د پخواني ولسمشر د ستراتیژیکو اړیکو سلاکار وحید عمر وایي، که څه هم پاکستان ښايي په ظاهري ډول نظامي برلاسی ولري، خو د افغانستان په جګړه کې به په اوږدمهال کې تاواني شي.

د هغه په وینا، که دا جګړه وغځېږي نو پاکستان به له دوامدارې غیرمتعارفې جګړې سره مخ شي چې د دوی د اقتصاد او امنیت لپاره به دروند لګښت ولري.

ښاغي عمر همداراز ویلي چې اسلام‌آباد هڅه کوي له اسراییلو سره د اړیکو عادي کولو ته لاره هواره کړي څو د خپلې اټومي دستګاه د خوندي پاتې کېدو لپاره نړیوال تضمین ترلاسه کړي.

خو د عمر په باور دا کار به د پاکستان دننه لوی سیاسي او ټولنیز بحران رامنځته کړي، ځکه چې د فلسطین موضوع د پاکستان د خلکو لپاره حساسې ده.

وحید عمر زیاتوي چې پاکستان اوس د دوو سختو انتخابونو ترمنځ ولاړ دی؛ یا به خپلې ژمنې عملي کوي او یا به د سیمې د نویو بدلونونو له فشار سره مخ کېږي.

د پخواني جمهوري نظام د دغه چارواکي په وینا، راتلونکې میاشتې به د اسلام‌آباد لپاره ډېرې حساسې او ټاکونکې وي.

د پخواني ولسمشر اشرف غني د ویاند مرستیال شاه حسین مرتضوي د پاکستان د وروستي تیري په اړه ویلي چې د افغانستان د ځمکنۍ بشپړتیا ساتنه یوازې د طالبانو د حکومت دنده نه ده، بلکې ټول افغانان باید په کې خپل مسوولیت ادا کړي.

هغه ټینګار کړی چې په داسې حساسو شرایطو کې باید سیاسي اختلافات څنډې ته کړل شي.

ښاغلي مرتضوي زیاته کړې چې د تاریخ په اوږدو کې د پاکستان سیاست د افغانستان په ګټه نه دی تمام شوی.

د هغه په وینا، دا تمه کول چې افغانستان به د پاکستان له لارې پرمختګ او سوکالي ومومي، یوه ناسمه هیله ده.

نوموړي وویل چې د هېواد د دفاع مسئله ملي ارزښت لري او اړتیا ده چې ټول افغانان، له هر سیاسي فکر سره سره، د خپل وطن د ساتنې لپاره یو موټی شي.

هغه باور لري چې سیاسي اختلافونه باید د خلکو ترمنځ د بېلتون لامل ونه ګرځي.

مرتضوي همداراز له هغو افغانانو چې په بهر کې ژوند کوي وغوښتل، څو د افغانستان د ملي ګټو ملاتړ وکړي او خپل غږ پورته کړي.

سعودي عربستان اعلان وکړ، چې د ایران په ضد به خپله خاوره نه کاروي.

په ورته وخت کې ایران د سعودي عربستان ددې اعلان چې په کې ویل شوي د ایران پر ضد به د خپل هېواد خاوره نه کاروي هرکلی کړی دی.

په ریاض کې د ایران سفیر علیرضا عنایتي اف پي خبري آژانس سره په خبرو کې ویلي چې ایران د سعودي دا دریځ ستایي چې د دې هېواد فضايي حریم، سمندري حدود یا خاوره به د ایران پر ضد نه کارول کیږي.

د ایراني سفیر په وینا، د سعودي چارواکو څو ځله دا ډاډ ورکړی چې د سلطنت فضايي، سمندري یا ځمکني حدود به د ایران د اسلامي جمهوریت پر ضد ونه کارول شي، او ایران د دې ژمنې له امله منندوی دی.

د راپور له مخې، د جګړې له پیل څخه مخکې هم سعودي عرب د تهران او واشنګټن ترمنځ د تاوتریخوالي د کمولو لپاره د ډیپلوماټیکو هڅو ملاتړ کړی و او روښانه کړې یې وه چې پر ایران د هر ډول برید لپاره به د سعودي فضايي حریم د کارولو اجازه نه ورکول کېږي.

د طالبانو د حکومت د استخباراتي سرچینو د راپورونو له مخې، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ډیورنډ پر فرضي کرښه د پاکستاني پوځیانو او طالب ځواکونو ترمنځ سخته جګړه پیل شوې، چې ویل کېږي پاکستاني لوري ته پکې درانه زیانونه اوښتي دي.

