د ګارډین د راپور له مخې، امریکا او ایران ویلي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د یوې احتمالي سولې هوکړې په اړه پرمختګ شوی او ښايي په نږدې ورځو کې لومړنی تړون لاسلیک شي.

خو له دې پرمختګ سره سره، په سیمه کې ترینګلتیا لا هم روانه ده.

راپورونه وايي چې امریکايي ځواکونو د هرمز تنګي پر لور روان څو ایراني بې‌پیلوټه الوتکې نسکورې کړې، هغه سیمه چې د نړۍ د نفتو د لېږد لپاره مهمه بلل کېږي.

شنونکي وايي، که د دواړو هېوادونو ترمنځ هوکړه وشي، دا به د منځني ختیځ پر امنیت او نړیوالو بازارونو مهم اغېز ولري.

د نفتو صادرونکو هېوادونو سازمان (اوپیک) ویلي چې په ۲۰۲۶ کال کې به د نړۍ د نفتو تقاضا تر پخوانیو اټکلونو کمه وي.

د اوپیک په تازه راپور کې راغلي چې اقتصادي ستونزې او د انرژۍ بازار بې‌ثباتي د نفتو پر مصرف اغېز کړی دی.

د راپور له مخې، د نړۍ په ځینو هېوادونو کې د اقتصادي ودې ورو کېدو او د انرژۍ د لوړو بیو له امله د نفتو د کارونې کچه کمه شوې ده.

اوپیک هیله ښودلې چې په راتلونکو کلونو کې به بازار بېرته ښه شي.

کارپوهان وايي، د نفتو د تقاضا هر ډول بدلون کولی شي د تیلو پر نړیوالو بیو او اقتصادي فعالیتونو اغېز وکړي.

د نړیوالو رسنیو د راپورونو له مخې، د امریکايي سوداګر او د د ټسلا او سپېس اېکس بنسټ اېښودونکي ایلان مسک شتمني له یو ټریلیون ډالرو واوښته او نوموړی د نړۍ په تاریخ کې لومړنی ټریلیونر شو.

دا بدلون وروسته له هغه رامنځته شو چې د ایکس سپیس ونډې په
عامه عرضه (IPO) کې د پام وړ لوړې شوې او د شرکت ارزښت تر دوو ټریلیون ډالرو واوښت.

د راپورونو له مخې، د مسک ټولې شتمنۍ اوس شاوخوا ۱.۱ ټریلیون ډالرو ته رسېږي.

دا پرمختګ ایلان مسک د نړۍ د شتمنو کسانو په سر کې لا پیاوړی کړی او د نړیوال اقتصاد او شتمنۍ د تمرکز په اړه یې نوې بحثونه راپارولي دي.

د افغانستان د کرېکټ الف لوبډله نن شنبه د درې اړخیزې سیالۍ په لړ کې له سریلانکا سره مخامخېږي.

دا لوبه به د افغانستان پر وخت د سهار په ۹ بجو پیل شي.

افغان لوبډلې د سیالیو په لومړي پړاو کې د هند الف لوبډلې ته ماتې ورکړه او د ډي‌ایل‌اېس (DLS) قانون له مخې یې د څلورو منډو په توپیر بریا خپله کړه.

اوس افغان لوبغاړي هڅه کوي چې د سریلانکا پر وړاندې هم بریالي شي او په جدول کې خپل دریځ نور هم پیاوړی کړي.

ځايي سرچینې وایي چې د ایران د مشهد ښار د ګلشهر سیمې یو شمېر افغانانو د طالبانو د حکومت د حجاب تګلارو پر ضد اعتراضي غونډه کړې وه، خو د ایران امنیتي ځواکونو دغه لاریون پای ته رسولی او ګڼ ګډونوال یې نیولي دي.

د عیني شاهدانو په وینا، د ایران ځواکونو له معترضینو سره سخت چلند کړی، ځینې یې وهلي ټکولي او وروسته یې نېولي دي.

تر اوسه د ایران چارواکو د نیول شویو کسانو د شمېر او د پېښې د جزییاتو په اړه رسمي معلومات نه دي خپاره کړي.

