د آلمان صدراعظم فریدریش مرتس ویلي، چې د ایران اوسنی نظام خپل وروستي پړاو ته داخل شوی او ښايي د «وروستیو ورځو او اوونیو» شاهدان واوسو.

مرتس چې دا مهال هند ته په رسمي سفر تللی، ټینګار کړی چې په ایران کې روانې پراخې مظاهرې نور یوازې د اقتصادي ستونزو پر ضد نه دي، بلکې د خلکو غوښتنه د ټول نظام نسکورېدل دي.

هغه وویل، داسې حکومت چې یوازې د زور او تاوتریخوالي له لارې ځان ساتي، نور خپل مشروعیت له لاسه ورکوي او د پای پر لور روان وي.

د المان صدراعظم وویل جرمني له امریکا او اروپايي متحدینو سره د ایران پر سر په بشپړه همغږۍ کې دی او نوموړي همدا رنګه تهران ته د توند پیغام په استولو ویلي چې که پر ولسي پاڅونونو خونړۍ پرځونې ته دوام ورکړي، نړیوال غبرګون به پرې ډېر دروند تمام شي.

په ۲۰۲۵ کال کې د پاکستان د سندھ ایالت په مرکز کراچۍ ښار کې د کوڅه‌ډبو او لیونیو سپیانو د بریدونو پېښې په بې‌ساري ډول زیاتې شوې دي.

د راپورونو له مخې، شاوخوا ۲۹ زره کسان د سپیانو له خوا داړل شوي، چې له ډلې یې لږ تر لږه ۲۲ تنه مړه شوي دي.

روغتیايي چارواکي وایي، ډېری قربانیان پر وخت واکسین او درملنې ته لاسرسی نه درلود.

له بلې خوا، ځایي محکمې د وضعیت د جدي والي له امله حکومت ته سپارښتنه کړې، چې په عاجل ډول د لیونیو سپیانو د واکسین او کنټرول منظم پروګرام پیل کړي.

د هند د صنعت او سوداګرۍ وزارت یوې رسمي ادارې د هغو راپورونو پخلی رد کړی، چې ګواکې هند د ایران د روانو کړکېچونو له امله له افغانستان سره سوداګري موقتي درولې ده.

د وزارت په وینا، په ټولنیزو رسنیو کې خپاره شوي اسناد او خبرونه، چې دا ډول ادعاوې کوي، له حقیقت سره هېڅ تړاو نه لري او جعلي دي.

خبرپاڼه کې ویل شوي، دغه ډول معلومات د پاکستاني جعلي ټولنیزو حسابونو له لوري د پروپاګند په موخه خپرېږي، څو عامه ذهنیت مغشوش کړي.

دا څرګندونې وروسته له هغې شوي، چې په دې وروستیو کې ځینو رسنیو راپورونه خپاره کړل، چې ګواکې د ایران د زیاتېدونکې بې ثباتۍ او امنیتي ستونزو له امله هند له افغانستان سره سوداګریزې اړیکې پرې کړې دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په خپله ټولنیزه شبکه تروت سوشال کې اعلان کړی چې له دې وروسته هر هغه هېواد چې ایران سره سوداګري کوي، د متحده ایالاتو سره د سوداګرۍ په ټولو برخو کې به پرې ۲۵٪ تعرفه وضع شي.

ټرمپ په خپل پیغام کې دا اقدام «وروستی او حتمي» بللی او ټینګار یې کړی چې متحده ایالاتو ته د سوداګرۍ قوانین باید دقیق عملي شي.

دا اعلان د واشنګټن او تهران ترمنځ د اقتصادي فشارونو په چوکاټ کې ترسره شوی، چې د ایران د اټومي پروګرام او سیمه ییزو کړکیچونو له امله د امریکا لخوا د محدودیتونو د سختولو یوه برخه ګڼل کېږي.

ایران‌اینترنشنال راپور ورکړی چې د ایران په وروستیو اعتراضونو کې د هېواد په معاصر تاریخ کې تر ټولو ستر قتل‌عام ترسره شوی، چې په ترڅ کې یې یوازې په دوو شپو کې لږ تر لږه ۱۲ زره کسان وژل شوي دي.

د دې رسنۍ په وینا، دا وژنې د سپاه پاسداران او بسیج له‌خوا، د علي خامنه‌ای په مستقیم امر او د درې‌واړو قواوو د مشرانو په خبرتیا او تایید ترسره شوي دي.

راپور زیاتوي چې حکومت د انټرنېټ پرېکولو او د رسنیو د تړلو له لارې هڅه کړې دا جنایت پټ کړي؛ خو شواهد ښيي چې دا یو سازماني، پراخ او بې‌رحمانه قتل‌عام و چې ډېری قربانیان یې ځوانان دي.

