ملګرو ملتونو اعلان کړی چې د دې سازمان امنیت شورا به د ډسمبر په میاشت کې د افغانستان د روان وضعیت په اړه درې میاشتنۍ غونډه کوي.

تمه ده چې په غونډه کې د سرمنشي مرستیاله او د یوناما د استازولۍ سرپرسته جورجټ ګانیون د افغانستان د سیاسي، اقتصادي او بشري حالت په اړه مفصل راپور وړاندې کړي.

همدارنګه د اوچا یو لوړپوړی چارواکی او د مدني ټولنې یو استازی به د خپلمنځي ارزونو او موندنو معلومات د شورا غړو سره شریک کړي.

د یادونې ده چې دغه غونډه د امنیت شورا د منظم راپور ورکولو په لړ کې ترسره کېږي، ترڅو د افغانستان پر حالاتو د نړیوالو بحث او څار بهیر روان وساتل شي.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ حکومت اعلان کړی چې د هغو افغانانو د اسنادو نوې ارزونه کوي چې د پخواني ولسمشر جو بایډن د پالیسۍ له مخې امریکا ته داخل شوي وو.

د سپینې ماڼۍ ویاندې، کارولینا لېویټ، رسنیو ته ویلي چې حکومت د مهاجرت او پناه ورکوونې کړنلارې بېرته له سره څېړي او هغه کسان چې ملي امنیت ته د احتمالي خطر په توګه ارزول کېږي، د هېواد پرېښودلو ته به اړ کړل شي.

لېویټ زیاته کړې چې د پناه غوښتنې عادي بهیر او د ځانګړو کډوالۍ ویزو (SIV) پروسه، چې د بایډن په واکمنۍ کې لسګونه زره افغانان پرې امریکا ته داخل شوي وو، اوس مهال په موقتي توګه درول شوې ده.

پاکستاني رسنیو راپور ورکړی چې د اسلام‌اباد یوې قضایي ادارې په پلازمېنه کې د ۱۴۴ مادې پلې کېدو پرېکړه کړې، چې له مخې یې څلور او تر هغه د زیاتو کسانو ټولې غیرقانوني راټولېدنې منع دي.

د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې، دا ګام ځکه اخیستل شوی چې ځینې ډلې د اجازې پرته غونډې او راټولېدنې کوي، او چارواکي وايي د امنیتي وضعیت د کنټرول لپاره د دې قانون عملي کېدل اړین بلل کېږي.

دا په داسې حال کې ده چې په دې وروستیو کې پاکستان کې امنیتي پېښو زور اخیستی او ګڼ ځایونه هدف ګرځول کېږي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي ویلي چې له روانې اوونۍ سره به په ټول هېواد کې د ناقانونه افغانانو د لټون، نیولو او بېرته لېږلو پراخ عملیات پیل شي.

نقوي ادعا کړې چې افغانان په یو شمېر وروستیو امنیتي پېښو کې، په ځانګړي ډول د سرحدي ځواکونو پر مرکز، په واڼه کې پر پوځي کالج او د اسلام‌اباد په بریدونو کې ښکېل ثابت شوي دي.

هغه وايي، فدرالي حکومت ټولو ادارو ته سپارښتنه کړې چې د هر ایالت په کچه دا پروسه په جدي توګه عملي کړي او موخه یې د امنیت ټینګښت او د ریاستي ګټو خوندي کول دي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې پاکستان په وروستیو میاشتو کې د افغان کډوالو د نیولو او ایستلو لړۍ نوره هم تېزه کړې ده.

په تېرې اوونۍ کې د افغانستان او تاجیکستان پوله کې پر چینايي وګړو دوه بریدونه شوي، چې په پایله کې پنځه چینايي اتباع وژل شوي او پنځه نور ټپیان دي.

د رویټرز د راپور له مخې، د تاجیکستان چارواکو او په دغه هېواد کې د چین سفارت دا معلومات تایید کړي دي.

د چین سفارت خپلو وګړو او شرکتونو ته سپارښتنه کړې چې د افغانستان ـ تاجیکستان له سرحدي سیمو څخه ژر تر ژره ووځي.

تر دې وړاندې د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت د برید لومړۍ پېښه چې درې چینايي وګړي په کې وژل شوي وو، غندلې وه او تاجیکستان ته یې د هر ډول تخنیکي او استخباراتي همکارۍ ډاډ ورکړی و.

