د طالبانو حکومت د لوړو زده کړو وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي، چې د کونړ ولایت پر سید جمالالدین افغان پوهنتون د پاکستان د پوځي رژیم برید بزدلانه، بې رحمه او د اسلامي اصولو خلاف عمل دی
یاد وزارت ویلي چې دوی دغه برید په کلکو ټکو غندي.
په اعلامیه کې راغلي چې توغندي د پوهنتون شاوخوا سیمو کې لګېدلي، چې له امله یې شاوخوا ۳۰ تنه محصلین او استادان ټپیان شوي دي.
همدارنګه، د پوهنتون ودانیو او چاپېریال ته هم د پام وړ مالي زیان اوښتی دی.
د کونړ ولایت په اسعدآباد ښار او سرکاڼو ولسوالۍ کې د پاکستاني ځواکونو د راکټي بریدونو له امله د ځايي سرچینو په وینا ۴ کسان وژل شوي او ۴۷ نور ټپیان شوي دي.
په ټپیانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.
ځايي سرچینې وايي چې په بریدونو کې د ملکي خلکو کورونه هم په نښه شوي او د سیمې خلکو ته درانه مالي او ځاني زیانونه اوښتي دي.
تر اوسه طالبانو حکومت د دې پېښو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.
راپورونه دا هم وايي چې ځینې اوسېدونکي د دوامداره بریدونو له امله له خپلو کورونو وتلي دي.
د کونړ ځایي سرچینو رسنیو ته ویلي چې د دغه ولایت په مرکز پورې اړوند د یارګل په سیمه کې د پاکستان له لوري توغندیز بریدونه شوي دي.
د معلوماتو له مخې، په دغو بریدونو کې د کونړ پوهنتون لیلیه هم په نښه شوې ده.
سرچینې زیاتوي چې په پېښه کې ملکي وګړي، ښځې او ماشومان زیانمن شوي، خو د مرګژوبلې کره شمېر تر اوسه نه دی څرګند.
تر دې دمه رسمي سرچینو په دې اړه څه نه دي ویلي.
نړیوال بانک په خپل تازه راپور کې اټکل کړی چې د افغانستان اقتصاد به په ۲۰۲۶ کال کې نږدې ۴ سلنه وده وکړي.
راپور وایي، دا پرمختګ به د کورني تقاضا د زیاتوالي، د خصوصي پانګونو د پراختیا او د هغو کډوالو د بېرته ستنېدو له امله وي چې د کار بازار ته داخلېږي.
خو په راپور کې خبرداری هم ورکړل شوی چې که په منځني ختیځ کې شخړې دوام ومومي، نو دا به د افغانستان پر اقتصاد منفي اغېزې ولري.
سربېره پر دې، نړیوال بانک ټینګار کړی چې د افغانستان ډېره سوداګري له ایران سره تړلې ده.
د راپور له مخې، شاوخوا ۶۰ سلنه سوداګري د ایران له لارې کېږي، او که دا لاره بنده شي، نو اقتصادي وده به ټکنۍ شي او د بیو لوړوالی (انفلاسیون) به زیات شي.
د طالبانو حکومت ویاند ذبیحالله مجاهد په یوه تازه خپره شوې اعلامیه کې د ۱۳۵۷ کال د ثور اوومه د هېواد په تاریخ کې “توره ورځ” بللې او ویلي یې دي چې کمونیستي کودتا افغانستان د اوږدو جګړو، اشغال او بېثباتۍ لورته یووړ.
په اعلامیه کې راغلي چې د کمونیستي رژیم له راتګ سره سم، د خلکو دیني او کلتوري ارزښتونه تر فشار لاندې راغلل او د بهرنیو قدرتونو د لاسوهنې زمینه برابره شوه.
د مجاهد په وینا، همدې تحول د شوروي اتحاد یرغل ته لاره هواره کړه او هېواد یې د لسیزو جګړو ښکار کړ.
هغه ټینګار کړی، چې افغانانو د کمونیستي مفکورې پر ضد پراخه مبارزه وکړه او بالاخره یې د خپلواکۍ او اسلامي نظام د ټینګښت لپاره قربانۍ ورکړې.
