د جورج‌ټاون په نوم د ښځو، سولې او امنیت نړیوال انسټیټیوټ له لوري د ۲۰۲۵ تر ۲۰۲۶م کلونو د ښځو د سولې او امنیت نړیوال شاخص خپور شوی، چې پکې افغانستان د ښځو لپاره د نړۍ تر ټولو بدترین هېواد بلل شوی دی.

د راپور له مخې د ښځو لپاره د تر ټولو بدو هیوادونو په لومړي سر کې د افغانستان بیا یمن، د مرکزي افریقا جمهوریت، سوریه، سوډان، هایټي، د کانګو دیموکراتیک جمهوریت، برونډي، جنوبي سوډان او میانمار نومونه شامل دي.

افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ راهیسې د ښځو پر زده کړو او کار بندیز سربیره پر هغوی د ټولنیزو فشارونو زیاتیدو د ښځو ژوند خورا تریخ وضیعت ته وړی.

افغانستان ته د روسیه د نفتي توکو صادرات تېر کال ۲۰ سلنه زیات شوي، چې د سیمې له هېوادونو سره د انرژۍ د سوداګرۍ د پراخېدو ښکارندویي کوي.

د راپور له مخې، په همدې موده کې افغانستان او د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د روسیې د سون‌توکو ټول صادرات ۱۵.۵ سلنه لوړ شوي، چې دا د ګاونډیو بازارونو د تقاضا د زیاتوالي نښه بلل کېږي.

بل لور ته، له بېلاروس څخه هم افغانستان ته د سون‌توکو د پام وړ کچه صادره شوې ده.

راپور وايي، نږدې ۴۰۰ زره ټنه نفتي محصولات افغانستان ته لېږدول شوي دي.

د بلوچستان په کیچ ولسوالۍ کې د بولیډه په سیمه کې نامعلومو وسله‌والو پر یوه کور برید کړی، چې له امله یې د یوې کورنۍ شپږ غړي وژل شوي او درې نور ټپیان دي.

د ځایي سرچینو او رسمي معلوماتو له مخې، بریدګرو لومړی پر کور د هاوان مرمۍ توغولې او وروسته یې پر کور جمعې ډزې کړي.

راپورونه وایي، په وژل شویو کسانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي او د ځینو جسدونه د اور له امله دومره سوځېدلي چې پېژندنه یې ستونزمنه شوې ده.

ځایي سرچینې وایي، د برید هدف د کور مالک عبدالحمید و، چې د حکومت پلوی شخصیت بلل کېده.

تر اوسه د دې برید مسؤلیت کومې ډلې نه دی منلی.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي پر اېکس شبکې د ډونالډ ټرمپ د هغو څرګندونو په غبرګون کې چې د امریکا کانګرس ته یې په کلنۍ وینا کې کړې وې، لیکلي: «دا د ایران پر ضد د دروغو معلوماتي کمپاین دی.»

ټرمپ په خپله وینا کې ادعا کړې وه چې د ایران چارواکي داسې توغندي جوړوي چې اروپا او د امریکا بهرنۍ پوځي اډې ګواښلی شي، او همداراز پر هغو توغندیو کار کوي چې د ده په وینا ژر به امریکا ته ورسېږي.

د امریکا ولسمشر ویلي وو: «د ایران د رژیم چارواکي ډېر خطرناک کسان دي. هغوی داسې توغندي تولید کړي چې کولی شي اروپا او زموږ بهرنۍ اډې وګواښي او اوس پر داسې توغندیو کار کوي چې ژر به امریکا ته ورسېږي.»

هغه دا ادعا هم کړې چې په ایران کې ۳۲ زره معترضان وژل شوي دي.

د ایران حکومت تر دې وړاندې هم د ورته ادعاوو په اړه د امریکا څرګندونې رد کړې دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ کانګرس ته په خپلې کلنۍ وینا کې د امریکا د وسله‌والو ځواکونو هغه اقدام وستایه چې د ده په وینا یې د نیکولاس مادورو واکمني پای ته ورسوله او نوموړی یې امریکا ته د حساب ورکولو لپاره وسپاره.

ټرمپ وویل: «د امریکا وسله‌والو ځواکونو د دفاعي کرښو خنډونه مات کړل او دښمن یې په بشپړه توګه مات کړ، څو د قانون ماتونکي دیکتاتور نیکولاس مادورو واکمني پای ته ورسوي او هغه د عدالت لپاره امریکا ته راولي. دا د امریکا د امنیت لپاره ستره بریا وه او د وینزویلا خلکو ته یې نوی او روښانه پیل برابر کړ.»

هغه زیاته کړې چې واشنګټن له نوي ټاکل شوي د وینزویلا له ولسمشر سره نږدې همکاري کوي، څو د دواړو هېوادونو لپاره د پام وړ اقتصادي لاسته راوړنې رامنځته کړي او هغو کسانو ته نوې هیله ورکړي چې د ده په وینا سختې کړېدنې یې ګاللې دي.

تر اوسه د دغو څرګندونو او ادعاوو په اړه د وینزویلا له لوري رسمي غبرګون نه دی خپور شوی.

د برازیل د میناس ګرایس ایالت په سوېل ختیځ کې د سختو ورښتونو او ورپسې سېلابونو له امله لږ تر لږه ۲۳ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی او له ۴۰ ډېر نور نادرکه شوي دي.

د الجزیرې د راپور له مخې، دغه درانه ورښتونه د دوشنبې له ورځې پیل شوي او تر ټولو ډېر تلفات د ژویز دي فورا په ښار کې ثبت شوي دي.

