ټاکل شوې چې نن د حماس او اسرائیل ترمنځ په دوحه کې مذاکرات پیل شي.
دا مذاکرات په غزه کې د اوربند طرحې نهايي او عملي کولو په اړه پیلیږي.
تر دې وړاندې د امریکا ولسمشر جوبایډن تمه ښودلې وه، چې راتلونکو ۴۸ ساتونو کې به د بندیانو تبادله پیل شي.
د یادونې ده چې د دغې طرحې یوه یوه کاپي دواړو لورویو ته هم سپارل شوې.
د ملګرو ملتونو د ځورونې او غیر انساني کړنو لپاره راپور ورکوونکی الیس جیل وایي، چې د طالبانو په بند کې زنداني رایان کوربت بېړنۍ روغتیایي درملنې ته اړتیا لري.
نوموړي د طالبانو له حکومت غوښتي چې له مرګ څخه د کوربت د ژغورلو لپاره باید د هغه درملنه وشي.
د الیس په خبره، که د کوربت درملنه ونه شي؛ نو ښایي هغه ان ژوند له لاسه ورکړي.
تر اوسه د طالبانو حکومت په دې اړه څه نه دي ویلي.
د امریکا ولسمشر جوبایډن د خپلې ولسمشرۍ د دورې وروستۍ وینا وکړه.
هغه د امریکا پر بهرني سیاست د خبرو ترڅنګ د حماس له لوري د برمته شویو اسرائیلي وګړو د خلاصون په اړه ویلي چې په دې اړه هم خبرې نهايي شوي.
د بایډن په خبره، له دغې وینا څخه ۴۸ ساعته وروسته به د دغو بندیانو د ازادولو لړۍ پیل شي.
ان بي سي نیوز د یو لوړ پوړي امریکايي چارواکي له قوله ویلي، ښايي په لومړي پړاو کې هغه سرتیري ازاد شي، چې په یو بد وضعیت کې قرار لري.
د امریکا ولسمشر جوبایډن په خپلې وروستۍ وینا کې ویلي، چې د لومړي رییس جمهور په توګه یې د امریکا تر ټولو اوږده جګړه پای ته ورسوله.
هغه ویلي، په افغانستان کې د خپل هدف تر لاسه کېدو وروسته پاتې کېدل مهم نه وو او دی له لومړي سره په دې باور وو، چې نور هلته پاتې کېدل مهم نه وو.
که څه هم پر بایډن نیوکه کېږي، چې له افغانستان څخه یې د امریکايي پوځیانو د وتلو بهیر په سم ډول مدیریت نشو کړی؛ خو نوموړی بیا دا کار خپله لویه لاسته راوړنه بولي.
اسرائیل ټایمز ورځپاڼې ویلي، چې اسرائیل د یحیی سنوار جسد د برمته شویو اسرئیلو په بدل کې حماس ته ورکوي.
سره له دې چې سنوار د تېر کال په اکتوبر کې ووژل شو؛ خو لا یې هم جسد له اسرائیل سره دی.
بل لورته حماس تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
تر دې وړاندی بیا الحدث ورځپاڼې ویلي وو، چې حماس د برمته شویو کسانو د خوشې کولو په لومړي پړاو کې د سنوار جسد غوښتی دی.
په لاسانجلس کې تر اوسه د اور وژونکې ډلې د اور په مهارولو نه دي توانېدلې.
امریکایي رسنۍ وایي، چې لږ تر لږه په درو سیمو کې لوی اور لا هم بل دی، او د قربانیانو شمېر ۲۴ تنو ته لوړ شوی دی.
دوی ویلي، چې د ۱۶ کسانو د ورکېدو راپور هم ثبت شوی، او چارواکو ویلي چې د دې شمېر د زیاتېدو احتمال شته.
امریکایي رسنیو د دغه هېواد د چارواکو له قوله خبرداری ورکړی چې خطرناک بادونه راروان دي چې د اور شدت لا زیاتولی شي.
د سویلي کوریا د ولسمشر، یون سوک یول محاکمه به نن پیل شي.
رویټرز خبري اژانس وایي، ګومان نه کیږي چې ولسمشر یون په دغه محاکمه کې ګډون وکړي.