نوموړي زیاته کړې چې د ثور اتمه د همدې مبارزې د بریا او د اشغال د پای سمبول دی.
اعلامیه زیاتوي چې «اسلامي امارت» ځان د همدې تاریخي بهیر د لاسته راوړنو ساتونکی ګڼي او هڅه کوي هېواد له هر ډول بهرني نفوذ او “نامشروع افکارو” څخه وساتي.
ذبیح الله مجاهد، له خلکو غوښتي چې د تېرو تاریخي تجربو په نظر کې نیولو سره د ملي یووالي، ثبات او د نظام د پیاوړتیا لپاره ګډ کار وکړي.
د طالبانو حکومت د ریاستالوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر اخوند په جوزجان ولایت کې د یتیم تاق سیمنټو تولیدي فابریکې د جوړېدو چارې رسماً پرانیستې.
د خبرپاڼې له مخې، نوموړي د پرانیستې په مراسمو کې وویل، د هېواد اقتصادي ودې ته د رسېدو لپاره د کورني صنعت پیاوړتیا او له داخلي تولیداتو ملاتړ حیاتي ارزښت لري، او ټینګار یې وکړ چې حکومت د تولیدي اقتصاد پر لور د تدریجي بدلون هڅې ګړندۍ کوي.
هغه زیاته کړې، چې د “اسلامي امارت” تمرکز دا دی چې د خامو موادو د صادرولو پر ځای، د هېواد دننه د هغو پروسس ته زمینه برابره شي.
ملا برادر له نړیوالو هم وغوښتل چې له افغانستان سره د رسمي اقتصاد په چوکاټ کې تعامل پراخ کړي او ویې ویل، تحریمونه او د سیاسي فشارونو دوام نه یوازې ستونزې نه حلوي، بلکې سیمهییز او نړیوال مشارکت کمزوری کوي.
د معلوماتو له مخې، د دې فابریکې په جوړېدو کې د ۷۷ ترکي شرکتونو له خوا شاوخوا ۱۶۰ میلیونه ډالره پانګونه کېږي، چې له بشپړېدو وروسته به هره ورځ ۳۰۰۰ ټنه سیمنټ تولید کړي او نږدې ۵۰۰۰ کسانو ته به د کار زمینه برابره کړي.
ټاکل شوې ده چې د یتیم تاق سیمنټو فابریکه په راتلونکو دوو کلونو کې بشپړه او ګټې اخیستنې ته وسپارل شي.
د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د ویاند مرستیال شاه حسین مرتضوي وایي چې د افغانستان د تېرو پنځوسو کلونو اساسي ستونزه د نظامونو نشتون او دوام نهلرل دي، چې دا وضعیت د اوږدو جګړو او ژورو کړکېچونو لامل شوی دی.
هغه د سردار محمد داوود خان سیاسي برخلیک ته په اشارې سره ویلي چې نوموړی په ۱۳۵۲ کال کې د کودتا له لارې واک ته ورسېد، خو پنځه کاله وروسته د ثور اوومه د کودتا په ترڅ کې نه یوازې له واکه ګوښه شو، بلکې ژوند یې هم پای ته ورسېد.
مرتضوي ټینګار کوي چې دا ډول سیاسي ناپایدارۍ د هېواد د بېثباتۍ بنسټ ایښی او نسلونو ته یې درانه زیانونه اړولي دي.
د هغه په وینا، نوې نسل باید له تېر څخه زده کړه وکړي او د داسې راتلونکي د جوړولو لپاره هڅه وکړي چې د سولهییز ګډ ژوند، زغم او ملي یووالي پر بنسټ ولاړ وي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي سنپټرزبورګ ته د رسېدو پر مهال ویلي چې تهران تل له روسیې سره د بېلابېلو موضوعاتو، په ځانګړي ډول د سیمې د مسایلو په اړه نږدې او دوامدارې سلا مشورې کړې دي.
