بلومبرګ په يوه راپور ‌کې ويلي، د روسیې د الوتکو او بې‌پیلوټه الوتکو د تولید صنعت په بې‌ساري ډول وده کړې ده، ځکه مسکو د جګړې په ډګر کې پر ډرونونو زیات تمرکز کړی دی.

رسمي احصایې ښيي چې د ۲۰۲۶ کال په اپرېل میاشت کې د روسیې د هوايي صنعت تولید د تېر کال د همدې مودې په پرتله ۱۱۷ سلنه زیات شوی دی.

په دې صنعت کې هم پوځي الوتکې او هم بې‌پیلوټه الوتکې شاملې دي.

راپور زیاتوي چې د زرګونو ډرونونو لپاره د پوځ دوامدارې اړتیاوې د دې چټک پرمختګ اصلي لامل بلل کېږي.

بلومبرګ ويلي چې د روسیې د جګړې ماشین د څو کلونو پراخو لګښتونو وروسته د فشار له نښو سره مخ دی، خو د ډرونونو او هوايي تجهیزاتو تولید لا هم په چټکۍ روان دی.

ایران او د هغه متحدانو د باب‌المندب تنګي په شاوخوا کې د احتمالي اقداماتو خبرداری ورکړی دی.

دا مهمه سمندري لاره د آسیا، اروپا او افریقا ترمنځ د سوداګرۍ او انرژۍ د لېږد له تر ټولو مهمو دهلېزونو څخه ګڼل کېږي.

دا خبرداری په داسې حال کې ورکول کېږي چې د لبنان او غزې په اړه د اسراییلو د پوځي عملیاتو له امله سیمه‌ییز کړکېچ زیات شوی دی.

د يادونې وړ ده چې په تېرو کلونو کې هم په همدې سیمه کې د امنیتي پېښو او بریدونو له امله ځینې باروړونکې بېړۍ اړې شوې وې چې د افریقا د جنوبي برخې له اوږدې سمندري لارې سفر وکړي، چې له امله یې د لېږد لګښتونه او وخت دواړه زیات شوي وو.

هند د خپل هوايي ځواک د پیاوړتیا لپاره له فرانسې څخه د ۱۱۴ رافال جنګي الوتکو د پېرلو لپاره د رسمي غوښتنې لیک وروستی کړی دی.

د راپورونو له مخې، د دې ستر دفاعي تړون ارزښت شاوخوا ۳.۲۵ لکه کروړه هندي روپیو ته رسېږي.

ټاکل شوې ده چې دغه رسمي غوښتنلیک په راتلونکو اوونیو کې فرانسې ته واستول شي، چې ورسره به د دواړو هېوادونو ترمنځ رسمي مذاکرات پیل شي.

هندي رسنیو ویلي، که دا معامله بشپړه شي، نو دا به د هند په تاریخ کې د جنګي الوتکو تر ټولو لوی تدارکاتي پروګرام وي.

دا په داسې حال کې ده چې د هند د هوايي ځواک مشر امار پریت سینګ فرانسې ته درې ورځنی رسمي سفر پیل کړی دی.

د امریکا د ملي امنیت پخواني سلاکار جان بولټن د ایران په اړه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ پر سیاست نیوکه کړې او ویلي یې دي چې ټرمپ په داسې وضعیت کې بند پاتې شوی چې خپله یې رامنځته کړی دی.

بولټن د I24 ټلوېزیوني شبکې سره په مرکه کې ویلي: «زما په اند ټرمپ په هغه جال کې راګیر شوی چې خپله یې جوړ کړی. کله چې د ایران پر ضد عملیات پیل شول، هغه خپل اهداف په روښانه ډول نه وو ټاکلي.»

هغه زیاته کړې چې باور لري د ټرمپ اصلي هدف د ایران د نظام بدلون و؛ خو ټرمپ پوهېږي چې که له ایران سره یو کمزوری یا جنجالي تړون هم وکړي، نو له سختو سیاسي او ولسي نیوکو سره به مخ شي.

بولټن ویلي چې هر ډول احتمالي توافق به د پخواني ولسمشر بارک اوباما د اټومي تړون او نورو بدیلو لارو سره پرتله کېږي، او که د امریکا په ګټه ونه ګڼل شي، د ټرمپ لپاره به سیاسي ستونزې رامنځته کړي.

امریکايي رسنۍ اکسیوس د دوو امریکايي چارواکو او یوې بلې باخبرې سرچینې له قوله راپور ورکړی چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د اسراییلو لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو ترمنځ د دوشنبې ورځې ټلیفوني خبرې له تاوتریخوالي او سختو خبرو ډکې وې.

د راپور له مخې، ټرمپ د لبنان په اړه د اسراییلو د پوځي عملیاتو د پراخېدو له امله پر نتانیاهو سختې نیوکې وکړې او د بیروت پر ضد د احتمالي برید له پلان سره یې مخالفت څرګند کړ.

سرچینو ویلي چې ټرمپ په خبرو کې نتانیاهو بې‌پروا وباله او هغه یې د نه مننې په چلند تورن کړ.

همدارنګه یې خبرداری ورکړ چې پر بیروت برید به اسراییل په نړیواله کچه لا منزوي کړي او د نړیوال فشار کچه به لوړه کړي.

د راپور له مخې، ټرمپ نتانیاهو ته یادونه کړې چې په تېرو کلونو کې یې د هغه ملاتړ کړی او حتی د فساد قضیو پر مهال یې ورسره سیاسي مرسته کړې وه.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په خپل تروت سوشیال کې لیکلي چې له ایران سره مذاکرات په چټکۍ روان دي.