د یادونې ده چې د سویلي کوریا ولسمشر، یون سوک یول په دغه هېواد کې د لنډ مهالي نظامي حکومت د اعلان له امله استیضاح شو.
د ولسمشر یون سوک څو ځله د نیولو هڅه هم وشوه؛ خو حکومت یې په نېولو بریالی نه شو.
په جمهوري حکومت کې د پکتیا پخواني والي او د طالبانو حکومت سخت منتقد حلیم فدایي د طالبانو له لورې د لوی احمدشاه بابا کور رغولو ته په غبرګون کې په خپل ایکس پاڼې لیکلي چې:«د تاریخي ابداتو او ودانیو جوړولو او ترمیم چارې د ولسمشر اشرف غني په مشرۍ پیل شوې او په لومړیو کې یې د تاریخي جوماتونو، تاریخي ودانیو او ملي شخصیتونو د مقبرو ترمیم په خپل پلان کې شامل کړ. »
ښاغلي فدایي لیکلي چې تاریخي ابداتو او فرهنګي میراثونو لپاره ځانګړې بودیجه په نظر کې ونیول شوه.
د جمهوري حکومت دغه چارواکي لیکلي:«د احمد شاه بابا د مقبرې د ترمیم کار هم په همدې دوره کې په اساسي ډول پیل شو؛
تر دې علاوه، د زرغونې انا د مقبرې او نورو تاریخي ځایونو د ترمیم چارې هم د پلان برخه وې. د دارالامان ماڼۍ، پغمان، جبل السراج ماڼۍ، عیدګاه جومات او ګڼو نورو تاریخي ودانیو د ترمیم او بیا رغونې کارونه بشپړ شول یا تر کار لاندې وو.»
حلیم فدایي زیاته کړې چې د جمهوریت د سقوط له امله د ولسمشر غني د رغونې ګڼې چارې او پروژې نیمګړې پاتې شوې او اوس طالبان د جمهوریت په تمام او ناتمام شویو پروژو شخوند وهي.
د طالبانو د کندهار د اطلاعاتو او کلتور ریاست وایي،د لوی امپراتور او د افغانستان د بنسټ ايښودونکي احمدشاه بابا د کور بیارغونې چارې ۹۰ سلنه بشپړې شوي دي.
طالب چارواکي وايي د لوی احمدشاه بابا د کور جوړونې څخه یې موخه د فرهنګي میراثونو او تاریخي اثارو ساتنه ده.
د کندهار ولایت له مقام څخه خپره شوې ویناپاڼه کې ویلي شوي: “د احمدشاه بابا کور د هېواد له تاريخي ابداتو څخه دى، چې د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت په ځانګړې پاملرنې او هڅو يې د بيارغونې چارې پيل شوې دي.”
د کندهار ولایت مقام وایي چې د احمدشاه بابا د کور پاتې برخه به ډیر ژر بشپړه شي.
اعلامیه زیاته کړې: “تاريخي ابدات او فرهنګي ميراثونه د ملتونو هويت څرګندوي او ساتنه يې د ټولو خلکو دنده ده.”
په افغانستان کې د پاکستان پخوانی سفیر منصور احمد خان وایي، اسلام اباد په دې کې پاتې راغلی چې طالبان قانع کړي چې د تحریک طالبان پاکستان په ګډون له نورو وسله والو ډلو سره اړیکې پرې کړي.
منصور احمد خان ویلي، پاکستان باید د افغانستان په وړاندې له تېرو څو لسیزو راهیسې د امنیت په تړاو خپله تګلاره بدله کړې وای.
نوموړي په ډان ورځپاڼه کې په یوه خپره کړي مقاله کې لیکلي، چې د تحریک طالبان پاکستان او د بلوچ آزادي غوښتونکي ډلې په څېر ډلو لخوا پر کرښې د بریدونو زیاتوالي پاکستاني پوځیانو او ملکي وګړو ته درنه مرګ ژوبله اړولې ده.
د منصور احمد خان په وینا، د دغو دوو ډلو پر وړاندې د جګړې لپاره د افغان طالبانو د نظر په جلبولو کې د اسلام اباد پاتې راتلل له طالبانو سره د اسلام اباد د اړیکو د کړکېچ لامل شوی دی.