د امریکا ولسمشر ډونالډ ترمپ ویلي، هند وړاندیز کړی چې د امریکايي توکو تعرفې صفر ته راکمې کړي.

ټرمپ دا څرګندونې په داسې حال کې کړې چې د واشنګټن او نوي‌ډیلي سوداګریزې اړیکې د امریکا د ۵۰ سلنه تعرفو له امله ترینګلې شوې دي.

هند اوسنی بند بنست «یوه‌خوا فاجعه» بللې او د امریکا تعرفې یې «ناعادلانه او بې‌اساس» ګڼلې دي.

ترمپ ویلي، هند د امریکا پر ځای له روسیې څخه زیات نفت او پوځي وسایل اخلي او باید کلونه مخکې یې تعرفې راکمې کړې وای.

واشنګټن هند په غیرمستقیم ډول د اوکراین جګړې د تمویل په تور هم تورن کړی دی.

دهلي‌ بیا ټینګار کړی چې د روسیې نفت د هند د پراخې نفوس د اړتیاوو لپاره حیاتي دي.

د طالبانو حکومت تر واک لاندې د کډوالو چارو کمېسیون راپور ورکړی، چې د دوشنبې په ورځ ټول ټال ۱۶ زره او ۳۳۸ افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي دي.

د کمېسیون د معلوماتو له مخې، له پاکستانه بېرته راستانه شوي کډوال ۱۱ زره او ۳۵۱ تنه دي او له ایران څخه بیا ۴ زره او ۹۸۷ افغانان هېواد ته راګرځېدلي دي.

ویل شوي، دغه بېرته ستنېدنه د تورخم، سپین بولدک، انګور اډې، بهرامچې، ورېښمو پله او اسلام‌کلا له لارې شوې ده.

د طالبانو حکومت تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې مشر شهاب‌الدین دلاور د کونړ د مزار درې د زلزله ځپلو له لیدنې پر مهال ویلي، چې هره مرسته د زیانمنو امانت دی او په بشپړ امانتدارۍ به ورته سپارل کېږي.

هغه ټینګار کړی، چې د زلزله ځپلو لاسنیوی یې د دیني او کاري مسوولیت برخه ده او روغتیايي ډلې یې په سیمه کې په خدمت بوختې دي.

بل لورته ځايي خلک بیا په ځینو سیمو کې د مرستو نه رسېدو له امله شکایت کوي.

د خوړو نړیوال پروګرام اعلان کړی چې د کونړ او ننګرهار زلزله‌ځپلو ته د بېړنیو مرستو لېږد پیل شوی دی.

دغه بنسټ ویلي چې د زیانونو ارزونې روانې دي او د تلفاتو د زیاتېدو امکان شته.

په خبرپاڼه کې راغلي، زلزلې د کورونو، سړکونو او سیمو پراخې ویجاړۍ رامنځته کړي او د هوا خرابوالي او د سړکونو نشتوالي د مرستو رسونې بهیر ستونزمن کړی دی.

تر اوسه د کونړ وروستۍ زلزلې له امله له ۸۰۰ ډېر کسان وژل شوي او نږدې ۳۰۰۰ نور ټپیان شوي دي.

د کاناډا لومړي وزیر مارک کارني د افغانستان ختیځ کې د وروستۍ زلزلې پایلې وېروونکې او له درنو زیانونو ډکې وبللې.

هغه د قربانیانو په تړاو د ژورې خواخوږۍ ترڅنګ ویلي، چې کاناډا به د خپلو نړیوالو شریکانو له لارې د زلزله ځپلو د لاسنیوي لپاره بشري مرستې چمتو کړي.

نوموړي د دغو مرستو څرنګوالی او جزئیات نه دي څرګند کړي، خو ټینګار یې کړی چې هېواد به یې له افغانانو سره د مرستې پر ژمنه ولاړ وي.

یاده دې وي، له دې وړاندې د هند بشري مرستې د زلزله ځپلو سیمو ته رسېدلې وې او یو شمېر نورو هېوادونو هم د مرستو اعلانونه کړي دي.

