پاکستاني رسنیو ویلي چې د افغانستان او پاکستان د ګډې سوداګرۍ خونې په یو تازه بیان کې له اسلاماباده غوښتنه شوې چې د افغان سوداګرو د مال وړونکو لاریو تګ راتګ ته اجازه ورکړي.
په اعلامیه کې ټینګار شوی چې د بار وړونکو موټرو بندښت دواړو لورو ته مالي زیان اړوي او باید د زیان د پراخېدو د مخنیوي لپاره ژر تر ژره پرېکړه وشي.
د ګډې خونې مسوولینو دا هم ویلي چې پاکستان باید له افغانستان سره ټولې سوداګریزې لارې بیارغونې او همکاریو ته په کتو بېرته پرانیزي ترڅو سوداګریز بهیر عادي حالت ته ستون شي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال سعید خطیبزاده له یوه روسي رسنۍ سره په مرکه کې ویلي چې هېواد به یې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د شخړو د هواري لپاره د ډسمبر میاشت په منځ کې ځانګړې ناسته ترسره کړي.
نوموړي زياته کړې چې په دې غونډه کې به د سيمې ټول ګاونډيان، په ځانګړي ډول روسيه او چين، ګډون ولري.
خطیبزاده د غونډې اصلي اجندا د سيمې د مهمو مسایلو ارزونه او د افغانستان د ثبات د ملاتړ لپاره د سيمهييزو همکاريو پياوړتيا بللې ده.
د طالبانو حکومت او ایران د بهرنیو چارو وزیرانو په تېرو لسو ورځو کې دوهم ځل تلیفوني خبرې کړې دي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت په بیان کې ویل شوي چې په دغه تماس کې د دواړو هېوادونو اړیکې او د سیمې روان وضعیت تر بحث لاندې نیول شوی دی.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي یو ځل بیا ټینګار کړی چې تهران د سیمې د سولې او ثبات د ساتلو لپاره د ګډ کار بشپړه اراده لري او هېوادونه باید د تاوتریخوالي د کمولو لپاره د خبرو اترو بهیر پیاوړی کړي.
د بیان له مخې، امیرخان متقي د ترسره شوو ډیپلوماټیکو هڅو ستاینه کړې او ویلي یې دي چې د سیمې دوامدارې مشورې کولی شي د وضعیت په ښه والي کې مرسته وکړي.
دا په داسې حال کې ده چې ایران له وړاندې خبر ورکړی و چې د کابل او اسلاماباد ترمنځ د تاوتریخوالي د کمولو لپاره د یوې سیمهییزې ناستې د جوړولو هڅې روانې دي.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د کراچۍ د سفر پر مهال ویلي چې د اسیا پراختیايي بانک له هېواد سره یې د دوه میلیارد ډالرو نوی پور منظور کړی.
د ده په وینا، دغه مالي ملاتړ به د اوسپنې پټلۍ د مهمو پروژو د چټکولو سبب شي.
هغه د کراچۍ د اوسپنې پټلۍ د پروژو ارزونه کړې او د کېنټ سټیشن د نوسازۍ پرانیسته یې هم ترسره کړې.
نوموړي ټینګار کړی چې حکومت د رېلوې د عصري کولو په لور ګړندی حرکت کوي او نړیوال مالي مرسته به دغه هڅې نوره هم پیاوړې کړي.
د نایجېریا چارواکي وایي چې پرون دوشنبه وسله وال کسان د هېواد په شمال لوېدیځ کې یوې لیسې ته ننوتلي او له ځانه سره یې ۲۵ نجونې زده کوونکې وړې.
د برید پر مهال د ښوونځي یو کارکوونکی هم وژل شوی دی.
د اسوشیټېډ پرېس د راپور له مخې، تر اوسه هېڅ وسله والې ډلې د دې تښتونې مسوولیت نه دی منلی او نه هم څرګنده ده چې تښتوونکو دا کار د کوم هدف لپاره کړی.
په نایجېریا کې د زده کوونکو د تښتونې پېښې نوې نه دي؛ په ۲۰۱۴ کال کې د بوکو حرام ډلې په یوه مشهور برید کې له یوې لیسې څخه نږدې ۲۷۰ نجونې وړې وې چې هغه پېښې نړیوال غبرګونونه راپارولي وو.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف او د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د یوې ټیلیفوني اړیکې پر مهال د سیمې پر مهمو موضوعاتو خبرې کړې دي چې پکې د افغانستان او پاکستان تر منځ زیاتېدونکی کړکېچ هم شامل و.
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت په وینا، دواړو لورو ټینګار کړی چې کابل او اسلاماباد باید خپلې شخړې د دیپلوماتیکو لارو هوارې کړي.
تر دې مخکې د ایران د بهرنيو چارو وزیر ویلي، چې ممکن د افغانستان او پاکستان تر منځ د روانو شخړو د هوارولو لپاره د سیمې د هېوادونو یوه ناسته راوبلل شي.
د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي سره د سیمې د هېوادونو ترمنځ د سولې او ثبات د ټینګښت په اړه ټیلیفوني خبرې کړي.