ټرمپ د هغو راپورونو په اړه چې ګواکې ایران د لبنان پر ضد د اسراییلو د پوځي عملیاتو له امله له امریکا سره د پیغامونو تبادله درولې، ویلي: «دا راته هېڅ مهمه نه ده، زه ورته هېڅ اهمیت نه ورکوم.»

نوموړي همدارنګه ویلي چې له بنیامین نتانیاهو سره یې ډېرې رغنده خبرې کړې دي.

د هغه په وینا، بیروت ته به هېڅ پوځي ځواک ونه لېږل شي او هغه ځواکونه چې د تګ په حال کې وو، بېرته ګرځول شوي دي.

ټرمپ زیاته کړې چې د لوړپوړو استازو له لارې یې له حزب الله سره هم ښه تماسونه لرلي او توافق شوی چې ټولې ډزې او نښتې ودریږي.

د هغه په وینا، اسراییل به پر حزب‌الله برید نه کوي او حزب‌الله به هم پر اسراییلو برید نه کوي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان کړی چې د لبنان په اړه د اوربند پر یوې موافقې سلا شوې ده.

ټرمپ ویلي چې له اړوندو خواوو سره د خبرو اترو او ډیپلوماتیکو هڅو په پایله کې د جګړې د درولو او د تاوتریخوالي د کمولو لپاره پر اوربند توافق شوی دی.

نوموړي ټینګار کړی چې د اوربند موخه د ملکي وګړو خوندیتوب، د سیمې ثبات او د جګړې د پراخېدو مخنیوی دی.

هغه هیله څرګنده کړې چې ټولې ښکېلې خواوې به د موافقې درناوی وکړي او د سولې د ټینګښت لپاره به عملي ګامونه پورته کړي.

د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق خان ویلي، د اروپایي ټولنې له لوړپوړو چارواکو سره یې د سیمې د سیاسي او امنیتي وضعیت په اړه خبرې کړې دي.

نوموړي په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د اروپایي ټولنې د بهرنیو اړیکو د خدمتونو د اسیا او سوېل ختیځې آسیا سیمې له عمومي مدیر اریک کورزویل او د افغانستان لپاره د اروپایي ټولنې له ځانګړي استازي ژیل برتران سره یې لیدلي او په یو لړ موضوعاتو یې بحث کړی دی.

د صادق خان په وینا، په دې لیدنه کې د ترهګرۍ او امنیتي ګواښونو په اړه خبرې وشوې، په ځانګړي ډول د پاکستاني طالبانو یا (ټي‌ټي‌پي) او د بلوڅ ازادۍ غوښتونکې ډلې (BLA) فعالیتونه یاد شول چې د پاکستان په ادعا له افغان خاورې فعالیتونه تنظیمړي.

محمد صادق ویلي، دواړو لورو د سیمې د امنیتي ننګونو د حل لپاره د همغږو او ګډو هڅو پر اهمیت ټینګار کړی او د اړیکو او تعامل د دوام غوښتنه یې کړې ده.

دا لیدنه او څرګندونې داسې مهال کېږي چې پاکستان په وروستیو میاشتو کې د افغانستان له خاورې د وسله‌ والو ډلو د فعالیتونو په اړه خپلې اندېښنې بیا بیا مطرح کړې دي، خو د طالبانو حکومت دا ادعاوې ردوي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخارووا د رومانیا د هغې پرېکړې په غبرګون کې چې د روسیې د قونسلګرۍ د فعالیت لپاره یې خپل رضایت بېرته اخیستی، ویلي چې دغه غیر دوستانه اقدام به حتمي ځواب ولري.

زاخارووا ویلي: «د رومانیايي چارواکو غیر دوستانه ګامونه به خامخا له متقابل غبرګون سره مخ شي. د ځواب ځانګړي اقدامات به په مناسب وخت کې اعلان شي.»

د رومانیا حکومت په دې وروستیو کې د روسیې د قونسلګرۍ د فعالیت د اجازې د لغوه کولو پرېکړه کړې، هغه اقدام چې د دواړو هېوادونو ترمنځ یې ډیپلوماتیک کړکېچ لا زیات کړی دی.

تر اوسه روسیې د احتمالي متقابلو اقداماتو جزئیات نه دي خپاره کړي؛ خو مسکو خبرداری ورکړی چې د رومانیا دا پرېکړه به بې ځوابه پاتې نه شي.

دا به داسې حال کې ده چې څو ورځې وړاندې یوه روسي بې پيلوټه الوتکه د رومانيا په يوه اپارتمان ولګېده چې مرګ ژوبله یې هم لرله.

د اسراییلو پوځ د لبنان پلازمېنې بيروت د جنوبي سیمو (ضاحیه) اوسېدونکو ته د بیړني وتلو امر کړی او ویلي یې دي چې په دغو سیمو کې به د حزب‌الله پر هدفونو بریدونه ترسره کړي.

د دې اعلان وروسته زرګونه کورنۍ له خپلو کورونو د وتلو په حال کې لیدل شوي دي.

د اسراییلو لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو ویلي چې د لبنان په جنوب او د بیروت په جنوبي سیمو کې به عملیات پراخ شي.

اسراییل ادعا کوي چې حزب‌الله د اوربند له شرایطو سرغړونه کړې او پر شمالي اسراییل یې راکټي بریدونه کړي دي.

د لبنان چارواکو او سیمه‌ییزو سرچینو راپور ورکړی چې د ایستلو امر له خپرېدو وروسته په ضاحیه او نورو سیمو کې پراخې کډوالۍ پیل شوې دي.

د لبنان حکومت د اسراییلو دا ګام غندلی او د جګړې د پراخېدو په اړه یې خبرداری ورکړی دی.