د افغان سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې په کابل کې د سوداګرۍ او صنایعو خونې له لوري د نندارتون جوړول د ستاینې وړ اقتصادي هڅه ده.

خلیلزاد ویلي، افغانستان دا مهال له جدي اقتصادي ننګونو سره مخ دی، او دا ستونزې له هغه وروسته لا سختې شوې چې ایران او پاکستان نږدې دوه میلیونه افغان کډوال له خپلو کورونو وشړل او بېرته ستنېدو ته یې مجبور کړل.

هغه ټینګار کړی چې د دغه ډول نندارتونونو او اقتصادي فعالیتونو دوام کولی شي د هیواد د خراب اقتصادي وضعیت په نرمولو کې مهم رول ولوبوي.

د امریکا د نیویارک نوي ښاروال زهران ممداني او د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د څو میاشتو تر توندو لفظي شخړو وروسته بالاخره په سپینه ماڼۍ کې مخامخ لیدلي او د ګډ کار پر لارو چارو یې سلا مشورې کړې دي.

ممداني او ټرمپ چې تر دې وړاندې یې د کډوالۍ، اقتصاد او ښاروالۍ په چارو کې سخت اختلافات لرل، په دې لومړۍ کتنه کې ټینګار وکړ چې دواړه لوري غواړي د همکارۍ له لارې نیویارک یو لا پیاوړی او بریالی ښار کړي.

ولسمشر ټرمپ په خبرو کې ممداني ته په اشارې وویل: «هر څومره چې هغه بریالی وي، زه به هم هغومره خوشاله وم.»

دغه لیدنه د ډېری شنونکو له نظره د واشنګټن او نیویارک ترمنځ د نوي فصل د پیل نښه بلل شوې ده.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلېنسکي خبرداری ورکړی چې هېواد یې د یوه سخت او برخلیک‌ ټاکونکي انتخاب پر وړاندې ولاړ دی.

د ده په وینا، اوکراین باید پرېکړه وکړي چې خپل ملي حقونه او خپلواک دریځ ته لومړیتوب ورکړي، که هغه امریکایي ملاتړ وساتي چې کییف ورته شدید اړ دی؛ خو د سولې روانه طرحه بیا تر ډېره د روسیې په ګټه تمامېږي.

زیلېنسکي د جمعې په شپه خپل ولس ته په وینا کې وویل، ډېر امکان لري چې کییف د واشنګټن ملاتړ د سولې د پلان له کبله له لاسه ورکړي، چې دا به د اوکراین لپاره ستر سیاسي او امنیتي اغېزونه ولري.

بل لوري ته د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د امریکا له نوې طرحې هرکلی کړی او ویلي یې دي چې په دغه پلان سره د مسکو او کییف نږدې څلور کلنه جګړه پای ته رسېدلای شي.

د طالبانو حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي د خپل رسمي سفر په دوام کې په هند کې د دغه هېواد د خصوصي سکتور غړیو، هند کې مېشتو افغان سوداګرو او د PHD سوداګرۍ او صنعت خونې له مشرتابه سره غونډه کړې ده.

د غونډې په پیل کې د PHDCCI مشر افغان پلاوي ته ښه راغلاست ویلی او د دواړو هېوادونو د خصوصي سکتورونو ترمنځ د ګډو پروګرامونو او همکارۍ د پراخېدو ژمنه یې تازه کړې.

نورالدین عزیزي ګډونوالو ته د افغانستان د نويو پانګونې اسانتیاوو او د حکومت له لوري د خصوصي سکتور د پوره ملاتړ په اړه معلومات ورکړل.

نوموړي ویلي چې هندي پانګوال دې یوازې پانګونې ته محدود نه وي، بلکې په وارداتو او صادراتو کې دې هم همکاري زیاته کړي.

هغه د پانګونې او وارداتو لپاره د سمنټو تولید، درملو، خوراکي توکو او ټوکرۍ (نساجي) برخې مهم فرصتونه وبلل.

د صادارتو لپاره یې د پنبې، تازه مېوو او وچو مېوو سکتورونه ډېر مناسب یاد کړل.

پاکستانۍ اېکسپرېس ټرېبیون راپور ورکړی چې د تورخم د لارې تر بندېدو وروسته د اسلام‌اباد او راولپنډۍ عمده پلورونکو ته درانه مالي زیانونه اوښتي دي.

د لویو سوداګرو د وینا له مخې، هر یو یې شاوخوا ۱۵۰ میلیونه کلدارې تاوان کړی او د انارو، انګورو او سبزیجاتو بارونه یې له اونیو راهیسې تورخم کې بند پاتې دي.

راپور وایي، ډېری مېوې او سبزیجات د ځنډ له امله خراب شوي او یا بېرته افغانستان ته ستانه شوي، او افغان سوداګر پر دې دلیل له بېرته پیسې ورکولو انکار کوي چې بارونه یې د قرارداد مطابق لېږدولي دي.

