د طالبانو حکومت د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویلي، د لوګر ولایت په یو شمېر ولسوالیو کې ۲۷ تاریخي سیمې له ارزونې وروسته د هېواد د ثبت شوو فرهنګي آثارو په نوملړ کې شاملې شوې دي.
د وزارت په وینا، دا سیمې د لرغونپېژندنې د مسلکي ټیم د سروې پر مهال تشخیص شوې او د فرهنګي میراث د ساتنې په موخه ثبت شوې دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت خپلو اتباعو ته خبرداری ورکړی چې د ایران د پراخو لاریونونو له امله تر بلې خبرتیا پورې دې ایران ته غیر ضروري سفرونه وځنډوي.
وزارت ویلي، د اوسني امنیتي وضعیت له کبله دا اقدام د وګړو د خوندیتوب لپاره ضروري دی او د اړتیا په صورت کې به نورې سپارښتنې هم ورکړل شي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي، متحده ایالات د ایران د زړورو خلکو ملاتړ کوي.
نوموړي دا څرګندونې په ټولنیزه شبکه «ایکس» کې کړې دي.
تر دې وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران د روانو اعتراضونو په اړه ویلي وو چې خلک په ځینو ښارونو کې د وضعیت کنټرول په لاس کې اخلي.
هغه ټینګار کړی چې ایران د خلکو پر وړاندې د خپل چلند بیه ورکوي.
ټرمپ خبرداری ورکړی چې که د ایران حکومت د خلکو وژنه پیل کړي، امریکا به اقدام وکړي او په وینا یې، داسې سخت ګوزار به وکړي چې د تهران لپاره به تر ټولو ډېر دردناک وي او د رژیم حساسو نقطو ته به سخت زیان ورسوي.
هندي رسنۍ وایي، چې د طالبانو حکومت نور احمد نور د هند په نوي ډهلي کې د افغانستان د سفارت د سرپرست په توګه ټاکلی دی.
د راپور له مخې، نوموړی چې پخوا د بهرنیو چارو وزارت د سیاسي ریاست مسوول و، نوي ډهلي ته رسېدلی او دنده یې پیل کړې ده.
دا ګام د کابل او نوي ډهلي ترمنځ د وروستیو ډیپلوماتیکو اړیکو په دوام کې اخیستل شوی دی.
د افغان سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد ویلي، ولسمشر ډونالډ ټرمپ دوه ځله د ایران مشرانو ته څرګند پیغام استولی او هغوی ته یې د بدلون غوښتونکو پر وړاندې د وژونکي ځواک د کارولو پر وړاندې خبرداری ورکړی دی.
نوموړي ویلي، د دې پیغام د ایران د ولس له لوري هرکلی شوی او خلکو ته یې د خپلو حقونو د مبارزې لپاره هڅونه ورکړې ده.
خلیلزاد خبرداری ورکړی چې ځینې خلک د ۱۹۵۶ کال د هنګري او د ۱۹۹۱–۹۲ کلونو د عراق د پېښو تکرار ته اندېښمن دي؛ هغه مهال چې د امریکا مثبتو څرګندونو عملي اقدام ونه درلود او پراخ تاوتریخوالی وشو.
د هغه په وینا، د ایران مذهبي مشر علي خامنهيي ښايي فکر وکړي چې ټرمپ یوازې ګواښ کوي؛ خو دا به ستره تېروتنه وي.
زلمي خلیلزاد د امریکا د بهرنیو چارو د وزیر مارکو روبیو له قوله ویلي، ولسمشر ټرمپ لوبې نه کوي، هغه چې څه وايي، پر هغه ولاړ وي.
نوموړي د ایران مذهبي مشرانو ته خبرداری ورکړی چې د ټرمپ د سختو څرګندونو جدي مانا درک کړي.
هغه همداراز د عراق مشرانو ته هم خبرداری ورکړی چې ایران ته د ملیشو د لېږلو په اړه له هر ډول پرېکړې مخکې ښه فکر وکړي، ځکه د بدلون او ازادۍ غوښتونکو ایرانیانو پر وړاندې درېدل هغه لوری نه دی چې دوی یې باید انتخاب کړي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یو ځل بیا د ایران حکومت ته خبرداری ورکړی چې د ولسي لاریونونو پر وړاندې د زور کارول به جدي پایلې ولري.