لیکوال: احمد شاه ساحل

ولسمشر غني یو ځل بیا، د مخکنیو ځلونو خلاف، یو متفاوت بحث مطرح کړی او هغه د سولې بحث دی. ده له ۲۰۲۱ کال څخه بیا تر همدې تېر اختریز پیغام پورې، د سولې موضوع تقریباً ایګنور کړې او پرېښې وه. زیات وخت به یې یوازي همدا ویل چې که څوک یې وغواړي، همکارۍ ته تیار دی. خو د دې خبري او دې چې ”باید سوله وسي“، ترمنځ یو عالم توپیر موجود دی. مانا دا چې په لومړۍ خبره کې د ده تر ډېره ټینګار پر دې و چې که د حکومت په یوه څنډه او مشورتي برخه کې واوسي، نو د عمر وروستي کلونه به یې نه ضایع کېږي او خدمت به وکړي.

خو د دې دوهمې خبرې مانا بیا دا ده چې نوموړې موضوع دومره ساده نه حلوي، بلکې غواړي چې لومړی باید د سولې تړل سوی ور بېرته پرانیستل شي، ډیالوګ پیل شي او پر ځینو مهمو سیاسي مسایلو تر توافق وروسته، وطن ته د تګ او هلته د کار بحث مطرح شي. که خبره یې نور هم تحلیل شي، ممکن لنډه پایله یې دا وي چې نه غواړي د اوسنیو حاکمانو له لوري د جوړ شوي عادي ”کمېسیون“ له لارې هېواد ته ستون شي؛ بلکې غواړي د دایمي سولې او ثبات په خاطر، د یو منل شوي سیاسي ادرس او رسمي حیثیت په چوکاټ کې بېرته هېواد ته ور وګرځي. ځکه که له سولي او سیاسي توافق پرته هېواد ته ستون شي، سیاسي وزن او نقش به یې تر ډېره د یوه عادي افغان په کچه محدود وي؛ خو که د سولې او سیاسي جوړجاړي له تحقق وروسته ستنیږي، نو ښکاره ده چې د خپل سیاسي – رسمي موقف او اعتبار له بشپړ وزن سره به صحنې ته راګرځي.

په همدې اساس، په ننني پیغام کې وايي دا د ولس غوښتنه ده، نه سوای کېدای چې له پامه یې وغورځوو.(مطلب لکه مخکې یې چي اراده کړې وه چې نور به د سولې بحث نه رامنځته کوي یا به یې له پامه غورځوي.)

وروسته وايي: ”دلته اساسي پوښتنه همدا ده چې دایمي سولې ته، چې زموږ له لاسه وتلې حق دی، څنګه ورسېږو؟ آیا دا ومنو چې د یوې ډلې د ارادې تحمیل موږ هغې ته رسولی شي؟ که نه باید ټول لاسونه سره ورکړو، زړونه یو کړو، سرونه نږدې او فکرونه سره ګډ کړو، څو هغې ته ورسېږو؟

لنډه دا چې، ممکن ولسمشر د سولې په اړه خپله پخوانۍ طرحه، چې د ”عادلانه او پایدارې سولې ستراتیژۍ“ تر عنوان لاندې یې جوړه کړې وه، له ځینو تعدیلاتو سره یو ځل بیا مطرح کړي. یاده طرحه له سیاسي توافق څخه پیلېده، بیا د سولې د حکومت تر رامنځته کېدو رسېده، او وروسته د سولې جوړونې، دولت جوړونې او بازار جوړونې د پروسو په پيل او تکمیل بشپړېده.

دا چې د سولې د بحث بیا پرانیستل به څومره عملي وي او ایا د ښکېلو اړخونو د توافق وړ به وګرځي، جلا بحث دی؛ خو ولسمشر غني، د ملت د منتخب ولسمشر په توګه او د خلکو د غوښتنې پر بنسټ مکلف دی چې تر هر څه وړاندې، لومړی د سولې بحث مطرح کړي او مطلوب لوري ته د ډیالوګ بلنه ورکړي. په بله وینا، د سولې د بحث مطرح کول د ولسمشر لپاره انتخاب نه، بلکې یو ډول سیاسي او ملي مکلفیت دی.

دا چې نوموړی به د دې لارې له مخې مطلوب حالت ته ورسېږي که نه، او یا به یې بدیل انتخاب څه وي، په دې اړه قضاوت کول لا وختي ښکاري.

یادونه: حماسه میډیا د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو سیاستوالو ، لیکوالو او نظر خاوندانو لیکنو او نظریاتو ته درناوی لري، دا لیکنه د حماسه میډیا نظر نه څرګندوي بلکې د لیکوال نظر دی او مونږ یې کټ مټ دلته خپروو.