په دې ناورین کې تر اوسه د طالبانو د چارواکو په وینا له ۸۰۰ ډېر کسان مړه شوي او څه باندې ۲۵۰۰ نور ټپیان دي.

د کډوالو چارو لپاره د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ په تازه خبرپاڼه کې ویلي، د افغانستان ختیځ د وروستۍ زلزلې له امله سخت زیانمن شوی او ګڼ کلي په بشپړ ډول نړېدلي دي.

سرچینه زیاتوي، زرګونه کورنۍ له سرپناه پرته پاتې دي او په داسې حال کې د شپې ورځې تېروي چې ژمی په بیړه رارسېږي او د مرستو نشتوالی د ژوندونو لپاره جدي ګواښ بلل کېږي.

یاد بنسټ خبرداری ورکړی، که پر وخت نړیواله مرسته ور ونه رسېږي، د تلفاتو کچه به لا زیاته شي.

په خبرپاڼه کې همدارنګه ویل شوي، چې په افغانستان کې د لوږې او بېوزلۍ تر څنګ د څه باندې دوه نیم میلیونه کډوالو راتګ روان کړکېچ نور هم ژور کړی دی.

عالي کمېشنرۍ له نړیوالو بنسټونو او مرستندویه ټولنو غوښتنه کړې، چې بې له ځنډه دې د افغان ولس په ځانګړي ډول د زلزله ځپلو سره بیړنۍ مرسته وکړي.

د اسلامي نړۍ ټولنې په یوه تازه اعلامیه کې ویلي، چې د افغانستان ختیځ کې د زلزلې له امله د ګڼو خلکو د مړینې خبر سخت غمجن کړي دي.

په اعلامیه کې د ټولنې د عمومي مشر محمد بن عبدالکریم العیسي له قوله راغلي، چې ټپیانو ته د ژر تر ژره روغتیا دعا کوي او له لوی خدایه غواړي چې افغان ولس د راتلونکو ناورینونو او زیانونو څخه خوندي وساتي.

د طالبانو حکومت د لوړو زده کړو وزارت سرپرست ندا محمد ندیم ټولو پوهنتونونو ته سپارښتنه کړې چې د کونړ د زلزله‌ځپلو د ملاتړ لپاره له استادانو او محصلینو مالي مرستې راټولې کړي.

هغه ویلي، په هر پوهنتون کې دې ځانګړې کمېټه جوړه شي څو راټولې شوې مرستې د اړمنو کورنیو لاسنیوي ته ورسوي.

په همدې لړ کې د کابل له مرکزي پوهنتونونو لسګونه محصلان او یو روغتیايي ټیم د دوشنبې په ورځ کونړ ته استول شوي دي، څو د زلزله‌ځپلو خلکو تر څنګ عملي مرسته او خدمت وکړي.

د افغانستان لپاره د امریکا د سفارت چارسمبالي ډان برون د افغانستان په ختیځ کې د شوې زلزلې له امله خپله خواشیني څرګنده کړې ده.

هغه پر اېکس لیکلي، چې په دې غمجنه شېبه کې له افغان ولس سره د همدردۍ احساس کوي او د قربانیانو کورنیو سره خواخوږي شریکوي.

د یادونې ده چې دغې زلزلې کونړ کې شاوخوا ۸۰۰ نفر ووژل او زرګونه نور یې ټپیان کړل.

واتیکان اعلان کړی چې د کاتولیک مشر پاپ فرانسیس د افغانستان د ختیځ د وروستۍ زلزلې د قربانیانو لپاره دعا کړې او له زیانمنو کورنیو سره یې همدردي څرګنده کړې ده.

په یوه پیغام کې چې د واتیکان د بهرنیو چارو وزیر کاردینال پیترو پارولین خپور کړی، راغلي چې پاپ د درنو تلفاتو له امله ژور خپګان ښودلی او د اغېزمنو کورنیو ترڅنګ ولاړ دی.

یاده زلزله د سنبلې په ۹مه د شپې د ریښتر په کچه ۶ درجې زلزلې کونړ ولایت ولړزاوه چې په کې لږ تر لږه ۸۰۰ کسان وژل شوي او تر ۲۵۰۰ زیات ټپیان شوي دي.