د طالبانو حکومت وایي، چې د افغانستان له لوري د غزې خلکو ته ۵۳۰ ټنه بشري مرستې د مصر د رفح بندر له لارې رسول شوې دي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویاند حافظ ضیاءاحمد تکل ویلي، دغه مرستې د ریاست‌الوزراء د حکم پر بنسټ برابرې شوې وې او د «اسلامي امارت» له لوري استول شوي پلاوي په مصر کې پېرلې او چمتو کړې وې، چې وروسته غزې ته ولېږدول شوې.

د تکل په وینا، دا مرستې په ۴۲ لاریو کې انتقال شوې دي، چې پکې خوراکي توکي، جامې او نور اړین مواد شامل دي.

هغه ویلي، چې د دغو مرستو ټول ارزښت شاوخوا پنځه لکه امریکايي ډالرو ته رسېږي او ټاکل شوې ده چې نږدې ۲۲ زره کورنیو ته ووېشل شي.

تکل زیاته کړې، چې دا مرستې د فلسطین له خلکو سره د بشري ملاتړ په موخه ترسره شوې دي.

د فایننشل ټایمز یو تازه راپور د منځني ختیځ د امنیتي وضعیت په اړه نوي تازه اندېښنې راپارولې دي.

د راپور له مخې د ایران د سپاه پاسداران له خوا د چین پرمختللې سپوږمکۍ د سیمه‌ییزو بریدونو د دقیقې همغږۍ لپاره کارول شوې ده.

د راپور پر بنسټ، سپوږمکۍ TEE-01B د ۲۰۲۴ کال په وروستیو کې توغول شوې او وروسته په فضا کې د انتقال له لارې د سپاه هوايي-فضايي ځواک ته وسپارل شوه.

دا پرمختللې تخنیکي پروسه د پوځي همکاریو د نوې مرحلې نښه بلل کېږي.

څېړنه ښيي چې دغه سپوږمکۍ د مارچ ۱۴مې د برید پر مهال مهم رول لوبولی، ځکه چې د سعودي عربستان د «پرنس سلطان» هوايي اډې تازه او دقیق انځورونه یې برابر کړي وو.

په همدې برید کې د امریکا د پوځ څو مهمې الوتکې زیانمنې شوې، او پېښه وروسته د ډونالډ ټرمپ له خوا هم تایید شوه.

راپور دا هم په ډاګه کوي چې د یادې سپوږمکۍ کارونه یوازې د یوه برید پورې محدوده نه ده، بلکې د سیمې پر مهمو پوځي او لوژستیکي مرکزونو د دوامدار څار او معلوماتو راټولولو لپاره کارول کېږي، چې دا چاره د جګړې په ډګر کې د معلوماتي برلاسۍ د پیاوړتیا هڅه بلل کېږي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف ویلي، چې د ایران لپاره د یورانیمو غني کول یو قانوني حق دی او باید درناوی یې وشي.

لاوروف ویلي، روسیه به له هر هغه تصمیم څخه ملاتړ وکړي چې د غني شوي یورانیمو په اړه د ایران رضایت د نړیوالو قوانینو په چوکاټ کې ترلاسه کړي.

نوموړي همداراز لوېدیځ هېوادونه تورن کړي، چې هڅه کوي د منځنۍ اسیا او جنوبي قفقاز هېوادونو ته هم دا وښيي چې خپلې اړیکې څنګه تنظیم کړي.

بلخوا، امریکا پر ایران فشار زیات کړی او ټینګار کوي چې تهران باید د یورانیمو غني کول په بشپړه توګه ودروي.

د راپورونو له مخې، امریکايي پلاوي په اسلام اباد کې ایران ته د ۲۰ کلونو لپاره د غني کولو د ځنډولو وړاندیز کړی و؛ خو د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له دې وړاندیز سره مخالفت څرګند کړی او ویلي یې دي، چې د ایران د اټومي فعالیتونو بشپړ درول اړین دي.

د امریکا ولسمشر، ډونالډ ټرمپ ویلي، چې له ایران سره د اوربند د مودې غځولو ته فکر نه کوي او دا کار ضروري نه ګڼي.

ټرمپ ویلي: «زه فکر کوم په راتلونکو دوو ورځو کې به تاسو حیرانوونکي بدلونونه ووینئ.»

هغه د دې پوښتنې په ځواب کې، چې ایا جګړه به د یوې موافقې له لارې پای ته ورسېږي او که یوازې به اعلان وکړي چې «د هغوی وړتیا مو له منځه یووړه»، وویل: «دا موضوع کېدای شي په هر ډول پای ته ورسېږي، خو زه فکر کوم چې موافقه غوره انتخاب دی، ځکه په هغه صورت کې هغوی کولی شي بیا رغونه وکړي.»

نوموړي زیاته کړې، چې د ده په وینا اوس په ایران کې «بیل ډول حکومت» رامنځته شوی او ادعا یې کړې چې تندلاري له منځه وړل شوي دي.»

ټرمپ همداراز وویل: «که زه ولسمشر نه وای، نړۍ به له منځه تللې وه.»

تر اوسه د دغو څرګندونو په اړه د ایران له لوري رسمي غبرګون نه دی خپور شوی، او د وضعیت په اړه لا هم بېلابېل اټکلونه روان دي.

د امریکا مرکزي قومانداني (سنتکام) ویلي چې امریکايي ځواکونو د سمندري محاصرې له لارې د ایران ټولې هغه اقتصادي راکړې ورکړې درولې دي، چې د سمندر له لارې ترسره کېدې.

په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي: «د ایران د بندرونو محاصره په بشپړه توګه عملي شوې ده او د امریکا ځواکونو په منځني ختیځ کې خپله سمندري برتري ساتلې ده.»