د سيانان د راپور له مخې، ټرمپ ویلي که د ایران امنیتي ځواکونه پر لاریون کوونکو ډزې وکړي، امریکا به هم غبرګون وښيي.
نوموړي دا څرګندونې د وینزویلا د نفتو په اړه د امریکايي نفتشرکتونو له چارواکو سره د کتنې پر مهال کړې دي.
ټرمپ ټینګار کړی چې دا خبرداری د ایران پر وړاندې د امریکايي سرتېرو د استولو معنا نه لري، خو زیاته کړې یې ده چې د ایران پر ضد به ډېر سخت اقدام وشي.
هغه همداراز ویلي، ایران دا مهال له سختو سیاسي او اقتصادي ستونزو سره مخ دی او وضعیت یې ورځ تر بلې خرابېږي.
والسټریټ ژورنال په یوه سرمقاله کې لیکلي چې د شاهزاده رضا پهلوي له لوري د سراسري لاریونونو بلنه په ایران کې د وروستیو کلونو له تر ټولو پراخو اعتراضونو سره مل وه.
د راپور له مخې، په تهران، مشهد او یو شمېر نورو لویو ښارونو کې زرګونه کسان سړکونو ته راوتلي او د ساعتونو لپاره یې د ښار ځینې سیمې تر خپل کنټرول لاندې راوستلې دي.
ورځپاڼې لیکلي، رضا پهلوي له مهاجرته د دغې بلنې په ورکولو سره لوی سیاسي خطر ومانه ځکه که خلکو پراخ غبرګون نه وای ښودلی، نو دده هغه سیاسي اعتبار به تر پوښتنې لاندې راغلی وای.
د والسټریټ ژورنال په وینا، د ایران خلکو دغې بلنې ته ځواب ورکړ او د اعتراضونو څپه لا چټکه شوه.
د امریکا د جګړې د څېړنې ادارې (ISW) ویلي، سره له دې چې د ایران رژیم د لاریونونو د همغږۍ د ګډوډولو لپاره انټرنېټ بند کړی؛ خو پراخ لاریونونه لا هم په بېلابېلو ښارونو کې دوام لري او د امنیتي ځواکونو وړتیا ننګوي.
د راپور له مخې، د جنورۍ په ۸مه او ۹مه لاریونوالو د رژیم ادارې زیانمنې کړې او د سرچینو د کمښت له امله ښايي رژیم د اسلامي انقلاب ساتونکو ځواک پر ملاتړ زیات تکیه وکړي.
د ولسي جرګې پخواني غړي کمال ناصر اصولي ویلي، که څه هم په کابل کې د نجات څلورلارې د جوړېدو او پراختیا په اړه طرحه وړاندې شوې؛ خو باید دې پروژه کې یاد څلی په نظر کې ونیول شي.
هغه په خپله ایکسپاڼه لیکلي، چې د نجات څلورلارې د ولس د افتخاراتو د ساتلو لپاره هم باید ړنګ نه شي.
د یادونې ده چې د کابل ښاروالۍ د ارزونو له مخې، د نجات څلي هوايي پل هر لور ته په درېیو لیکو کې طرحه شوی چې ۴۵۰ متره اوږدوالی او ۲۸ متره عرض لري.
د پکتیا پخواني والي محمد حلیم فدایي وایي جرمني کې یې د پخواني ولسمشر حامد کرزي سره په روان وضعیت خبرې کړي.
ښاغلي فدایي لیکلي پخواني ولسمشر ټینګار کړی چې جګړه د ستونزو د حل لار نه ده، بلکې سوله، ملي تفاهم او ملي یووالی یوازینۍ او دوامدارې حللارې دي.
فدایي لیکلي:« پخواني ولسمشر راته وویل چې د ناکامو تجربو تکرار باید و نه شي، بلکې ټول افغانان باید خپلې ستونزې د تفاهم، زغم او خبرو له لارې په خپل منځ کې حل کړي.»