د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت د استرالیا، کاناډا، پرتګال او بریتانیا له لوري د فلسطین د خپلواک دولت د رسمیت پېژندلو هرکلی کړی دی.
ریاض دغه پرېکړه د «ملګرو هېوادونو» د ملاتړ څرګندونه او د دوه دولتونو د ستونزو د حل لپاره مهم ګام بللی دی.
په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي، سعودي عربستان هیله لري چې نور هېوادونه هم ورته ګامونه واخلي څو د فلسطین د ولس پخوانۍ هیله، چې تلپاتې سولې ته رسېدل دي، عملي شي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د بریتانیا، آسترالیا، کاناډا او پرتګال له لوري د فلسطین د دولت په رسمیت پېژندلو غبرګون ښودلی او دا یې نمایشي اقدام بللی دی.
د وزارت یوه ویاند د فرانس پرېس خبري اژانس ته ویلي، واشنګټن پر جدي ډیپلوماسۍ تمرکز لري، نه پر داسې کارونو چې یوازې نمایشي بڼه ولري.
د هغه په وینا:«د امریکا لومړیتوبونه څرګند دي، د یرغملانو ازادېدل، د اسراییلو امنیت، او د سیمې سوله او هوساینه چې یوازې د حماس له منځه تلو وروسته شونې ده.»
دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د امریکا څو نږدې متحدینو تېره ورځ د فلسطین خپلواک دولت په رسمیت پېژندلی دی.
د امریکا دفاع وزارت پر هغو موضوعاتو چې له پوځ سره تړاو لري، د رسنیو پر پوښښ نوي محدودیتونه لګولي دي.
په تازه یادداشت کې ویل شوي، خبریالان که د ناتایید شوو یا حساسو معلوماتو خپرولو ته لاس واچوي، ښایي د پنتاګون اعتبارنامې یې لغوه شي.
د رسنیو ملاتړو دا اقدام د سانسور په معنا بللی او ټینګار یې کړی چې دا کار خپلواک ژورنالیزم زیانمنوي.
په ورته وخت کې، ولسمشر ډونلډ ټرمپ ویلي چې هېڅ شی خبریالان نه شي درولی؛ خو د نوې تګلارې په اړه یې ځانګړې څرګندونې ونه کړې.
د دې پرېکړې پراخ مخالفت د امریکا له سترو خبري بنسټونو لکه نیویارک ټایمز، واشنګټن پوسټ او رویټرز څخه راپورته شوی دی.
رویټرز خبري اژانس وایي، چې د سوریې ولسمشر احمد الشرع د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلۍ په غونډه کې د ګډون لپاره امریکا ته رسېدلی دی.
نوموړی به د نیویارک په سفر کې د اسامبلۍ په روانو ناستو کې برخه واخلي.
د رویټرز په وینا، له ۱۹۶۷ کال وروسته به دا لومړی ځل وي چې یو سوریایي ولسمشر د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبلۍ کې ګډون کوي.
ټاکل شوې ده چې ولسمشر الشرع به سبا د اسامبلۍ په اتیایمې ناستې کې وینا وکړي.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د بریتانیا، کاناډا او استرالیا له خوا د فلسطین دولت له رسمیت پېژندنې وروسته غبرګون ښودلی او دا یې «ترهګرۍ ته ستره ډالۍ» بللې ده.
هغه په یوه ویډیويي پیغام کې ویلي، د فلسطین دولت جوړېدل به هېڅکله عملي نه شي او د دغې پرېکړې ځواب به د امریکا له سفر وروسته ورکړي.
دا څرګندونې پر داسې مهال شوي چې یادو درېیو هېوادونو د یکشنبې په ورځ فلسطیني دولت په رسمیت وپېژاند او ویل کېږي یو شمېر اروپايي هېوادونه به هم ورته ګام پورته کړي.
د افغان سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد ویلي، د امریکا او افغانستان د احتمالي امنیتي همکاریو په اړه ډېرې ناسمې او غلطې خبرې خپرېږي، چې پکې د بګرام هوايي اډې د ګډو ضد ترهګرۍ عملیاتو لپاره د کارولو بحث هم شامل دی.