سرچینې وایي، د کندهار، ننګرهار، خوست، پکتیا، پکتیکا او کونړ ولایتونو ته څېرمه د فرضي کرښې په اوږدو کې طالب ځواکونو د پاکستاني پوځ یو شمېر پوستې نیولې او لسګونه پوځیان یې وژلي دي.

د راپورونو له مخې، یوازې د کندهار د فرضي کرښې په ساحه کې له دېرشو څخه زیات پاکستاني پوځیان وژل شوي او جسدونه یې په نیول شويو پوستو کې پراته دي.

همدارنګه په کونړ ولایت کې د شا او خوا شپږو پاکستاني پوځیانو د وژل کېدو راپور ورکړل شوی دی.

بل لور ته د خیبر پښتونخوا په پاړه‌چنار سیمه کې د «تور غونډۍ» په نوم پوسته هم نیول شوې او ویل کېږي چې هلته مېشت پوځیان وژل شوي دي.

د پکتیا ولایت د ډنډ پټان ولسوالۍ په سیمه کې پر فرضي کرښه لګول شوی اغزن تار د طالب ځواکونو له خوا له منځه وړل شوی او پنځه پوستې یې نیول شوي چې میشت پوځیان هم له منځه وړل شوي.

د ننګرهار ولایت دوربابا او لعلپوره کې د یوې پوستې د نیول کېدو راپورونه ورکړل شوي او شپږ پوځیان د درازکوف پر مټ له منځه وړل شوي.

همدارنګه د خوست ولایت د ځاځي میدان ولسوالۍ کې د «جنډو سر» په نوم د یوې پوستې د نیولو راپور ورکړل شوی او ویل کېږي چې هلته هم مېشت پوځیان وژل شوي دي.

راپورونه دا هم وايي چې د پکتیا ولایت د «توپ سر خوچ کرم» او «انځرکي سر» په نوم پوستو ته هم طالب ځواکونه داخل شوي او هلته مېشت پوځیان وژل شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې د ایران د ستر مذهبي مشر آیت‌الله علي خامنه‌يي له مرګ وروسته د نوي مشر په ټاکنه کې باید امریکا هم برخه ولري.

ټرمپ په یوه مرکه کې ویلي، که ایران هڅه وکړي چې د امریکا له ګډون پرته نوی مشر وټاکي؛ نو دا به بې‌ګټې هڅه وي.

نوموړي زیاته کړې چې د خامنه‌يي زوی مجتبی خامنه‌يي د احتمالي نوي مشر په توګه یادېږي؛ خو دی به دا پرېکړه ونه مني.

د هغه په وینا، مجتبی خامنه‌يي کمزورې څېره ده او ایران ته داسې مشر ته اړتیا ده چې په هېواد کې سوله او همغږي رامنځته کړي.

ټرمپ ټینګار کړی چې که نوی ایرانی مشر د پخواني مشرتابه پالیسۍ ته دوام ورکړي؛ نو امکان لري په راتلونکو پنځو کلونو کې بیا د امریکا او ایران ترمنځ شخړې رامنځته شي.

د طالبانو حکومت د دفاع وزارت ویاند عنایت الله خوارزمي ویلي، تازه د کندهار په ښورابک کې یې فرضي کرښې ته څیرمه په جګړه کې د پاکستاني پوځیانو ۲پوستې، ۲دهشکې، ۲هاوانونه، ۱ثقیل او ۲د شپې دروبینان نیولي.

خوارزمي زیاته کړې چې پاکستاني پوله ساتو پوځیانو سره جګړه په چټکۍ روانه او په زیات شمېر د وژل شویو پوځیانو جسدونه د جګړې په ډګر کې پراته دي.

هممهاله په خوست، پکتیا، پکتیکا او ننګرهار کې هم فرضي کرښې ته څیرمه د پاکستاني پوځیانو سره د طالب ځواکونو د “رد الظلم” په نوم جګړه روانه ده.

د طالبانو حکومت استخباراتي چارواکی جابر نعماني وایي، د دقیقو استخباراتي معلوماتو پر بنسټ د بلوچستان ایالت په کوټه ښار کې د انفجاري بې‌پیلوټه الوتکو په بریدونو کې یو مېجر او دوه نور صاحب منصبان وژل شوي دي.

