خپلې پوځي الوتکې د پاکستان په هوايي اډو کې ځای پر ځای کوي، نو دا به د منځګړیتوب د بې‌طرفۍ په اړه جدي شکونه راپورته کړي.

ګراهام خبرداری ورکړی چې په داسې صورت کې امریکا باید د ایران او امریکا د خبرو لپاره د بل بدیل منځګړي په لټه کې شي، او په وینا یې اوسنی بهیر له جدي خنډونو سره مخ دی.

وړاندې هم لیندسي ګراهام د اسلام اباد په دوه ګوني چلند نیوکه کړې وه چې ګواکې پاکستان په نور خان او نورو اډو کې د ایران پوځي او ملکي الوتکو ته پناه ورکړې وه.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، د ایران جګړې له امله د امریکایانو اقتصادي وضعیت ته چندان پام نه کوي او ټینګار یې کړی چې اصلي اندېښنه یې یوازې دا ده چې ایران اټومي وسله ترلاسه نه کړي.

ټرمپ د خبریالانو پوښتنو ته په ځواب کې ویلي: «زه د هیچا په اړه فکر نه کوم، زما تمرکز یوازې پر دې دی چې ایران اټومي وسله ونه لري.»

د هغه دغو څرګندونو د امریکا د ډیموکراټ ګوند له‌خوا سخت غبرګونونه راپارولي او منتقدینو ویلي چې دا خبرې د امریکایانو د ژوند لګښتونو او اقتصادي ستونزو په اړه د ټرمپ د انتخاباتي ژمنو خلاف دي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې د ایران جګړې د تیلو بیې لوړې کړې او په امریکا کې یې د انفلاسیون او اقتصادي فشارونو اندېښنې زیاتې کړې دي.

د سپینې ماڼۍ د اړیکو مدیر استیون چونګ هغه انځور خپور کړی چې پکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د «ایر فورس وان» الوتکې دننه لیدل کېږي.

روبیو، چې له ډونالډ ټرمپ سره بیجینګ ته پر سفر روان دی، په داسې ورزشي لباس کې ښکاري چې د وینزوېلا د ولسمشر نیکولاس مادورو د نیول کېدو پر مهال له کارېدلي لباس سره ورته والی لري.

د اسټرالیا فدرالي حکومت اعلان کړی چې د ۲۰۲۶/۲۷ مالي کال په بودجه کې یې د ځانګړي پلټونکي دفتر لپاره ۴۳.۸ میلیونه ډالر ځانګړي کړي، څو په افغانستان کې د اسټرالیايي ځواکونو د احتمالي جګړه‌ییزو جرمونو پلټنې دوام ومومي.

د اسټرالیايي رسنیو د راپورونو له مخې، دغه څېړنې د ۲۰۰۵ او ۲۰۱۶ کلونو ترمنځ په افغانستان کې د اسټرالیا د پوځ د ماموریت پر مهال د رامنځته شویو پېښو په تړاو ترسره کېږي.

د راپور له مخې، پلټونکي د ملکیانو پر وړاندې د احتمالي ناوړه چلند او د جګړې د نړیوالو قوانینو د سرغړونو ادعاوې ارزوي.

راپورونه زیاتوي، که د تورونو د ثابتېدو لپاره کافي شواهد ترلاسه شي، نو اړوندې دوسیې به عدلي ارګانونو ته وسپارل شي، څو قانوني اقدامات پرې وشي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په خپل تازه راپور کې ویلي، د ۲۰۲۶ کال د مې له ۳مې تر ۹مې پورې ۱۱ زره او ۵۱۵ افغان کډوال له پاکستان، ایران او تاجېکستان څخه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د راپور له مخې، تر ټولو ډېر کډوال له پاکستانه راستانه شوي چې شمېر یې ۱۱ زره او ۳۵۴ کسانو ته رسېږي.

همداراز ۱۲۹ کسان له تاجېکستانه او ۳۲ نور له ایرانه افغانستان ته راغلي دي.

یاد سازمان ویلي، د راستنېدونکو ۵۵ سلنه ښځې او ۵۶ سلنه ماشومان دي، او نږدې ۴۱ سلنه کورنۍ د ښځو له‌خوا اداره کېږي.

دغه اداره ټینګار کوي چې راستنېدونکي افغانان لا هم بشري مرستو او لومړنیو خدمتونو ته جدي اړتیا لري.