سوریه کې جنګېدونکې ډلې تحریر الشام اعلان کړی، چې هڅه کوي د سوریې حکومت د هوايي بمباریو د کنټرول لپاره د دغه هېواد پر هوايي ډګرونو ولکه ټینګه کړي.
اوس مهال په حومه، حما او حمص کې سختې جګړې روانې دي.
تحریر الشام دغه راز ویلي، چې له اردن سره پر پوله یې امنیت ټینګ کړی او له یاد هېواد سره د امنیتي اندېښنو په اړه همغږي لري.
د تېر جمهوري حکومت د بهرنیو چارو سرپرست وزیر حنیف اتمر وایي، د طالبانو مشر شیخ هبتالله اخوندزاده غواړي په هېواد کې ټولې خیریه موسسې وتړي.
د هغه په خبره، دا معلومات رسمي او غیر رسمي سرچینو ورکړي.
نوموړي دا یو خواشینونکی خبر بللی.
اتمر زیاتوي، که دا خبر ریښتیا وي؛ نو افغانستان کې به میلیونه خلک له لوږې سره مخ شي.
د هغه په خبره، د ملګرو ملتونو امنیت شورا باید د افغانانو د ژوند خوندیتوب لپاره اقدام وکړي.
د طالبانو حکومت تر دې وړاندې هم د ځینو مؤسسو فعالیتونه تړلي وو؛ خو په دې اړه یې تر اوسه څه نه دي ویلي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ناروې هېواد له لوري له طالبانو سره د دیپلوماتیکو اړیکو د کچې راټیټولو په اړه خواشیني څرګنده کړې.
د یاد وزارت ویاند عبدالقهار بلخي ویلي، هیله لري چې هېوادونه سیاسي تعامل د طالبانو په کورنیو چارو پورې ونه تړي.
عبدالقهار بلخي پر خپله ایکس پاڼه لیکلي، د دواړو لوریو ترمنځ متقابل احترام دیپلوماتیکه ښکېلتیا لا اغېزناکه کوي.
نوموړی زیاتوي قونسلي خدماتو ته لاسرسی د هر وګړي بنسټيز حق دی او دوی ټول لوري هڅوي چې دې برخې ته لومړیتوب ورکړي.
دا په داسې حال کې ده چې نن د ناروې د بهرنيو چارو وزير د طالبانو لخوا د نجونو پر طبي زده کړو د بنديز اعلان ته په غبرګون کې ويلي، له افغان مېرمنو سره د طالبانو د بد چلند له وجې يې هېواد حاضر نه دی په اوسلو کې د دوی استازی د سفير په توګه ومني.
کندهار کې د طالبانو له کابینې سره د یادې ډلې د مشر له غونډې وروسته، نوموړي یو لړ بدلونونه راوستي.
طالبانو ته نږدې سرچینې وايي، چې ندا محمد ندیم له دندې ګوښه او د ۳۱۳ مرکزي قومنداني قومندان ټاکل شوی دی.
په همدې حال کې د نیمروز لپاره د طالبانو پخوانی والي محمد قاسم خالد د لوړو زدکړو د سرپرست په تووګه ټاکل شوی.
په ورته وخت کې د ولایتونو په کچه هم یو شمېر بدلونونه راغلي دي.
تر دې وړاندې داسې ویل کېدل، چې ندامحمد ندیم به د امربالمعروف وزارت د سرپرست په توګه وټاکل شي.
ټاکل شوې چې سبا په قطر کې د دوحې فورم۲۲مه ناسته پیل شي.
په دغه ناسته کې د نړۍ بېلابېل دیپلوماتان او چارواکي ګډون کوي.
سره له دې چې تر اوسه یې زیاته اجنډا نه ده مشخصه شوې؛ خو ښایي د افغانستان موضوعات هم د دغې ناستې د اجنډا مهمه برخه وي.
تر دې وړاندې د دوحې فورم په ۲۱مه ناسته کې د طالبانو استازي هم برخه اخیستې وه.