خبرگزاری صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران گزارش داده است که حدود ۵۰ کشتی در تنگه هرمز در انتظار دریافت مجوز عبور از سوی نیروی دریایی سپاه پاسداران قرار دارند.

بر اساس این گزارش، این وضعیت در حالی به وجود آمده که نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس پیش‌تر اعلام کرده بود در پی تنش‌های اخیر با آمریکا، تنگه هرمز تا اطلاع ثانوی به روی کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها بسته است و کشتی‌های دارای مجوز باید منتظر دستورهای بعدی بمانند.

هم‌زمان، حبیب‌الله سیاری، معاون هماهنگ‌کننده ارتش ایران، گفته است که تنگه هرمز و بخش‌های غربی آن تحت کنترل نیروی دریایی سپاه و بخش شرقی تنگه و شمال اقیانوس هند تحت نظارت نیروی دریایی ارتش قرار دارد. او تأکید کرده است که هیچ شناوری بدون اجازه امکان عبور از این آبراه را ندارد.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، اعلام کرده است که متن نهایی توافق میان ایران و ایالات متحده تکمیل شده و این توافق در آستانه نهایی شدن قرار دارد.

او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گفته است که اسلام‌آباد در جریان تلاش‌های میانجی‌گرانه، از آنچه «کارزار انتشار اطلاعات نادرست برای تخریب روند صلح» خوانده، آگاه است.

به گفته شریف، پاکستان اکنون به‌طور نزدیک با دو طرف برای تکمیل مراحل بعدی همکاری می‌کند و «صلح هرگز تا این حد نزدیک نبوده است.»

در همین حال، او حساب‌های کاربری مقام‌های ارشد ایران و آمریکا از جمله رؤسای جمهور و وزرای خارجه دو کشور، همچنین نمایندگان ویژه واشنگتن را در پست خود منشن کرده است.

پیش‌تر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفته بود که توافق احتمالی با آمریکا بیش از هر زمان دیگری به نهایی شدن نزدیک شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نیز پیش‌تر پیام عراقچی را در شبکه‌های اجتماعی بازنشر کرده بود.

د هرات لپاره د طالبانو د حکومت والي نور احمد اسلام جار له یوې رسنۍ سره په مرکه کې تایید کړې چې دوی په یاد ولایت کې د حجاب د نه مراعتولو له امله یو شمېرې ښځې او نجونې نیولې دي.

شېخ اسلام جار ویلي، د هرات د نجونو او ښځو حجاب ورځ تر بلې د ځینو مسایلو تر اغېز لاندې راځي او موږ اړ شو ویې نیسو.

نوموړي د ښځو او نجونو د حجاب شخصي انتخاب رواني او شرعي ناروغي بللې او ټینګار یې کړی د دې لپاره یې په ښار کې ښځې نیولې څو د حجاب په اړه ورته ځانګړې لارښوونې وکړي او نور په بشپړ اسلامي حجاب کې ښار او بازار ته د اړتیا په صورت کې راووځي.

دا په داسې حال کې ده چې تر دې دمه د طالبانو د حکومت امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت او په هرات کې طالب چارواکو د دغه ولایت په یو شمېر سیمو کې د ښځو او نجونو د نیولو راپورونه ردول.

د ملګرو ملتونو شمېرې ښیي چې د طالبانو د امر بالمعروف محتسبینو په تېرو څو ورځو کې په هرات ولایت کې له ۳۰ ډېرې ښځې او نجونې نیولې دي.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که توافق احتمالی میان ایران و آمریکا «هیچ‌گاه تا این اندازه به نهایی شدن نزدیک نبوده است.»

او با اشاره به ادامه رایزنی‌ها، از رسانه‌ها خواست تا پیش از نهایی شدن توافق از گمانه‌زنی درباره جزئیات و محتوای آن خودداری کنند.

این اظهارات ساعاتی پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مقام‌های ایرانی را به انتشار نسخه‌های «غیرواقعی» از توافق در رسانه‌ها متهم کرد و آنان را «بی‌اعتبار» خواند. با این حال، ترامپ بعداً پیام عراقچی را در شبکه اجتماعی خود بازنشر کرد.

پیش از این، شماری از رسانه‌های ایرانی، از جمله خبرگزاری رسمی دولت، جزئیاتی از توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن را منتشر کرده بودند.