پاکستاني سوداګر د دروازې د پرانیستو لپاره د پاکستان او طالبانو حکومت ترمنځ د عاجلو خبرو غوښتنه کوي، ځکه د سخت اقتصادي فشار له امله په ځایي بازارونو کې د کار د دوام لپاره درانه پورونه اخلي.

د خیبر پښتونخوا په بنو ولسوالۍ کې د وسله والو د یوې حملې په نتیجه کې لږترلږه ۷ کسان وژل شوي او یو بل ټپي شوی دی.

ځايي او رسمي سرچینې وايي چې په هاوایډ سیمه کې د قاري جلیل پر دفتر برید د حافظ ګل بهادر پورې تړلې ډلې «اتحاد المجاهدین پاکستان» ترسره کړی دی.

قاري جلیل د اسحاق ډلې” امن ملیشې” یو مهم غړی بلل کېږي.

چارواکي وايي پېښه لا هم تر پلټنو لاندې ده او سیمه کې امنیتي ځواکونه ځای پر ځای شوي دي.

په قرغزستان کې د طالبانو حکومت سفیر عبدالشکور حقاني د هند له سفیر بیرېندر سِنګ سره لیدلي دي.

دواړو لورو د کابل او نوي ډهلي ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا، اقتصادي او سوداګریزو همکاریو، سیمه‌ییز اتصال او بشري مرستو پر پراختیا خبرې کړي دي.

په خبرو کې د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر وروستی سفر هند ته مهم بلل شوی او هیله یې ښودلې چې د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي سفر به هم د سوداګرۍ او صادراتو په برخه کې نوي فرصتونه رامنځته کړي.

همداراز د چابهار بندر او هوايي دهلیز میکانیزم د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي همکاریو لپاره د ستراتیژیک اهمیت لرونکي یاد شوي دي.

د پاکستان د پنجاب ایالت په فیصل‌اباد کې د کیمیاوي موادو یوې فابریکې کې د اور لګېدنې له امله څلور کسانو ژوند له لاسه ورکړی او نهه تنه نور ټپیان شوي دي.

چارواکي وایي چې د اور زور دومره ډېر و، چې د فابریکې ترڅنګ د څو کورونو چتونه هم راپرېوتل.

د ژغورنې ډلې چارواکو څرګنده کړې چې عملیات لا هم روان دي او احتمال شته چې د ویجاړ شویو ودانیو لاندې نور کسان هم بند پاتې وي.

امریکايي نشریې نیولاینز د خپلو سرچینو په حواله راپور ورکړی چې پاکستان د طالبانو له حکومت سره د اړیکو د ترینګلتیا له زیاتېدو وروسته، د طالبانو حکومت د مخالفو افغان څېرو سره سیاسي تماسونه بیا فعال کړي او د افغانستان د سیاسي جوړښت د بدلولو پر لارو چارو غور کوي.

راپور وایي اسلام‌اباد د «رژیم بدلون» پلان ارزوي.

نیولاینز د سرچینو له قوله لیکي چې د طالبانو د هند پر لور نږدې کېدل، د استانبول د سولې خبرې بې نتیجې پاتې کېدل او د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو زیاتوالی، د اسلام‌اباد امنیتي محاسبات بدل کړي دي.

راپور همداراز وايي چې پاکستان د طالبانو د مشرانو د نښه کولو پوځي او استخباراتي وړتیا لري؛ خو خبرداری ورکوي چې د طالبانو احتمالي سقوط به د قدرت خلا او د کډوالو نوې څپه رامنځته کړي.

د یادونې ده چې په دې وروستیو کې پاکستان له احمد مسعود، یاسین ضیا او نورو مخالفو څېرو سره تماسونه پراخ کړي دي.

روسیه کې د طالبانو حکومت سفیر مولوي گل حسن حسن تاتارستان ته د خپل سفر پر مهال د دغه هیواد له جمهور ريیس رستم مینیخانوف سره کتلي.

د سفارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي چې په دې کتنه کې د سیاسي، اقتصادي، سوداگریزو او امنیتي همکاریو د پراخېدو په اړه مفصلې خبرې شوي.

ګل حسن حسن، د افغانستان د امنیت ټینگښت، د مخدره توکو د کښت او قاچاق د مخنیوي او رامنځته شویو اقتصادي فرصتونو یادونه کړې او هم يې د دواړو هېوادونو ترمنځ د گډو سوداگریزو مرکزونو د پرانیستلو او د دواړو هېوادونو د محصولاتو لپاره د نندارتونونو د جوړولو وړاندیز کړی.

په ورته مهال؛ د تاتارستان جمهور ريیس له افغانستان د هر ډول اړیکو او همکاریو پراخېدو ته چمتووالی ښودلی او ویلي، تاتارستان کولای شي د افغانستان لپاره په تخنیکي او صنعتي برخو کې اړین توکي او خدمات برابر کړي.