د نوموړي په وینا، دغه کسان هغه مهال هدف وګرځول شول چې پر افغانستان د بریدونو د پلان په جوړولو بوخت وو.

د جمهوري نظام د کورنیو چارو وزارت امنیتي مرستیال خوشال سادات د پاکستان د پوځ د مشر عاصم منیر د وروستیو څرګندونو په غبرګون کې ویلي چې پاکستان به بالاخره د جګړې د درولو او اوربند غوښتنه وکړي.

هغه ویلي چې لکه څنګه یې له لومړۍ ورځې اټکل کړی و، اوس پاکستان د جګړې له سختو شرایطو سره مخ دی او د همدې له امله د اوربند خبره مطرح کوي.

د سادات په وینا، پاکستان دا مهال له درېیو مهمو ستونزو سره مخ دی.

د هغه په خبره، لومړی دا چې د ایران جګړې د نړیوال اقتصاد او د تېلو بازار ته زیان رسولی، دویم دا چې د پاکستان د جنګي الوتکو مهمات د ختمېدو په حال کې دي، او درېیم دا چې د ډیورنډ کرښې وضعیت ورځ تر بلې د افغانستان په ګټه بدلېږي.

نوموړي ټینګار کړی چې که افغانستان له دې تاریخي فرصته په هوښیارۍ او چټکۍ ګټه واخلي، نو امکان لري دا ستونزه د تل لپاره حل شي او پاکستان بیا د بریدونو او تورونو توان له لاسه ورکړي.

امریکایي رسنۍ بلومبرګ وایي، چې د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر ویلي چې که له افغان خاورې د پاکستان پر ضد د وسلوالو ډلو فعالیتونه بند شي، پاکستان چمتو دی چې پر افغانستان خپل پوځي عملیات ودروي.

بلومبرګ وایي چې عاصم منیر ویلي، د افغانستان له خاورې څخه د پاکستان پر ضد د ترهګرۍ لپاره کار اخیستل د منلو وړ نه دي او که دا وضعیت دوام وکړي؛ نو د دې ګواښ د له منځه وړلو لپاره به ټول اړین اقدامات ترسره کړي.

بل لورته د طالبانو حکومت د پاکستان دا ادعاوې رد کړې او ټینګار یې کړی چې افغان خاوره د هېڅ هېواد پر ضد نه کارول کېږي.

د یادونې ده چې د دواړو هېوادونو ترمنځ نښتې هغه مهال زیاتې شوې چې د پاکستان د هوایي بریدونو په ځواب کې د افغانستان لوري غبرګون وښود.

وروسته پاکستان اعلان وکړ چې له افغانستان سره یې جګړه پراخه کړې او د کابل په ګډون یې د هېواد پر ځینو سیمو بریدونه کړي دي.

دغه بریدونه دواړو خواوو ته اوس هم دوام لري.

پاکستاني خبریال عادل راجا ویلي چې د پاکستان د پوځ مشرتابه د خپلو شخصي ګټو لپاره د هېواد ځوانان جګړې ته ټېل وهي او د جګړې دوام د خلکو په زیان دی.

نوموړي د خپلو تازه څرګندونو پر مهال ویلي، د وروستیو معلوماتو له مخې د بلوچستان د کچلاک په سیمه کې د غزه‌بند پر عمومي مرکز د بې‌پیلوټه الوتکو په برید کې شاوخوا شل پوځیان وژل شوي او ټپیان دي او د وسلو او بارودو دوه زېرمتونونه هم ویجاړ شوي دي.

هغه زیاته کړې چې دا برید ښايي د کندهار پر ځینو سیمو د ترسره شوو هوایي بریدونو په غبرګون کې شوی وي.

د هغه په وینا، په وزیرستان کې هم د پوځ پر یوه کېمپ د توغندیز برید راپورونه ورکړل شوي چې د درنو زیانونو خبره پکې کېږي.

عادل راجا ټینګار کړی چې دا جګړه د نورو د ګټو لپاره روانه ده او د پاکستان پوځ مشرتابه د هېواد د پیسو او د ځوانانو د وینې په بدل کې خپلې موخې تعقیبوي.

نوموړي پوښتنه کړې چې دا وضعیت به تر کومه دوام کوي او تر کومه وخته به د پاکستان پوځ د داسې پالیسیو له امله له ستونزو سره مخ وي.