سنتکام زیاته کړې، چې د اټکل له مخې د ایران شاوخوا ۹۰ سلنه اقتصاد د نړیوالې سمندري سوداګرۍ له لارې تأمینېږي.

د اعلامیې له مخې، د محاصرې له پیل څخه په لږ تر لږه ۳۶ ساعتونو کې دننه، امریکايي ځواکونو ټول هغه اقتصادي فعالیتونه درولي چې د سمندر له لارې ایران ته داخلېدل یا ترې وتل.

تر اوسه د دې ادعاوو په اړه د ایران رسمي غبرګون نه دی خپور شوی.

د امریکا ولسمشر، ډونالډ ټرمپ په خپلې ټولنیزې شبکې تروت سوشیال کې په یوه پیغام کې ویلي، چې د کاتولیکانو د مذهب مشر پاپ لېو ته باید وویل شي، چې د ده په وینا ایران په تېرو دوو میاشتو کې لسګونه زره بې‌وسلې معترضان وژلي دي.

هغه همداراز ټینګار کړی، چې د ایران له لوري د اټومي بم لرل په بشپړه توګه د منلو وړ نه دي.

ټرمپ په بل پیغام کې د ناټو پر رول نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې ناټو په هغه وخت کې چې امریکا ورته اړتیا لرله، د واشنګټن تر څنګ نه و ولاړ او ښايي په راتلونکې کې هم دا کار ونه کړي.

نوموړي په وروستیو اوونیو کې څو ځله د ناټو پر غړو هېوادونو انتقاد کړی، چې د ایران پر وړاندې په عملیاتو کې یې برخه نه ده اخیستې او همداراز یې د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو په موضوع کې له امریکا سره همغږي نه ده کړې.

ټرمپ مخکې هم ویلي وو، چې ځینې اروپايي متحدان د سیمې د امنیت په ټینګښت او د واشنګټن د اقداماتو په ملاتړ کې کافي ونډه نه لري.

وال سټریټ ژورنال د یوه امریکايي چارواکي له قوله راپور ورکړی، چې د امریکا سمندري ځواکونو د دوشنبې ورځې له سهاره د ایران د جنوبي سواحلو د محاصرې له پیل راهیسې د اته تیلو وړونکو غټو بېړیو مسیر اړولی دی.

د راپور له مخې، دغه بېړۍ یا د ایران بندرونو ته داخلېدلې او یا ترې وتلې.

امریکايي چارواکو ویلي، چې په ټولو اتو پېښو کې د امریکا ځواکونو د راډیويي اړیکو له لارې د بېړۍ له عملې سره تماس نیولی او هغوی ته یې د مسیر د بدلولو امر کړی دی.

د سرچینې په وینا، ټولو بېړیو د امریکا د ځواکونو لارښوونې منلې دي، او اړتیا نه ده پېښه شوې چې بېړۍ وپلټل شي یا پرې مستقیم عملیات ترسره شي.

تر اوسه د دې پېښې په اړه د ایران له لوري رسمي غبرګون نه دی خپور شوی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې د امریکا او ایران ترمنځ کړکېچ پای ته نږدې شوی دی.

نوموړي دغه څرګندونې له فاکس نیوز سره په یوه مرکه کې کړې دي، چې ټاکل شوې ده د چهارشنبې په ورځ په بشپړه توګه خپره شي.

ټرمپ د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د ایران جګړه پای ته رسېدلې، ویلي: «هو، زه فکر کوم چې پای ته نږدې ده.»

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د امریکایي چارواکو او ایران ترمنځ د سولې خبرو اترو د نوي پړاو د پیل په اړه راپورونه خپاره شوي دي.

د راپورونو له مخې، تمه ده چې دواړه لوري به د پنجشنبې په ورځ یو ځل بیا خبرې اترې پیل کړي.

تر اوسه د دواړو هېوادونو له لوري د دغو خبرو د پایلو په اړه رسمي معلومات نه دي ورکړل شوي، او د وضعیت په اړه لا هم ابهام موجود دی.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ یا سنتکام اعلان کړی چې څه باندې لس زره سمندري او هوايي ځواکونه د ایران د بندرونو د څار او د بېړیو د تګ‌راتګ د محدودولو په عملیاتو بوخت دي.

د راپورونو له مخې، دا ځواکونه د جنګي بېړیو او الوتکو په ملاتړ هڅه کوي چې د ایران بندرونو ته د داخلېدونکو او وتونکو کښتیو حرکت کنټرول کړي.

دا اقدام د امریکا او ایران ترمنځ د لنډمهالي اوربند سره هممهاله ترسره شوی دی.

د ډونالډ ټرمپ له خوا تر دې وړاندې د هرمز تنګي د سمندري کلابندۍ ګواښ هم شوی و، چې نړیوال غبرګونونه یې راپارولي دي.

په همدې حال کې، د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند لین جیان دا اقدام خطرناک او غیرمسوولانه بللی دی.

د ملګرو ملتونو سرمنشي، انتونیو ګوتریش د ایران او امریکا ترمنځ د جدي مذاکراتو د بیا پیل او د اوربند د ساتلو غوښتنه کړې ده.

نوموړي ویلي چې له ایران سره د خبرو د بیا پیل احتمال شته او ټینګار یې کړی چې د تاوتریخوالي پر ځای باید دیپلوماسي او نړیوال قوانین مراعات شي.

هغه زیاته کړې چې په هرمز تنګي کې د نړیوالو کښتۍ تګ راتګ حقونه باید خوندي پاتې شي.

ګوتریش د اسرائیل او لبنان ترمنځ د خبرو په اړه ویلي چې که څه هم د سمدستي حل تمه نه کېږي، خو د بدلون لپاره زمینه برابرول مهم دي.