لیکوال: احسان الله درمل
دا دليل چې ښځه بايد ځکه تعليم وکړي، چې که ښځينه ډاکټره نه وي، ښځې به نارينه ډاکټر ته بيايو، سم نه راښکاري. مطلب يې دا دی چې اصولن ښځې د تعليم حق نه لري، خو د يو لوی مصلحت له مخې بايد اجازه ورکړو. نجونې چې تعليم کوي ټولې يې طب نه لولي او چې طب هم لولي ټولې يې نسايي ولادي ته نه ځي. همدارنگه نسايي ولادي برخه د يوه سيسټم د ناروغيو او ستونزو د معالجې طبابت دی چې آن په افغانستان کې نارينه ډاکټرانو تخصص په کې کړی دی. ډېرې ښځینه ډاکټرانې شته، چې نور تخصصونه لري. ډاکټري گروپي کار دی، که يوه ښځه د ښځينه ډاکټرې لخوا هم عملیاتېږي، په عمالياتخانه کې نور پرسونل معمولاً ښځينه نه وي. اناستيزيلوگ، نرسان، تخنيکي کارمندان او نور. زموږ د داخله تخصص په مهال زموږ دوې ټرينرانې ښځې وې او په نسايي ولادي وارډ کې څو نارينه ټرينرانو ځوانو نجونو ډاکټرانو ته د نسايي ولادي په تخصص پروگرام کې ټريننگ ورکاوه.
د نجونو تعلیم يوازې په دې دليل مهم نه دی، چې دا به سبا خامخا نسايي ولادي ډاکټره کېږي او زما د ښځې او لور حيا و عزت ورسره غوټه دی، بلکې تعليم او پوهه ذاتاً مهم او حياتي ارزښتونه دي. که څنگزنې کلتوري گټې لري، نور علی نور. خو څنگزنې گټې بايد دومره لويې نه کړو چې د يوه ارزښت ذاتي جوهر او غرض رانه هېر کړي.
ناروغان استثنايي انسانان دي چې طبي پرسونل ورسره موقتاً ځينې ټولنيز قراردادونه تعطيلوي او نوي قراردادونه ورسره کوي. يو هغه قرارداد چې د ناروغ او طبي پرسونل ترمنځ په موقت ډول فسخه کېږي، ټولنيز او کلتوري قرارداد دی. ډاکټر ته ناروغ د خپلې ناروغۍ په اړه هر څه ويلای شي او ډاکټر هم د هغه بدن معاينه کولای شي. په روغتونونو کې ښځینه پرسونل ممکن د نارينه ناروغانو خدمت وکړي او نارينه پرسونل د ښځينه وو. ډاکټران د خپل مسلکي او اخلاقي مکلفيت له مخې پوهېږي چې د ناروغۍ په مخصوص زماني واټن کې له ناروغ سره يوازي مسلکي چلند کوي. مسلکي چلند مانا يوازې د ناروغ د فزيکي او رواني روغتيا لپاره هڅې او د هغه انساني کرامت ته جدي پاملرنه. ډاکټر که له خپل مسلکي صلاحيته ناوړه استفاده کوي مجرم دی او په ځينو حالتونو کې ترې د طبابت سند او د کار جواز بېرته اخيستل کېدای شي. له دې خبرو مې موخه دا ده چې د ډاکټرانو د مسلکي کار ساحه اصولن د ناروغ لپاره مصئونترينه ساحه ده. که څوک واقعاً ډاکټر وي ناروغ ورته صرف ناروغ دی، چې بېرته بايد روغ شي. ځکه خو د نجونو تعلیم د ښځو له حيا او عفت سره تړل سم تصور نه دی. د عزت او انساني کرامت مصئونيت په دې پورې غوټه دی چې څوک د خپل مسلک اقدارو ته څومره وفادار دی. دغه وفاداري او اخلاقي مکلفيت که تعطيل شي، نو يوازې روغتونونه نه، بلکې هیڅ ځای مصئون نه دی. آن مقدس ځايونه. موږ په زړونو کې هر يو خپل ځان پېژنو. پوهېږو چې د رحمان بابا په قول په حرم کې هم ښکار کوو، ځکه خو مو تصور دا دی چې مصئون ځای نشته او چې نشته نو بايد د مصئونيت لپاره غيرعلمي او غيرمنطقي لارې ولټوو.
