د عوامي نېشنل ګوند غړی او د بشري حقونو فعال مولانا خان زیب نن د باجوړ ولسوالۍ په شندئ مور سیمه کې د ناڅرګندو وسلهوالو لخوا ووژل شو.
مولانا خان زیب هغه مهال تر برید لاندې راغی، چې د سولې د یو لاریون لپاره یې کمپاین کاوه.
نوموړی په ۲۰۲۴م کال کې د ملي اسمبلۍ لپاره نوماند هم پاتې شوی و.
د عوامي نېشنل ګوند مشرتابه دا پېښه کلکه غندلې او له حکومته یې د قاتلانو د ژر نیولو غوښتنه کړې ده.
په یوه بېساري اقدام کې، د ننګرهار ولایت یو شمېر روغتیاپالانو پریکړه کړې چې له دې وروسته به ناروغانو ته درمل یوازې د کمپیوټري نسخو له لارې توصیه کېږي.
دا پرېکړه د خلکو د اوږدمهالو شکایتونو په غبرګون کې شوې، چې د ډاکترانو لاس لیکل شوې نسخې یې شفري او نه لوستل کېدونکې بللې.
دا نوښت په داسې حال کې عملي شوی، چې د طالبانو حکومت تر واک لاندې د عامې روغتیا وزارت تر اوسه د نسخو د معیاري کولو لپاره کوم عملي ګام نه دی پورته کړی.
د ننګرهار ډاکتران وایي، دا پریکړه یې د ناروغانو د اسانتیا او روڼتیا د رامنځته کولو لپاره نیولې ده.
د ملګرو ملتونو د استازولۍ دفتر (یوناما) د طالبانو حکومت لهخوا د رسنیو لپاره د نوې تګلارې په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې دا کار به د رسنیو ازاد فعالیت محدود او د خبریالانو تر منځ ویره او ځانسانسوري زیاته کړي.
یادې ادارې ویلي، دا نوې کارشیوه چې د خپرونو او مېلمنو د تایید غوښتنه کوي، د طالبانو حکومت د پخوانیو محدودوونکو اقداماتو رسمي بڼه ده.
د طالبانو حکومت د اطلاعاتو او کلتور وزارت لهخوا یوه څلور پاڼیزه هدایتنامه رسنیو ته استول شوې، چې له مخې یې ټولې سیاسي خپرونې باید تر خپرېدو وړاندې د وزارت له خوا تایید شي.
د روسیې د فدراسیون شورا مرستیال کنستانتین کساچف ویلي، چې د طالبانو حکومت د رسمیت پېژندنې تر اعلان وروسته، د جرمونو نړیوالې محکمې د شیخ هبتالله اخوندزاده او عبدالحکیم حقاني د نیولو حکم صادر کړی.
نوموړي دا پرېکړه نا عادلانه او دوه ګونی سیاسي چلند بللی.
هغه ویلي، لویدیځ په افغانستان کې کلي، کورنه او ښوونځي بمبار کړل، ماشومان او ښځې یې ووژلې؛ خو دغه محکمه پرې چوپه وه.
بل لورته بیا د طالبانو حکومت ویلي، چې دا محکمه ورته هیڅ مشروعیت نه لري.
امریکا د ملګرو ملتونو ځانګړې راپور ورکوونکې،فرانچسکا آلبانیز، له دې امله تحریم کړې چې د اسرائیل پر ضد یې د نړیوالو محاکمو غوښتنه کړې.
آلبانیز ویلي و چې د اسرائیل جګړه په غزه کې د “نسلوژنې” بڼه لري.
هغې له نړیوالو بنسټونو غوښتي و چې له اسرائیل سره خپلې مالي او نظامي اړیکې پرې کړي.
امریکا دا هڅې «غیرمشروع او شرموونکې» بللې.
د بخښنې نړیوال سازمان او نورو مدافع بنسټونو دغه اقدام غندلی او ویلي یې دي چې راپور ورکوونکي باید خوندي وساتل شي، نه دا چې مجازات شي.