د بدخشان د امنیې قوماندانۍ ویاند احسان‌الله کامګار ویلي، چې په مایمي ولسوالۍ کې دوه تنه پر چینايي وګړو د برید په تړاو نیول شوي دي.

کامګار د نیول شویو کسانو د هویت او د پېښې د څرنګوالي په اړه نور جزیات نه دي وړاندې کړي.

دا په داسې حال کې ده چې ځینو رسنیو مخکې راپور ورکړی و، چې ګواکې په مایمي ولسوالۍ کې پر چینايي وګړو برید کې دوه کسان وژل شوي دي.

د دغو راپورونو په وینا، وژل شوي کسان هم چینايي وګړي بلل شوي وو؛ خو تر اوسه محلي چارواکو د مرګ ژوبلې رسمي پخلی نه دی کړی.

سرچینو رسنیو ته ویلي چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سعودي عربستان په منځګړیتوب ترسره شوې ناستې پای ته رسېدلې.

سرچینو زیاته کړې، چې دواړه لوري بېرته ستانه شوي دي.

تر اوسه د ددغه ناستې د خبرو جزیات نه دي په ډاګه شوي.

د سرچینو په وینا، که په خبرو کې کوم پرمختګ وشي، د دواړو هېوادونو رسنۍ به په رسمي ډول وپوهيږي.

په خېبر پښتونخوا لکي مروت ولسوالۍ کې دوه ځانمرګي بریدګر، چې په موټرسايکل سپاره وو، د امنیتي ځواکونو له لوري د شک پر اساس ودرول شول.

د امنیتي سرچینو په وینا، د دغو بریدګرو هدف د مروت–بټني قبیلو جرګه وه؛ هغه جرګه چې په وروستیو میاشتو کې یې له امنیتي ځواکونو سره اوږه په اوږه د طالبانو پر ضد د سولې محلي کمیټې جوړې کړې دي.

سرچینې وايي، کله چې امنیتي سرتېرو له بریدګرو غوښتي چې له موټرسايکل ښکته شي او لاسونه پورته کړي؛ نو دواړو د تښتېدو هڅه وکړه.

په همدې مهال یو بریدګر خپل ځانمرګی بمی جاکېټ وچاوه، چې په نتیجه کې د امنیتي ځواکونو یو سرتېرى ووژل شو او دوه نور ټپیان شول.

د خوست ولایت مقام د رسنیو دفتر اعلان کړی چې د قضايي بنسټونو له لوري به سبا د علیشیرو او تریزیو ولسوالیو د یوې جنایي قضیې په تړاو پر یو تن مجرم د قصاص حکم عملي شي.

اعلامیه زیاتوي چې اداري چارواکي، دیني عالمان او عام خلک کولای شي د سهار په لسو بجو د حکم د تطبیق صحنې ته حاضر شي.

په خبرپاڼه کې دا هم ټینګار شوی چې د مراسمو ساحې ته د کمرې لرونکي موبایل ټیلیفونونه او هر ډول وسلې نه‌شي وړل کېدای.

اسلام‌اباد کې د افغانستان پخواني سفیر عاطف مشعل ویلي چې د افغانستان د تېرو لسیزو تجربې ښيي، هرکله چې هېواد پر بهرنیو قوتونو تکیه کړې، پایله یې د افغانانو د زیان او د ملي هویت د کمزورتیا سبب شوې ده.

هغه زیاتوي، ځینې کسان د مهاجرت د فشار له امله د خپل هویت څخه د انکار هڅه کوي، چې دا کار د هویت بحران رامنځته کوي.

مشعل ټینګار کوي چې «افغان» یو ګډ ملي او سیاسي جغرافیوي هویت دی، نه د کوم قوم بدیل.

د ده په وینا، د دې هویت پرېښودل نه ممکن دي او نه د ملي ګټو په خیر؛ بلکې باید د دې هویت د باعزته کولو لپاره کار وشي.

هغه افغانستان د سیمې د مهم ترانزیټي مرکز په توګه یاد کړی او ویلي چې نړیوالې ادارې هم دا هېواد د سیمه‌ییزو اقتصادي نښلوونکو لارو اصلي څلورلاره بولي.

مشعل وايي که ملت په خپل هویت او موقف باور ولري، د راتلونکې د بدلولو توان لري.