د پاکستان د کراچۍ په یوه استوګنیزه سیمه کې د ګاز نل‌لیکې چاودنې لس تنه وژلي او لږ تر لږه ۱۱ نور یې ټپیان کړي دي.

ځایي چارواکو ویلي چې په وژل شویو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي، او د څو ټپیانو روغتیايي وضعیت نازک بلل شوی دی.

ټپیان نږدې روغتونونو ته لېږدول شوي او ډاکټران یې د ژغورلو هڅې کوي.

د لومړنیو معلوماتو له مخې، پېښه په یوه څو پوړیزه ودانۍ کې د ګاز د لیک له امله رامنځته شوې چې وروسته یې چاودنه کړې ده.

چاودنې د ودانۍ ځینې برخې سختې زیانمنې کړې دي.

د ژغورنې او بیړني خدمتونو ډلې سیمې ته رسېدلي او د خاورو لاندې د نورو احتمالي قربانیانو د موندلو لپاره پلټنې روانې دي.

چارواکي وايي د پېښې د دقیق علت معلومولو لپاره څېړنې پیل شوې دي.

د خیبرپښتونخوا والي، فیصل کریم کنډي ویلي چې د افغانستان سوله نه یوازې د پاکستان بلکې د ټولې سیمې په ګټه ده او ټینګار یې کړی چې اسلام‌اباد له کابل سره د مثبتو اړیکو او پراخې سوداګرۍ غوښتونکی دی.

نوموړي دا څرګندونې په پېښور پوهنتون کې یوې غونډې ته کړې او ویلي چې د پاکستان سیاسي مشرتابه توان لري له افغانستان سره اړیکې او همداراز خپلې کورنۍ سیاسي او امنیتي ستونزې د خبرو او تفاهم له لارې حل کړي.

کنډي زیاته کړې چې یوازې د ستونزو یادونه بسنه نه کوي، بلکې عملي او دوامدارې حل لارې موندل ضروري دي څو سیمه له بې‌ثباتۍ څخه ووځي.

تر دې وړاندې د خیبرپښتونخوا یو شمېر مشرانو ویلي وو چې په پاکستان کې اوسني امنیتي ننګونې تر ډېره د تېرو کلونو د ناسمې تګلارې او پالیسیو پایله ده.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام ویلي چې په افغانستان کې د بودجې د سخت کمښت له امله نه شي کولی ټولو اړمنو ماشومانو ته مرستې ورسوي او دا مهال له هر څلورو خوارځواکو ماشومانو یوازې یو ته رسېدنه کوي.

د دې ادارې مشر، جان ایلیف، له اسوشیټډپریس سره په خبرو کې ویلي چې افغانستان د خوړو له ژور ناورین سره مخ دی.

هغه ویلي چې افغانستان کې نږدې دوه پر درېیمه برخه وګړي له لوږې او خوارځواکۍ ځورېږي.

نوموړي ټینګار کړی چې د خوارځواکۍ اوسني ارقام بې ساري دي او د افغانستان په معاصر تاریخ کې یې ساری نه دی لیدل شوی.

په مسکو کې د طالبانو حکومت سفیر، مولوي گل حسن حسن، د ازبکستان له سفیر باتورجان ذاکروویچ اسدوف سره په دوه اړخیزه لیدنه کې د سیاسي، اقتصادي او سیمه‌ییزو همکاریو پر پراختیا خبرې کړي.

د سفارت د معلوماتو له مخې، دواړو لوریو د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا، اقتصادي مشارکت، سوداګریزو تبادلو او ترانزیټي اسانتیاوو پر پراخولو هر اړخیز بحث وکړ او ټینګار یې وکړ چې ګډې ګټې او سیمه‌ییز ثبات د همغږۍ او دوامدار تعامل له لارې لا پیاوړی کېدای شي.

سفارت ویلي، په غونډه کې د افغانستان د روان وضعیت او وروستیو لاسته راوړنو په ځانګړي ډول د سراسري امنیت د ټینګښت موضوع هم یاده شوې.

د CNN له قوله دوو اسرائیلي سرچینو ویلي چې اسرائیل د پوځي چمتووالي کچه لوړه کړې او د احتمالي امریکايي-اسرائیلي ګډ برید لپاره یې عملیاتي او دفاعي ترتیبات ګړندي کړي دي.

د راپور له مخې، اسرائیلي چارواکي له څو اوونیو راهیسې د امریکا او ایران ترمنځ روانو اټومي خبرو ته د شک په سترګه ګوري او سره له دې چې د مذاکراتو په دوهم پړاو کې د پرمختګ خبره شوې، تل‌ابیب خپل امنیتي پلانونه چټک کړي دي.

یوې سرچینې ویلي که د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اجازه ورکړي، نو احتمالي برید به د تېر جون د ۱۲ ورځنۍ جګړې په پرتله پراخ وي او د امریکا او اسرائیل له لوري به همغږي او هممهاله بریدونه پکې شامل وي.

د اسرائیل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو په دې اوونۍ کې څو ځانګړې امنیتي غونډې کړې دي څو د چمتووالي کچه وارزوي او له متحدینو سره همغږي پیاوړې کړي.

بل لور ته، د اسرائیل د پوځي استخباراتو پخواني مشر ویلي: «موږ د پخوا په پرتله د برید احتمال ته ډېر نږدې شوي یو.»

