د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف له خپل ایراني سیال عباس عراقچي سره په ټیلیفوني خبرو کې ویلي چې مسکو چمتو دی د ایران پر ضد د روانې جګړې د پای او په سیمه کې د سولې د ټینګښت لپاره هر ډول مرسته وکړي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت په وینا، په دې خبرو کې دواړو لورو د وروستیو پوځي او سیاسي پرمختګونو ارزونه کړې او د ډیپلوماټیکو لارو د پیاوړتیا پر اړتیا یې ټینګار کړی دی.

له بلې خوا، د ایران او فرانسې د بهرنیو چارو وزیرانو هم جلا ټیلیفوني خبرې کړې دي.

عباس عراقچي او د فرانسې وزیر د سیمې د وروستیو حالاتو او د جګړې د ختمولو لپاره د سیاسي او ډیپلوماټیکو هڅو په اړه د نظر تبادله کړې ده.

دواړو لورو ټینګار کړی چې د خبرو له لارې د کړکېچ حل او د تاوتریخوالي کمول د اوسني وضعیت لپاره تر ټولو اغېزمنه لاره ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د فلوریدا په یوه وینا کې ویلي چې دا مهال له ایران سره د خبرو وضعیت ډېر ښه نه دی روان، خو ټینګار یې کړی چې هېڅکله به ایران ته د اټومي وسلې د ترلاسه کولو اجازه ور نه کړل شي.

ټرمپ ادعا کړې چې ایران کې روښانه مشرتابه نه شته او امریکا نه پوهېږي چې له چا سره خبرې وکړي.

د هغه په وینا:«په ایران کې داسې حالت دی چې څوک نه غواړي مشري پر غاړه واخلي.»

هغه زیاته کړې چې امریکا له نوي حکومت سره خبرې کړې دي، خو د ایران دننه د مشرتابه بدلون او ګډوډ وضعیت د مذاکراتو بهیر ستونزمن کړی دی.

ټرمپ ویلي چې امریکا په ډېر قوي موقف کې ده او که ایران اټومي وسله ترلاسه کړي، ښايي دا د اسراییل او د منځني ختیځ نورو سیمو پر وړاندې وکاروي، او حتی اروپا او امریکا ته هم ګواښ پېښ کړي.

هغه دا ادعا هم کړې چې ایران د کلونو راهیسې په سیمه کې فشار اچولی او هېوادونه لکه قطر، سعودي عربستان، متحده عربي امارات، بحرین او کویټ یې اندېښمن کړي دي.

سي‌ان‌ان راپور ورکړی، د امریکا حکومت پرېکړه کړې چې شاوخوا ۵۰۰۰ پوځیان به له جرمني څخه وباسي.

دا اقدام وروسته له هغې کېږي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جرمني له لومړي وزیر فریدرتش مرتس سره لفظي شخړه وکړه.

مرتس د ایران پر وړاندې د امریکا جګړه “بې ستراتیژۍ” بللې وه او ویلي یې وو چې امریکا په دې جګړه کې کمزورې ښکاري.

د امریکا د جګړې وزارت ویلي چې دا پرېکړه اروپا کې د پوځي حضور د بیاکتنې وروسته شوې او تمه ده چې دا وتل به په راتلونکو ۶ تر ۱۲ میاشتو کې بشپړ شي.

سره له دې، امریکا به لا هم له ۳۰ زرو زیات پوځیان په جرمني کې وساتي، ځکه دغه هېواد د امریکا لپاره مهم پوځي مرکزونه لري.

راپور زیاتوي چې د ایران جګړې د امریکا او اروپایي متحدینو ترمنځ اختلافات زیات کړي، ځکه امریکا دا جګړه د ډېرو متحدینو له سلا پرته پیل کړې وه.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش ویلي چې د منځني ختیځ روان کړکېچ درېیمې میاشتې ته داخل شوی او ټینګار یې کړی چې د دې جګړې دروند بار ټول بشریت پر غاړه اخلي.

ګوتریش په خپل تازه بیان کې له ټولو ښکېلو اړخونو وغوښتل چې له هغو اقداماتو ډډه وکړي چې د اوربند بهیر کمزوری کوي او تاوتریخوالی لا زیاتوي.

هغه زیاته کړه چې نړۍ د دې شخړې د پای ته رسولو لپاره یوه سوله‌ییزه، هر اړخیزه او دوامداره حللارې ته بیړنۍ اړتیا لري.

د ننګرهار پخوانی والي ضیاءالحق امرخېل وایي، د افغانستان لپاره د بریتانیا له ځانګړي استازي ریچارډ لیندسي سره په لیدنه کې یې د هېواد د روان وضعیت ترڅنګ، د پاکستان له لوري پر افغان خاورې د بریدونو په اړه د خلکو اندېښنې شریکې کړې دي.

امرخېل زیاته کړې چې بریتانیا له پاکستان سره تاریخي اړیکې لري او پر هغه هېواد اغېز هم لري؛ نو ځکه کولای شي اسلام‌اباد ته د افغانانو پیغام ورسوي، څو د دغه ډول خونړیو بریدونو او بشري جنایتونو مخه ونیول شي.