نوموړي ویلي چې د تحمیلي جګړې له امله د دواړو هېوادونو ترمنځ په لیدنو کې لنډمهاله ځنډ راغلی و؛ خو د خپلو وروستیو سفرونو په لړ کې یې، چې پاکستان او عمان ته یې کړي، روسیې ته سفر هم تنظیم کړی څو د جګړې د وروستیو بدلونونو او اوسني وضعیت په اړه له روسي چارواکو سره خبرې او همغږي وکړي.
عراقچي د پاکستان سفر دوهاړخیز بللی او زیاته کړې یې ده چې اسلاماباد په وروستیو کې د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو په منځګړیتوب کې مهم رول لوبولی دی.
هغه ویلي چې په دې سفر کې د وروستیو تحولاتو او د خبرو د دوام پر شرایطو بحث شوی، خو د ده په وینا د امریکا ناسم چلند او زیاتو غوښتنو د تېرو مذاکراتو د پایلو مخه نیولې ده.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر همداراز خپل د عمان سفر د ګاونډیو هېوادونو سره د اړیکو د پیاوړتیا په چوکاټ کې مهم بللی.
هغه ټینګار کړی چې تهران او مسقط، د هرمز تنګي د ساحلي هېوادونو په توګه، باید همغږي زیاته کړي څو ګډې ګټې خوندي شي، ځکه هر اقدام په دې سیمه کې د دواړو هېوادونو پر ګټو مستقیم اغېز لري.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې نړۍ له غیرعادي او کړکېچنو حالاتو سره مخ ده او زیاته کړې یې ده: «موږ په یوه لېونۍ نړۍ کې ژوند کوو.»
ټرمپ دا څرګندونې له سيبياېس سره په مرکه کې کړي، چې د سپینې ماڼۍ د خبریالانو د مېلمستیا پر مهال د رامنځته شوې پېښې په اړه یې خبرې کولې.
هغه پر برید کوونکي کس سختې نیوکې کړې او هغه یې ډېر ناروغ انسان بللی دی.
د هغه په وینا، برید کوونکی پخوا یو سخت مذهبي عیسوی و؛ خو وروسته د مذهب ضد شوی او په شخصیت کې یې بدلون راغلی و.
هغه د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا اندېښمن شوی و که نه، ټرمپ ویلي چې هېڅ اندېښنه یې نه لرله او ټینګار یې کړی: «زه ژوند درک کوم.»
نوموړي د خپلې مېرمنې ملانیا ټرمپ د غبرګون په اړه هم ویلي چې هغه په لومړیو کې نه وه ورخطا شوې؛ خو منلې یې ده چې په دې ډول حالاتو کې هر څوک وېرېږي.
د ټرمپ په خبره، ملانیا ژر درک کړې وه چې پېښه عادي نه ده او وروسته تر پېښې ډېره خواشینې ښکارېده.
د طالبانو حکومت د عدلیې وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي چې د کابل په لوېدیځ کې د «امید سبز» په نوم ښارګوټی د دولت رسمي ملکیت ګرځول شوی دی.
د یاد وزارت په وینا، دا پرېکړه د دوی د ځانګړې محکمې له لوري شوې ده.
د معلوماتو له مخې، دا ښارګوټی شاوخوا ۵۰۰ استوګنیز کورونه لري او نږدې ۶ زره کسان پکې ژوند کوي.
د سیمې یو اوسېدونکي رسنیو سره په خبرو کې ویلي چې خلک د دې پرېکړې له راتلونکو اغېزو اندېښمن دي، خو لا هم د حکومت له لوري د عملي ګامونو او جزئیاتو په اړه بشپړ وضاحت نه دی ورکړل شوی.
تر اوسه د طالبانو حکومت نه دي ویلي چې د دې اعلان له مخې به د اوسېدونکو حقوقي وضعیت، ملکیتونه او یا د هغوی د پاتې کېدو شرایط څنګه تنظیمېږي.
د یادونې ده چې څو ورځې وړاندې د عمر ګلستان شهرک هم دولتي اعلان شو.