په ټولنیزو رسنیو کې په نشر شویو ویډیوګانو کې د ځوانانو په ګډون یوشمیر ماشومان او ځوانې ښځې هم ترسترګو کېږي چې د ایراني ځواکونو لخوا وژل شوي او په تورو ټوټو کې تاو دي ترڅو کورنۍ یې د خپلو عزیرانو جسدونه د مخ په لوڅولو سره وپیژني او ترلاسه یې کړي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زلنسکي وايي، هغه څه چې دا مهال په ایران کې روان دي؛ له پراخو اعتراضونو نیولې تر ولسي پاڅون پورې یوازې د ایران کورنۍ موضوع نه ده، بلکې د سیمې او نړۍ لپاره د یو ستر بدلون‌ پیغام لري.

زلنسکي ټینګار کړی چې د ایران اوسنی وضعیت دا څرګندوي چې د تهران رژیم، چې د روسیې نږدې متحد بلل کېږي، نور د پخوا په څېر پیاوړی نه دی او دا به د مسکو لپاره هم کارونه لا سخت کړي.

نوموړي په خپله ایکس پاڼه په یوه فارسي خبرپاڼه کې ویلي، د نړۍ عادي خلک په رښتیا غواړي چې د ایران ولس وکولای شي له داسې رژیم څخه ځان خلاص کړي چې نه یوازې خپل ملت، بلکې اوکراین او نور هېوادونه یې هم له زیانونو سره مخ کړي دي.

د اوکراین ولسمشر دا مهال «د بدلون تاریخي فرصت» وباله او له نړیوالې ټولنې، حکومتونو او نړیوالو بنسټونو یې وغوښتل چې دا شېبه له لاسه ورنه کړي او د ایران د خلکو ملاتړ وکړي، څو هغه کسان چې د اوسني بحران مسوول دي، له واکه لیرې شي.

زلنسکي لیکلي: «هر څه بدلېدای شي، که نړۍ پر وخت او په ګډه اقدام وکړي.»

د طالبانو حکومت د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت ویلي، چې سږکال د بلخ ولایت تولید شوي له دوه ټنو ډېر طبیعي شات د کورني تولید د ملاتړ په موخه بهرنیو هېوادونو ته صادر شوي دي.

د وزارت په وینا، دغه شات ترکیې، متحده عربي اماراتو، ازبکستان او یو شمېر عربي هېوادونو ته لېږدول شوي دي.

چارواکي وايي، دا مهال په افغانستان کې له درې زرو ډېر کسان د شاتو مچیو په پالنه بوخت دي، او د دغه سکتور د لا ودې لپاره د هڅو دوام ته اړتیا ده.

د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لیویت ویلي، ایران په پټو اړیکو کې له امریکا سره داسې پیغامونه شریکوي چې له علني دریځونو سره یې ټکر لري.

لیویت فاکس‌نیوز ته ویلي، چې د تهران په شخصي ډیپلوماتیکو چینلونو کې له واشنګټن سره د خبرو ژبه نرمه ده؛ خو په عامه توګه بیخي بل تصویر وړاندې کوي.

هغې ټینګار کړی چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران پر وړاندې د پوځي ځواک له کارولو ډډه نه کوي، خو تر ټولو لومړی انتخاب یې لا هم دیپلوماتیکه لاره ده.

لیویت ویلي چې د ایران په تړاو د ټرمپ راتلونکی ګام یوازې د هغه شخصي پرېکړه ده او نړۍ باید انتظار وباسي تر څو وویني چې سپینه ماڼۍ کومه لاره غوره کوي.

د طالبانو حکومت د اترا ادارې ویلي، چې په ۲۰۲۵ کال کې په ټول افغانستان کې د مخابراتي شرکتونو له‌خوا شاوخوا ۵۹۰ مخابراتي سایټونه جوړ شوي دي.

د دې ادارې په وینا، دا مهال د ۲۳۰ نورو سایټونو د جوړولو چارې روانې دي.

اترا زیاتوي، چې د طالبانو حکومت له بیا واکمنېدو راهیسې په هېواد کې شاوخوا ۱۵۰۰ مخابراتي سایټونه جوړ شوي؛ خو لا هم په یو شمېر لرو پرتو سیمو کې خلک مخابراتي شبکو ته محدود لاسرسی لري او د شبکو د کمزوري فعالیت له امله شکایتونه شته.

د ایران لپاره د امریکا انلاین سفارت خپلو وګړو ته خبرداری ورکړی چې د امنیتي اندېښنو له امله باید ژر تر ژره له دغه هېواده ووځي.

په خپره شوې خبرپاڼه کې امریکایي وګړو ته ویل شوي چې که امکان ولري، د بل چا له مرستې پرته دې ځانونه خوندي ځایونو ته ورسوي، ځکه د امریکا حکومت نه شي کولای د هغوی د امنیت تضمین وکړي.

دا خبرداری په داسې وخت کې ورکول شوی چې په ایران کې د پراخو لاریونونو له امله د تهران او واشنګټن اړیکې لا زیاتې ترینګلې شوې دي.