په دې تلیفوني تماس کې عباس عراقچي د سیمهییزو مشورو د پراختیا پر اهمیت ټینګار کړی، امیر خان متقي د ترسره شویو دیپلوماتیکو هڅو قدردانی کړی او د مشورو او رایزنیو د دوام ملاتړ یې څرګند کړی.
د ایراني رسنیو له قوله، دغه خبرې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیمهییزو همکاریو د پیاوړتیا او د سیمې د ثبات د ټینګښت په موخه ترسره شوې دي.
د ایران او طالبانو د بهرنیو چارو وزیرانو دغه ټیلیفوني اړیکې په داسې مهال ترسره کېږي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سیاسي او اقتصادي کړکېچ لا هم روان دی او تر اوسه بې نتیجې پاتې شوی.
پاکستان او ایران د خپلې دوه اړخیزې سیاسي اجنډا د پیاوړتیا په موخه د سیاسي سلا مشورو ۱۳م پړاو پای ته ورساوه.
دغه ناسته په اسلاماباد کې ترسره شوه چې مشري یې د پاکستان د بهرنيو چارو منشي آمنه بلوچ او د ایران د سیاسي چارو مرستیال وزیر مجید تختروانچي کوله.
په غونډه کې دواړو هېوادونو د اړیکو ټول ابعاد ارزول شوي او له اقتصادي او سوداګریزو همکاریو نیولې تر انرژۍ، ټرانسپورټ نښلېدونې، تعلیم او ولسي تبادلو پورې خبرې کړي.
په دې پړاو کې، د سیمې او نړۍ پر مهمو جیوپوليټيکي تحولاتو هم بحث شوی.
پاکستان او ایران هوکړه کړې، چې ګډ اقتصادي کمېسیون (JEC) او ګډ تجارتي کمېټه (JTC) به په منظم ډول فعالې ساتي ترڅو د ګډو ګټو په برخو کې همغږي نوره هم زیاته شي.
د غونډې ګډونوالو په ملګرو ملتونو، اسلامي همکاریو سازمان (OIC) او اقتصادي همکاریو سازمان (ECO) کې د ګډ دریځ او متقابل ملاتړ پر اهمیت ټینګار کړی.
په دې ناسته کې پرېکړه شوې، چې د سیاسي سلا مشورو راتلونکی پړاو به په تهران کې د دواړو لورو په خوښه نېټه ترسره شي.
د طالبانو حګومت د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزیر او د سرحدونو د تثبیت کمېسیون مشر ملا نورالله نوري د تاجکستان د امنیتي ادارې د سرحدي ځواکونو له لوړپوړي پلاوي سره په کابل کې مهمې خبرې کړي چې د تاجکستاني پلاوي مشري د دغه هېواد د سرحدي ځواکونو لومړي مرستیال میرزا زاده عبدالواحد کوله.
دواړو لورو په دې لیدنه کې د امنیتي همکاریو، د اړیکو د پراخېدو، سرحدي ستونزو او د ګډ سرحد د کره تثبیت په اړه مفصل بحث کړی.
ملا نوري ویلي، چې افغانستان او تاجکستان د اړیکو په پیاوړتیا کې مثبت ګامونه اخیستي، او “اسلامي امارت” هڅه کوي له ټولو هېوادونو سره اقتصادي، سیاسي او دوستانه اړیکې ولري.
هغه زیاته کړې، چې ا”سلامي امارت” د مخدره موادو او انساني قاچاق د مخنیوي لپاره جدي اقدامات کړي او د “امیرالمؤمنین” ملا هبت الله له لوري په دې تړاو فرمانونه صادر شوي دي.
تاجکستاني پلاوي چې مشري یې عبدالواحد کوله هیله څرګنده کړې، چې دواړه هېوادونه به د تفاهم له لارې د سرحد په اوږدو کې شته ستونزې حل کړي او په دې برخه کې به ګډې هڅې دوام ومومي.
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي وايي، له فرانسې سره یې د ۱۰۰ رافال جنګي الوتکو د ترلاسه کولو هوکړه لیک لاسلیک کړی، څو د روسیې پر وړاندې د خپل هېواد اوږدمهاله پوځي ځواک پیاوړی کړي.
زېلېنسکي دا تړون پاریس ته د خپل سفر پر مهال د ولسمشر امانوېل مکرون په حضور کې لاسلیک کړ او ورته یې د نړۍ له سترو دفاعي هوایي تړونونو څخه یادونه وکړه.
سرچینې وایي، دغه الوتکې به د لس کلن ستراتیژیک تړون برخه وي؛ ځینې به له فرانسوي زېرمو ورکړل شي، خو ډېرې به د اوږدمهاله پلان له مخې تولید او سپارل کېږي.
د الوتکو لېږد وخت غواړي، ځکه د پیلوټانو لپاره سختې روزنې تر سره کېږي.
فرانسې مخکې ژمنه کړې وه چې اوکراین ته به نورې میراژ الوتکې او د استر–۳۰ توغندي هم وسپاري.