تعليم د نجونو حق دی. جينۍ او هلک دواړه انسانان دي. يو چې اوبو، خوړو او اکسيجن ته اړتيا لري، بل يې هم لري. يو ته چې د خپل ظرفيت د لوړولو فرصت ورکول کېږي، بل ولې ترې محروم شي؟ نجونې حق لري چې زدکړې وکړي او له خپل ذوق و شوق سره سم مسلک انتخاب کړي. نه د ښځينه ډاکټرانو ډېرېدل په ټولنه کې د عفت گراف لوړوي او نه يې کمېدل د دې گراف له نزول سره کومه منطقي رابطه لري. نجونې که له زدکړو محرومې وي، نسلونه تباه کېږي، وطن له پرمختگه پاتې کېږي او په نړۍ کې د يوه ملت حيا او عفت له خاورو سره خاورې کېږي. د نجونو تعلیم د څو ميليونه ماشوم زېږوونکيو ميندو د حيا او عزت لپاره نه، بلکې د يوه عظيم او تاريخي ملت د برم او عزت لپاره وغواړئ!
بده يې مه گڼئ خو دا هم راته د ښځې توهین ښکاري چې نقش يې يوازې د نسايي ولادي تر ډاکټرې را محدود کړو او هغه هم په دې دليل چې په روغتون کې د يوه بريتور ناموس وساتل شي.
د پاکستان پوځ وایي، په خیبر پښتونخوا کې د دغه هېواد له امنیتي ځواکونو سره په دوو جلا نښتو کې د یو مهم قوماندان په ګډون اته وسله وال وژلي دي.
د پوځ له مطبوعاتي دفتره په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې حکومت د وژل شوي قومندان د نیولو پر سر یو میلیون پاکستانۍ کالدارې انعام هم ټاکلی و.
وژل شوی قومندان خان محمد نومیږي چې په خوريي مشهور وو.
د پاکستان پوځ زیاته کړې چې دغه قوماندان د خیبر پښتونخوا ایالت د جنوبي وزیرستان په سره روغه ولسوالۍ کې له یو بل وسله وال سره یو ځای له امنیتي ځواکونو سره په نښته کې وژل شوی دی.
له هېواد څخه بهر افغان خبریالانو د ارزو ټلویزون پر بندېدو خواشیني ښودلې.
دوی په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې دا د رسنیو لپاره یو سور څراغ دی او دا ښیي، چې طالبان نور د رسنیو د زغم ځواک نه لري.
خبرپاڼه کې دا چاره د ټولو قوانیونو خلاف ښودل شوې.
د یادونې ده چې طالبانو دوه ورځې وړاندې ارزو تلویزون وتړه او د دغې رسنۍ شپږ کارکوونکي یې له ځان سره یوړل.
د المان پخوانۍ لومړۍ وزیرې انګلا میرکل ویلي چې افغانستان کې ټولو بهرنیو هېوادونو د ښځو حقونو او قانون په حاکمیت کې پاتې راغلي.
د هغې په خبره، د افغانستان له فرهنګ څخه د غرب ناخبري، فساد او د نشهیي توکو قاچاق هغه څه دي چې افغانستان کې د ښکېلو هېوادونو د ماتې سبب شو.
د یادونې ده چې نوموړې دا څرګندونې د بوندستاک په نوم یوې څېړنیزې ادارې ته کړې دي.
د بخښنې نړیوال سازمان تېره ورځ یو راپور کې اسرائیل غزه کې په نسل وژنې تورن کړي.
راپور کې راغلي، چې دوی له تېرو څو میاشتو راهیسې په دې اړه څېړنه کړې او دې پایلې ته رسېدلي، چې اسرائیل د فلسطینیانو نسل وژنه کوي.
بل لورته اسرائیل دا تور رد کړی او ویلي یې دي چې حق لري تر څو د حماس پر وړاندې د ځان دفاع وکړي.
د یادونې ده چې اسرائیل تر دې وړاندې هم یو شمېر بنسټونو د فلسطینیانو په نسل وژنه تورن کړي.