د افغان سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د پاکستان له لوري د افغانستان پر ضد وروستیو هوايي بریدونو او د کابل د تند غبرګون په تړاو ویلي، اوس وخت دی چې پاکستان د جګړې پر ځای د ډیپلوماسۍ لاره خپله کړي.

خلیلزاد په خپلې څرګندونې کې ټینګار کړی چې اسلام‌اباد باید له افغانستان او تحریک طالبان پاکستان (TTP) سره د خبرو نوې لړۍ پیل کړي او دواړه هېوادونه دې هوکړه وکړي چې د یو بل له خاورې به د بل د امنیت پر ضد کار نه اخیستل کېږي.

هغه یادونه کړې چې د پاکستان او ټي‌ټي‌پي تر منځ خبرې دې د هماغو موافقو پر بنسټ بیا پیل شي چې د عمران خان د صدارت پر مهال شوې وې، ځکه د پاکستان اوسنۍ تګلاره ناکامه ښکاري او تکرار به یې ستره تېروتنه وي.

خلیلزاد زیاتوي، که پاکستان جګړه بنده کړي او د خبرو لور ته لاړ شي، افغانستان به هم مثبت غبرګون وښيي، ځکه د دواړو هېوادونو ګډې ګټې په متقابل تفاهم او ثبات کې نغښتې دي.

د پاکستان د خلکو ګوند مشر بلاول بوټو د پاکستان او افغانستان پر پوله روانو حالاتو په اړه د طالبانو غبرګون بې دلیله بللی.

هغه په خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې “د افغان ځواکونو بې دلیله تېری د سیمې د سولې او ثبات لپاره جدي ګواښ دی. “

بلاول بوټو ویلي، پاکستان د حوصلې او هوښیارۍ له مخې غبرګون ښوولی، خو کابل دې هم د ترهګرو پر ضد ګامونه واخلي او د دوامداره سولې لپاره دې له پاکستان سره ګډه همکاري وکړي.

د خیبر پښتونخوا د ملي ولسواک ګوند مشر محسن داوړ ویلي، موږ له کلونو راهیسې د طالبانو د جوړولو او ملاتړ پر ضد خبرداری ورکاوه، خو د پاکستان دولت او ګڼ شمېر سیاسي جریانونو د طالبانو لخوا د کابل نیونه او «غیرقانوني اشغال» ولمانځه.

نوموړي پاکستان ته په اشاره ویلي، چې د ترهګرۍ ملاتړ کوونکي اوس د خپلو کړنو د ناوړه پایلو سره مخ دي.

محسن داوړ ټینګار وکړ چې د افغانستان طالبان او د پاکستان تحریک طالبان (TTP) یو واحد ذهنيت او یو هدف لري، او د دواړو ترمنځ هېڅ واقعي توپیر نشته.

ده وویل، هماغه ډلې چې په افغانستان کې د زور، تاوتریخوالي او وېرې سیاست پرمخ وړي، هماغه په پاکستان کې د خلکو وینه تویوي.

داوړ ویلي، نن چې پاکستان له سختو امنیتي ننګونو سره مخ دی، دا د هغو تېرو سیاستونو نتیجه ده چې ترهګري ته یې مشروعیت ورکړ.

د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار په یوې تازه وینا کې ویلي چې پر کابل او برمل د رامنځته شویو هوايي بریدونو او د بهرنيو هېوادونو پرله‌پسې ګواښونو په وړاندې ملي یووالی او ګډ دریځ ضروري دی.

حکمتیار ټینګار کړی چې د هېواد د خپلواکۍ او ملي حاکمیت دفاع ټول افغانانو ته واجب ده او داخلي اختلافات باید شاته وغورځول شي.

هغه ویلي، چې دا پېښې عادي نه دي او باید له سیاسي او ټولنیزو ګوندونو تر یوې ملي اجماع لاندې د دفاعي چمتووالي عملي پلانونه جوړ شي.

حکمتیار خبرداری ورکړی چې اجازه ورنکړو چې اجنبي او سیال هېوادونه افغانستان د خپلو ناندریو او نیابتي جګړو میدان وگرځوي، ځکه قربانیان به بیا افغانان وي.

هغه په پای کې غوښتنه کړې چې خلک دې د روان وضعیت په اړه خبر کړل شي او په ګډه دې د ملي دفاع او ثبات لپاره ژر اقدام وشي.

د حزب اسلامي د مشر ګلبدین حکمتیار زوی حبیب‌الرحمان حکمتیار ویلي، ټاکل شوې وه چې د دغه حزب مشر ګلبدین حکمتیار د درملنې لپاره مالیزیا ته ولاړ شي؛ خو د طالبانو حکومت د هغه د سفر غوښتنه رد کړې ده.

هغه پر ایکس لیکلي چې طالبانو له ۴۰ ورځو ځنډ وروسته حکمتیار ته ویلي چې په کابل کې دې درملنه وکړي او لګښتونه به د طالبانو حکومت پرې کوي.

نوموړي زیاته کړې، طالبانو په پلمه‌ جوړونکو ځنډونو دا موضوع وځنډوله او بالاخره یې د سفر اجازه ورنه کړه.