د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ د برازیل ولسمشر لولا دا سیلوا ته په یوه لیک کې د دواړو هېوادونو سوداګریزې اړیکې «زړې او ناعادلانه» بللې او خبرداری یې ورکړی چې له اګست میاشتې به پر ټولو برازیلي وارداتو ۵۰ سلنه تعرفه ولګوي.
ټرمپ ویلي، که برازیلي شرکتونه په امریکا کې تولیدي فابریکې جوړې کړي، دا تعرفې به نه وي؛ خو که برازیل پر امریکایي توکو تعرفې لوړې کړي، واشنګټن به هم تعرفې لا زیاتې کړي.
هغه همداراز د برازیل پر «ناعادلانه تجارتي کړنو» نیوکه کړې او ویلي یې دي چې د امریکا سوداګرۍ ته زیان رسېدلی او دا حالت د ملي امنیت له پاره خطرناک دی.
تر اوسه د برازیل حکومت د دې پرېکړې په اړه څه نه دي ویلي.
د کینیا ولسمشر ویلیام روتو پولیسو ته امر کړی چې پر معترضینو د مستقیمو ډزو اجازه لري؛ خو باید یوازې پښې یې وولي.
کینیا کې د بېکارۍ، د پولیسو لخوا د ظلم او فساد پر ضد مظاهرو کې تر اوسه لږ تر لږه ۳۱ کسان وژل شوي.
پولیسو د مظاهرو د خپرېدو د مخنیوي لپاره له اوبو پاشوونکو، ګازو او ګولیو کار اخیستی دی.
ولسمشر ویلي، هغه کسان چې مالونه سوځوي، باید له محکمې مخکې روغتون ته ولاړ شي.
د اروپا پارلمان غړې هانا نیومن د ایران له لوري د افغان مهاجرینو اخراج یو جنایت او لویه ناکامي بللې ده او ویلي دي چې ایران افغان مهاجرین «جهنم» ته شړي.
هغې ویلي، دا کډوالې نه، بلکې جبري او بېقانونې شړل دي، چې له پناه غوښتنې پرته ترسره کېږي.
نیومن د ایران دا کړنه ناقانونه ډلهييز اخراج بللی او ویلي یې دي چې دا د ایران د دولت یوه قصدي پالېسي ده.
هغې د اروپايي ټولنې پخوانۍ ژمنې، چې افغانان به په ایران کې خوندي وي، «ریاکاري» بللې ده.
نیومن وايي، ښځې بېرته داسې نظام ته شړل کېږي چې موجودیت یې نه مني، او بېسرپرسته ښځې حتا له سرپناه هم محرومې دي.
هغې له اروپايي ټولنې غوښتي، چې افغان کډوالو ته بشري ویزې ورکړي، او د ایستنې خوندي لاره پیدا کړي.
رویټرز د دوو امریکایي چارواکو په وینا لیکلي، چې واشنګټن یو ځل بیا اوکراین ته د درنو وسلو لېږد پیل کړی دی، چې پکې د توپونو مرمۍ او ګرځنده توغندي شامل دي.
امریکا تېره اوونۍ دا بهیر درولی و، خو ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي و، چې نه پوهېږي چا دا پرېکړه کړې وه؛ خو ژمنه یې کړې چې وسلې به بېرته واستول شي.
اوکراین تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
د ایران د ولسمشر لومړي مرستیال محمدرضا عارف ویلي، چې د افغان مهاجرو ایستنه د هېواد ملي امنیت ته اړینه ده.
هغه د پراخو نیوکو په غبرګون کې ویلي، چې “د بیگانه لاس” باید د افغانستان او ایران ترمنځ د تفرقې لامل نه شي.
عارف ویلي، په ایران کې د میلیونونه افغان مهاجرو حضور دروند اقتصادي بار جوړ کړی او غیرقانوني تګ راتګ جرم دی.
هغه زیاتوي، ځیني ناقانونه مهاجر جرمونه کوي، چې ملي امنیت ته ګواښ دی.
دا په داسې حال کې ده چې د ایران له لوري د افغان مهاجرو پراخ اخراج له سختو نیوکو سره مخ دی، او هره ورځ لسګونه زره کډوال په جبري ډول افغانستان ته شړل کېږي.