خلیلزاد ټینګار کړی: «زما له نظره دا داسې نه ښکاري چې متحده ایالات غواړي بګرام له افغانانو واخلي او یا یې ضمیمه کړي.»
نوموړي په خپلو څرګندونو کې له امریکایي چارواکو غوښتنه کړې چې دغه موضوع روښانه کړي.
لیکوال: د پکتیا پخوانی والي، محمد حلیم فدایي
د امریکا د ولسمشر ټرمپ دغه تهدید چې که باګرام ورته و نه سپارل شي نو بدې پېښېدونکې دي، ډېر خلک فکر کوي چې امریکا ممکن بېرته افغانستان ته راوګرځي. دا احتمال ردېدونکی نهدی، خو کمزوری دی؛ ځکه په افغانستان کې د امریکا د حضور بڼه بدله شوې ده او استخباراتي حضور یې له هر وخت څخه زیات شوی دی. نو هغه «بدې پېښې» به څه وي؟
شونې ده امریکا د خپلو بندیانو د خوشي کېدو لپاره هدفمند عملیات ترسره کړي. له همدې وېرې څخه ملاهيبتالله نوري فایبرشبکې محدودې یا ممکن بشپړې ودروي.
همدارنګه احتمال شته چې امریکا د طالبانو په منځ کې د کابل او دوحې مېشتو طالبانو سره تفاهم کړی وي او د ملاهيبتالله په ګډون د طالبانو تر ټولو سخت دریځه کړۍ — لکه د ایران هغه سیاسي، نظامي او استخباراتي مشران یې چې څنګه په نښه کړل— له منځه یوسي.
د دې نظامي محدودو عملیاتو ترڅنګ په سیاسي او اقتصادي برخه کې د فشارونو زیاتوالی هم ممکن دی. کېدای شي هغه مالي مرستې چې له طالبانو سره کېږي، ودرول شي؛ بشري موسسې خپل فعالیتونه وځنډوي؛ طالبان د یوې ډلې په توګه د ترهګرو په لېست کې واچول شي؛ شتمني، ملکیتونه او د هغوي اماراتي شرکتونه تر اقتصادي بندیزونو لاندې راشي.
د طالبانو مخالفینو ته په یوه ګاونډي هېواد کې د مالي، استخباراتي او لوژستیکي مرستو مرکزونه پرانیستل او له هغوی سره تخنیکي او استخباراتي مرستې پیلول هم شونې دي. همدارنګه احتمال شته چې هغه بهرني سوداګر چې په افغانستان کې پانګونې کوي، د امریکا په تورلیست کې د شاملېدو له امله خپلې چارې ودروي.
همدا شان ددې امکان هم شته چې سعودي عربستان سره په تفاهم د طالبانو د هر غړي حج او عمرې ته د سفرونو مخه ونیسي. اوس چې پاکستان او سعودي عربستان له یو او بل سره دفاعي تړون لاسلیک کړی دی، ښایي سعودي خپلې مالي مرستې له پاکستان سره زیاتې او د هغو ډلو او ټپلو پر ضد اقدامات وکړي چې طالبان یې ملاتړ کوي او پاکستان یې تهدید ګڼي.
البته دا ټول اقدامات هغه ناوړې پېښې دي چې کولی شي د افغانستان اوسنی بحران لا ژور او پېچلی کړي. پاتې شوه؛ نظامي حضور؛ دهغې په اړه داسې امکان شته چې ټرامپ د امرېکا او طالبانو ترمنځ له پټې معاملې څخه پرده پورته کړي. له دې سره د طالبانو د خپلواکۍ، جهاد او نورو مقدس شعارونو هغه نقاب لا لوڅېږې او ولسي ملاتړ نور هم له لاسه ورکوي.
یوه خبره له اوله معلومه وه چې د امرېکا نظامیانو د بایډن له دې پرېکړې سره چې له افغانستان بشپړ ووځي، قطعا موافق نه وو. اوس هم بشپړ وتل د امرېکا په تاوان بولي. نو کېدای شي د خپل راتګ لپاره که پرون اسامه مجوز وو، نن حبیبي مجوز کړي. که پرون پر نیوریاک برید مجوز و، نن باګرام مجوز کړي.