نوموړي د وضعیت حساسیت ته په اشارې سره ویلي چې د سفرونو په اړه به له زیات احتیاطه کار واخلي.

سي‌اېن‌اېن زیاتوي چې دا پرمختګونه په داسې حال کې کېږي چې د امریکا او ایران ترمنځ اټومي مذاکرات په Geneva کې روان دي، خو اسرائیل لا هم د دغو خبرو پر پایلو باور نه لري او د هر ډول سناریو لپاره ځان چمتو کوي.

یو لوړپوړي امریکايي چارواکي د رویټرز خبري اژانس ته ویلي چې تمه کېږي د امریکا او ایران ترمنځ د سې شنبې ورځې له خبرو اترو وروسته، چې په جنیوا کې ترسره شوې، د ایران حکومت به یو لیکلی وړاندیز وړاندې کړي څو له متحده ایالاتو سره د هوکړې د روان بن‌بست د دوام مخه ونیول شي.

دغه امریکايي چارواکي زیاته کړې چې د امریکا د ملي امنیت لوړپوړو سلاکارانو د د سپینې ماڼۍ د وضعیت خونې په ناسته کې د ایران اړوند موضوع وڅېړله، او هغوی ته وویل شول چې ټول هغه امریکايي ځواکونه چې سیمې ته استول شوي، باید د مارچ تر نیمایي پورې په خپلو ټاکل شوو ځایونو کې ځای پر ځای شي.

د نوموړي چارواکي په وینا، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر به د حوت په ۹مه نېټه له بنیامین نتانیاهو سره په اسرائیل کې وګوري.

‏د روسیې د بهرنیو چارو وزیر، سرګي لاوروف له العربیه سره په مرکه کې ویلي چې د امریکا او اسرائیل پخواني بریدونو پر ایران ناوړه پایلې لرلې او پر اټومي تاسیساتو برید کول ډېر خطرناک کار دی.

هغه زیاته کړې چې پر ایران هر ډول برید به د ایران حکومت دې ته وهڅوي چې د اټومي موادو د ساتنې لپاره مشخص ګامونه واخلي.

لاوروف ویلي چې ایران د یورانیمو د سوله‌ییزې بډاینې حق لري او چمتو دی چې د سوله‌ییزو موخو لپاره د اړتیا تر کچې د بډاینې اندازه راکمه کړي.

هغه همدارنګه ویلي چې په ایران کې د اټومي انرژۍ د نړیوالې څار ادارې د پلټونکو د فعالیت له بیا پیل وروسته به د ایران حکومت له هغوی سره همکاري وکړي.

هغه ټینګار کړی چې عربي هېوادونه د ایران په اړه د نوې ترینګلتیا غوښتونکي نه دي او ټول لوري پوهېږي چې پر ایران بیا برید کول له اور سره لوبې کول دي

د بشري حقونو فعالانو د پاکستان پر لومړي وزیر شهباز شریف غږ کړی چې په پاکستان کې د روژې او اختر پر مهال د افغان کډوالو جبري ستنول وځنډوي.

دوی وایي دا بهیر جدي بشري ستونزې رامنځته کوي، کورنۍ بېلوي او ښځې او ماشومان له خطر سره مخ کوي.

فعالانو ټینګار کړی چې د روژې په مبارکو ورځو کې باید انساني او له نړیوالو معیارونو سره سم چلند وشي.

فعالان باور لري چې که پاکستان د روژې په ورځو کې د جبري ستنولو بهیر وځنډوي؛ نو دا به یې هم انساني دریځ پیاوړی کړي او هم به په سیمه کې د باور فضا رامنځته کړي.

د رویټرز د راپور له مخې، د سپوږمکۍ انځورونه ښيي چې د ایران حکومت په وروستیو کې د پارچین په پوځي کمپلکس کې، چې د تهران سوېل ختیځ ته شاوخوا ۳۰ کیلومتره واټن لري، پر یوې نوې تاسیسۍ دروند کانکریټي حفاظتي جوړښت جوړ کړی او بیا یې د خاورې لاندې پټ کړی دی.

همدارنګه، رویټرز د جنورۍ په ۲۹مه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا راپور ته په اشارې ویلي، تازه د سپوږمکۍ انځورونه ښيي چې د اصفهان په اټومي کمپلکس کې دوه تونلونو بیا د خاورې لاندې پټ شوي دي؛ هغه ځای چې امریکا د تېر جون په میاشت کې بمبار کړي وو.

راپور وایي، د تونلونو بندول کولای شي د احتمالي هوايي برید اغېز کم کړي او همدارنګه د ځانګړو ځواکونو لپاره د ځمکنۍ حملې پر مهال د لوړې کچې غني شوي یورانیمو ته لاسرسی ډېر ستونزمن کړي.

د امریکا د انرژۍ وزیر کریس رایت خبرداری ورکړی چې متحده ایالات به په هره ممکنه لاره د ایران د اټومي وسلو د ترلاسه کولو مخه ونیسي.

هغه ټینګار کړی چې ډونالډ ټرمپ په کلکه باور لري چې په اټومي وسلو سمبال ایران د منلو وړ نه دی.

رایت ویلي، ایراني چارواکو په ښکاره توګه ویلي چې له اټومي وسلو سره به څه وکړي، او دا چاره په بشپړه توګه د منلو وړ نه ده.

د هغه په وینا، امریکا به د ایران د اټومي وسلو پر لور حرکت ودروي او د مخنیوي سیاست به پیاوړی کړي.