امریکایي رسنیو راپور ورکړی، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د عراق د لومړي وزیر کیدو لپاره د علي الزیدی د نوماند کېدو هرکلی کړی او هغه یې واشنګټن ته د سفر لپاره بللی دی.

ټرمپ ویلي چې واشنګټن غواړي په عراق کې داسې حکومت وویني چې له ترهګرۍ پاک وي او وکولای شي د خلکو لپاره یو روښانه راتلونکی رامنځته کړي.

هغه زیاته کړې چې د امریکا او عراق ترمنځ د اړیکو لپاره د یوې نوې او قوي دورې پیل مهم دی.

په ورته وخت کې، علي الزیدی ویلي چې له ټرمپ سره یې ټیلیفوني خبرې کړې دي او هغه ورته د سپینې ماڼۍ بلنه ورکړې ده، څو د نوي حکومت له جوړېدو وروسته لیدنه وکړي.

د عراق د سیاسي سرچینو په وینا، دا نوماند د پارلماني ټاکنو له ترسره کېدو شاوخوا پنځه نیم میاشتې وروسته د سختو سیاسي اختلافاتو په ترڅ کې د توافق له لارې ټاکل شوی دی.

الزیدی چې د سوداګرۍ شالید لري، که وټاکل شي؛ نو د ۲۰۰۳ کال وروسته به د عراق تر ټولو ځوان لومړی وزیر وي.

د یادونې ده چې په عراق کې د واک وېش د فرقه‌یي توازن پر بنسټ دی، چې له مخې یې ولسمشر کرد، لومړی وزیر شیعه او د پارلمان مشر سني وي.

‏د ایرنا د راپور له مخې، ایران د امریکا سره د مذاکراتو وروستی وړاندیز د پنجشنبې په ماښام د پاکستاني منځګړي له لارې سپارلی دی.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي په یوه ټلوېزیوني مرکه کې ټینګار کړی چې د جګړې پای او د دوامدارې سولې ترلاسه کول د تهران اساسي لومړیتوب دی.

دا په داسې حال کې ده چې د تهران د جمعې امام چې د پارلمان د ملي امنیت کمېسیون غړی دی، مخکې ویلي وو چې د اټومي پروګرام او د هرمز تنګي په اړه خبرې پای ته رسېدلې دي.

الجزیرې راپور ورکړی چې د امریکا او اسرائیل له لوري د ایران پر ضد د روانې جګړې لګښت شاوخوا ۵۰ میلیارد ډالرو ته رسېدلی دی.

الجزیرې ویلي چې دا شمېرې د پخوانیو اټکلونو نږدې دوه چنده دي.

په راپور کې ویل شوي چې د لګښتونو د محاسبې بشپړ جزئیات لا له رسمي سرچینو نه دي خپاره شوي.

جګړې تر اوسه پراخ زیانونه اړولي، د زیربناوو ویجاړۍ ترڅنګ زرګونه کسان، چې ځینې یې لوړپوړي ایراني چارواکي هم دي، وژل شوي دي.

په همدې حال کې، د هرمز تنګي کې د تاوتریخوالي زیاتوالي د اقتصادي او امنیتي اندېښنو کچه نوره هم لوړه کړې ده.

بلومبرګ راپور ورکړی، د ایران جګړه، چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له لوري پیل شوې، د امریکا د پخوانیو اسانه پوځي بریاوو لړۍ ماته کړې او اوس د هغه د راتلونکې پوځي تګلارې په اړه جدي پوښتنې راپورته شوي دي.

د راپور له مخې، کارپوهان په دې باور دي چې دا جګړه ښايي د ټرمپ پر چلند اغېزه وکړي—یا به هغه نور محتاط شي او یا به لا ډېر تند او چټک پوځي اقدام ته مخه کړي.

همدارنګه ویل کېږي چې ټرمپ دا جګړه تر ډېره د خپل زیات غرور او د پخوانیو بریاوو د تصور له امله پیل کړې وه؛ خو د ایران د جګړې پیچلتیاوې د امریکا لپاره ستراتیژیکه ننګونه ګرځېدلې ده.

د ترکیې په استانبول کې د iHH مرستندویه ادارې په کوربه‌توب د افغانستان او پاکستان ترمنځ د «ټریک ۱.۵» غیر رسمي خبرې پای ته رسېدلې دي.

د راپورونو له مخې، دواړو لورو پر یو شمېر مهمو موضوعاتو د همکارۍ او تفاهم هوکړې کړې دي.

سرچینې وایي چې دا خبرې د باور جوړونې او د اړیکو د ښه کېدو په موخه ترسره شوې وې او تمه ده چې دا بهیر به په راتلونکې کې هم دوام ومومي.

دا په داسې حال کې ده چې څو ورځې وړاندې د چین په ارومچي ښار کې هم د دواړو لورو ترمنځ رسمي مذاکرات شوي وو، چې د افغانستان او پاکستاني استازو له لوري مثبت ارزول شوي دي.