نو که د طالبانو اوسنی سیاست دوام وکړي، نو پورته هره سناریو امکان لري. البته؛ طالبانو د ټرمپ خبرداري ته د ددوحې د تړون پر تطبیق او درناوي ټېنګار کړی دی. که چېرې په دې اړه دوی ریښتیني وي، نو د دوحې د تړون دوه اساسي برخې چې د طالبانو مکلفیت دی باید عملي کړي او هغه الف): د بین الافغاني مذاکراتو پیلول او ب): د مذاکراتو په نتیجه کې د یوه جدید اسلامي نظام رامنځته کول دي. حد اقل؛ په ظاهرا چې کوم توافق شوی دی، طالبان د دوحې له تړون سرغړونه او يا تېښته کوي. که چېرې د ملګرو ملتونو راپورونو ته وګورو چې افغانستان کې یې القاعده ته ځای ورکړی دی، نو دا بیا د د دوحې د تړون د اساسي جوهر سرغړونه هم ده او دا بیا امرېکا ته د برید او یا راتګ مجوز لا ممکن کوي.
یادونه: حماسه میډیا د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو سیاستوالو ، لیکوالو او نظر خاوندانو لیکنو او نظریاتو ته درناوی لري، دا لیکنه د حماسه میډیا نظر نه څرګندوي بلکې د لیکوال نظر دی او مونږ یې کټ مټ دلته خپروو.
د طالبانو حکومت د معارف سرپرست وزیر حبیبالله آغا ویلي، د افغانستان هوايي حریم لا هم د امریکا تر واک لاندې دی.
نوموړي د یکشنبې په ورځ په پکتیا کې د تعلیم د اهمیت په اړه یوې غونډې ته په وینا کې ویلي:« د هېواد فضایي حریم تر اوسه هم اشغال دی او د امریکا بېپیلوټه الوتکې د شپې د افغانستان پر فضا ګزمې وهي؛ خو نه زه او نه تاسو د هغوی د مخنیوي وس لرو.»
د یادونې ده چې د طالبانو حکومت له لوري د افغانستان پر فضا د امریکایي ډرونونو د شتون په اړه یوه نادره منل بلل کېږي.
د غزې د روغتیا وزارت وایي، د اسراییلي ځواکونو د یکشنبې د بریدونو پر مهال نږدې ۴۰ فلسطینیان وژل شوي، چې پکې یوه حامله ښځه او د هغې دوه ماشومان هم شامل دي.
ځایي سرچینو د اسراییلي ټانکونو د تیلالهوا سیمې پر لور د پرمختګ خبر ورکړی دی.
بل لورته اسراییلي پوځ د ملکي مرګونو په اړه تبصره نه ده کړې، خو ویلي یې دي چې ګڼ وسله وال یې له منځه وړي.
د طالبانو حکومت د پوځ لوی درستیز فصیحالدین فطرت په کابل کې په یوه غونډه کې ویلي، د بګرام هوايي اډې د امریکا ته د سپارلو خبرې بېاساسه دي او د افغانستان د خاورې پر سر هېڅ ډول معامله امکان نه لري.
نوموړي ټینګار کړی، چې «اسلامي امارت» له هیڅ زورواکي څخه نه وېرېږي او دا یې په تېرو شلو کلونو کې د امریکا او متحدینو پر ضد په جګړه کې ثابته کړې ده.
دا څرګندونې وروسته له هغې کېږي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ځله ویلي، غواړي بګرام بېرته ترلاسه کړي او طالبان یې ګواښلي چې که یې ورنه کړي «بدې پایلې به ولري».
بل لور ته زلمي خلیلزاد ویلي، که د بندیانو پر موضوع د امریکا او طالبانو ترمنځ پرمختګ وشي، د بګرام د کارونې په اړه د تروریزم ضد ګډو عملیاتو امکان هم شته.