راپور زیاتوي چې یاد ښار، چې د ریو دو جنیرو شاوخوا ۳۱۰ کیلومتره شمال ته موقعیت لري، لږ تر لږه ۴۴۰ کسان بې‌ځایه شوي دي.

د برازیل ولسمشر لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا له زیانمنو شویو کورنیو سره د خواخوږۍ څرګندونه کړې او ډاډ یې ورکړی چې حکومت به په هره اړینه برخه کې مرسته وکړي.

ځايي چارواکو ویلي، د ژغورنې او مرستې ټیمونه په اغېزمنو سیمو کې په عملیاتو بوخت دي او اوسنی لومړیتوب د خلکو ژغورل او زیانمنو شویو ته د بېړنیو مرستو رسول دي.

پاکستاني رسنیو راپور ورکړی چې د خیبر پښتونخوا د صوابۍ ولسوالۍ په ګوهاټي (بارکي) سیمه کې د افغان کډوالو په کمپ کې ټول دوکانونه تړل شوي او اوسېدونکو ته ویل شوي چې د کمپ قانوني حیثیت پای ته رسېدلی او نور هلته د پاتې کېدو اجازه نه لري.

د چارواکو په وینا، نږدې ۲۰ زره افغان بې‌ځایه شوي کسان په دغه کمپ کې ژوند کوي او باید ژر تر ژره سیمه پرېږدي.

په ورته وخت کې، افغان سوداګرو او اوسېدونکو له ځایي ادارو غوښتنه کړې چې تر کوچني اختره دې د پاتې کېدو مهلت ورکړل شي، څو خپل مالي حسابونه تصفیه کړي، پورونه خلاص کړي او کاروبارونه په منظم ډول وتړي.

د دوی په خبره، که اجازه ورکړل شي، غواړي د کوچني اختر په درېیمه ورځ بېرته افغانستان ته ستانه شي.

تر اوسه د پاکستان حکومت په رسمي ډول د دغې پرېکړې په اړه جزیات نه دي خپاره کړي، خو په وروستیو میاشتو کې د افغان کډوالو د ایستلو بهیر چټک شوی دی.

د پاکستان د پوځ پخواني غړي او ژورنالیست عادل راجا په یوه تحلیلي لیکنه کې ویلي، شاوخوا ۷۲ ساعته وروسته هم اسلام‌اباد د افغانستان په خاوره کې د ترسره شویو هوايي بریدونو په تړاو د ادعا شویو «ترهګریزو هدفونو» د له منځه وړلو په اړه باور وړ اسناد نه دي خپاره کړي.

نوموړي زیاته کړې چې برعکس، د ملګري ملتونه او بښنې نړۍوال سازمان په ګډون ځینو نړۍوالو سرچینو د شاوخوا ۲۰ ملکي وګړو د وژل کېدو راپور ورکړی دی.

راجا په خپل تحلیل کې ویلي، واشنګټن او اسلام‌اباد ادعا کوي چې داعش خراسان او تحریک طالبان پاکستان په افغانستان کې اډې لري، خو د ده په وینا، په دې اړه ښکاره او مستند شواهد محدود دي.

هغه همداراز یادونه کړې چې د داعش ځینې لوړپوړي غړي په خپله د پاکستان دننه نیول شوي یا وژل شوي دي.

د ټي‌ټي‌پي د مشر نور ولي محسود په اړه هم، د هغه په خبره، د پاکستان پخوانۍ ادعاوې له حقیقت سره سمون نه درلود.

عادل راجا ټینګار کړی چې د ترهګرۍ پر ضد هر ډول پوځي اقدام باید له شفافیت او مستندو شواهدو سره مل وي، ځکه متضاد روایتونه او بې‌باوري کولی شي د سیمې بې‌ثباتي لا زیاته کړي.

د ملي ډیموکراټیک غورځنګ مشر محسن داوړ ویلي، د پاکستان هغه پالیسي غندي چې افغانستان بې‌ثباته کوي او د سیمې وضعیت لا پسې خرابوي.

نوموړي ویلي، اسلام‌اباد په پاکستان کې د ناامنۍ مهارولو کې د ناکامۍ له امله پر افغانستان هوايي بریدونه کوي؛ خو دا بریدونه عام او بې‌ګناه ولس زیانمنوي، نه طالبان.

د هغه په باور، دغه ډول پوځي اقدامات یوازې له طالبانو سره عامه خواخوږي زیاتوي.

داوړ ادعا کړې چې افغان طالبان لا هم د پاکستان تر اغېز او کنټرول لاندې دي او حتی په پاکستان کې پټ دفترونه چلوي.

هغه زیاته کړې، پر طالبانو د «فتنهٔ هندوستان» نوم ایښودل د حساب ورکولو بدیل نه شي کېدای، بلکې دا د مسؤلیت څخه تېښته ده.

د ده په وینا، طالبانو ته دوه لسیزې پناه، مشروعیت او ملاتړ ورکړل شوی او د فشار د وسیلې په توګه کارول شوي دي.

هغه ویلي، اوس د بل چا پر غاړه د پړې اچول د ستونزې حل نه دی، بلکې باید هغه تګلاره ومنل شي چې افغانستان یې بې‌ثباته کړ او نن خپله پاکستان هم ورسره مخ دی.

تازه
حماسه میډیا ته د ننګرهار ولایت په نازیانو، دور بابا او اچین ولسوالیو کې سرچینو تایید کړې چې د ډیورنډ فرضي کرښې په اوږدو کې د پاکستاني سرحدي پوځیانو سره جګړه روانه ده.

تر اوسه د مرګ ژوبلې په تړاو معلومات نشته.

د طالبانو حکومت هم تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.