حبیب‌الرحمان زیاتوي، طالبان له سیاسي مشرانو غواړي هېواد ته ستانه شي؛ خو د حکمتیار د بهرني سفر مخه نیسي، او دا ثابتوي چې په طالبانو باور نه شي کېدای.

راپورونه ښيي چې د طالبانو حکومت پر حزب اسلامي ګڼ محدودیتونه لګولي، د دې ګوند دفترونه یې تړلي، د حکمتیار استوګنځای یې تر نظارت لاندې راوستی او اوس یې د سفر اجازه هم نه ده ورکړې.

تر دې مخکې، د پخواني ولسمشر حامد کرزي او عبدالله عبدالله د بهرنیو سفرونو د مخنیوي راپورونه هم ورکړل شوي وو.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د پاکستاني چارواکو هغه ادعاوې رد کړې چې ګواکې د تحریک طالبان پاکستان یا ټي‌ټي‌پي ډلې د افغانستان په خاوره کې میشت دي.

هغه ویلي هیڅ هغه ډلو ته د افغانستان په خاوره کې د میشتیدو اجازه نه ورکول کېږي چې ګاونډي هیوادونو ته ترې خطر مواجع کېږي.

نوموړي ویلي:«تر موږ مخکې د پاکستان حکومت د خپلو قبایلي سیمو د عملیاتو پر مهال یو شمېر کسان افغانستان ته اوښتې وه. په هغه وخت کې د امریکا ملاتړ لرونکې حکومت واکمن و، او دا کسان د هماغه نظام له میراث څخه پاتې و چې موږ یې د حل مسوولیت پر غاړه واخیست او دا ستونزه مو د حل په لار ده.»

متقي دا څرګندونې په نوي ډیلي، کې د یوې خبري ناستې پر مهال کړي.

د پاکستان پوځ تائید کړه، چې له طالبانو سره یې نښتو کې ۲۳ پوځیان وژل شوي او ۲۹ نور ټپیان دي.

د پاکستان پوځ وايي، چې دې نښتو کې یې افغاني او پاکستاني طالبانو ته هم زیان اړولی.

بل لورته بیا د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي، چې دوی ۵۸ پاکستاني پوځیان وژلي دي او ۲۵ پوستې یې ور څخه نېولي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیرخان متقي د ښځو پر وړاندې د تبعیضي چلند له سختو نیوکو وروسته، د هند د بهرنیو چارو وزارت په غوښتنه یو ځل بیا په نوي ډېلي کې له ښځینه خبریالانو سره ګډه خبري ناسته ترسره کړې ده.

د هندي رسنیو د راپور له مخې، متقي په خپل لومړي کنفرانس کې ښځینه خبریالانو ته د ګډون اجازه نه وه ورکړې، چې دا کار د هند د سیاستوالو او د بشري حقونو د فعالانو غبرګونونه راوپارول.

راپورونه وایي چې د هند د بهرنیو چارو وزارت له متقي غوښتي وو چې غونډه تکرار کړي او ښځینه خبریالان هم وربللی شي.

په دې ناسته کې متقي ادعا کړې چې د «اسلامي امارت» د تېرې شپې بریدونو پر مهال ۵۸ پاکستاني سرتېري وژل شوي او د طالبانو ۹ سرتېري هم وژل شوي دي.

بل لورته د پاکستاني رسنیو په وینا، د پاکستان پوځ د طالبانو ۱۹ پوستې نیولي، په داسې حال کې چې د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد د ۲۵ پاکستاني پوستو د نیولو ادعا کړې ده.

د هندي رسنیو د راپورونو له مخې، د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیرخان متقي ټاکل شوې وه نن یکشنبه د آګرې ښار د تاریخي تاج محل له ودانۍ څخه لیدنه وکړي؛ خو دا سفر په وروستیو شېبو کې لغوه شوی دی.

د آګرې پولیسو ویلي چې د سفر د لغوه کېدو امر له نوي ډېلي څخه ورکړل شوی دی.

سرچینې زیاتوي چې د سفر د لغوه کېدو لامل لا نه دی څرګند؛ خو چارواکي وایي د امنیتي او دیپلوماتیکو دلایلو له مخې دا پرېکړه وشوه.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د طالبانو حکومت له لوري د تېرې شپې پر سرحدي پوستو د بریدونو په غبرګون کې ویلي، د پاکستان پوځ چټک او اغېزمن ځواب ورکړی دی.

د لومړي وزیر د دفتر په وینا، بریدونه د افغانستان له خاورې د انګور اډې، باجوړ، کرم، دیر، چترال او بهرامچې په ګډون څو سیمو کې ترسره شوي دي.

په اعلامیه کې راغلي چې د دغو بریدونو په ځواب کې د پاکستان پوځ د “یاغیانو څو ځایونه” په نښه کړي دي.

شهباز شریف ټینګار کړی چې هېواد به د خپلې ځمکنۍ بشپړتیا دفاع وکړي او هیڅ ډول تېری به بې ځوابه پاتې نه شي.

هغه د پوځ د کړنو ستاینه کړې او ویلي یې دي چې د پاکستان ولس د خپلو ځواکونو تر شا ولاړ دی.