د پاکستان پلازمېنه اسلاماباد کې د جمعې لمونځ پر مهال پر یوه شیعه جومات ځانمرګی برید شوی چې په کې لږ تر لږه ۱۶ کسان وژل شوي او ۷۱ نور ټپیان دي.
پاکستاني امنیتي چارواکو رسنیو ته ویلي، د مرګ ژوبلې شمېر ښايي نور هم لوړ شي.
د راپورونو له مخې، بریدګر هڅه کوله د جومات اصلي تالار ته ننوځي؛ خو د امنیتي کارکوونکو له لوري درولو سره سم یې لومړی پر خلکو ډزې کړي او بیا یې په ځان پورې تړلو چاودیدونکو توکو ته چاودنه ورکړې.
ایراني رسنیو راپور ورکړی چې د ایران او امریکا ترمنځ خبرې اترې د عمان په پلازمېنه مسقط کې څو شېبې وړاندې پیل شوې دي.
د راپورونو له مخې، د ایران د مذاکره کوونکي پلاوي مشري عباس عراقچي کوي، چې د ایران د بهرنیو چارو وزارت لوړپوړی چارواکی دی.
د امریکا په مذاکره کوونکي پلاوي کې بیا سټیو وېټکاف او جرد کوشنر شامل دي.
ایراني رسنۍ وايي، دغه خبرې د عمان په کوربتوب ترسره کېږي او عمان پکې د منځګړي رول لري.
تر اوسه د خبرو د اجنډا او د بحث کېدونکو موضوعاتو په اړه رسمي جزییات نه دي خپاره شوي.
د پاکستان په پلازمېنه اسلاماباد کې د یو جومات په دننه کې د چاودنې له امله لسګونه کسان ټپیان شوي دي.
عیني شاهدانو رسنیو ته ویلي چې د پېښې له ځایه څو ټپیان د جومات له انګړه راایستل شوي او روغتونونو ته لېږدول شوي دي.
تر دې دمه د پېښې نوعیت، د مرګ ژوبلې کره شمېر او د چاودنې علت نه دی روښانه شوی.
اسلام اباد کې د افغانستان پخواني مرستیال سفیر زردشت شمس ویلي، هغه هېواد چې کلونه یې د القاعده مشر پټ ساتلی او دا مهال داعش د نیابتي وسیلې په توګه کاروي، په ۲۰۲۵ کال کې د ملګرو ملتونو د داعش او القاعده پر ضد د بندیزونو د کمېټې مشري کړې او سږ کال یې هم غړیتوب لري؛ چې دا چاره د ملګرو ملتونو پرېکړې له اعتباره غورځوي.
نوموړي زیاته کړې چې په دې کار سره ملګري ملتونه په ځان او نړۍ ریشخند وهي.
هغه دا څرګندونې د طالبانو حکومت د ویاند ذبیح الله مجاهد د هغه خبرو غبرګون کې کړي چې ویلي وه، په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د امنیت په اړه اندېښنې بېځایه دي او دا ځکه راپورته کېږي چې افغانستان په دغو ناستو کې حضور نه لري او ځینې هېوادونه له همدې خلا څخه د پروپاګند لپاره کار اخلي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ټولو ایران میشته امریکايي وګړو ته خبرداری ورکړی چې باید سمدستي له ایران څخه ووځي او تر بل امر پورې دغه هېواد ته سفر ونه کړي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د Travel.State.Gov په رسمي وېبپاڼه کې په خپره شوې اعلامیه کې راغلي چې ایران ته سفر د هر ډول دلیل له مخې خطرناک دی او امریکايي وګړي هلته د جدي امنیتي ګواښونو سره مخ دي.
په اعلامیه کې ویل شوي چې امریکايي اتباع په ایران کې د ترهګرۍ، کورنیو ناکراریو، تښتونې، خودسرانه نیونو، شکنجې او ناعادلانه بندیزونو له جدي خطر سره مخ دي.
دا په داسې مهال کې ده چې نن د ترکیې، قطر او مصر په منځګړیتوب په عمان کې د امریکا او ایران د مذاکراتو ورځ هم ټاکل شوې ده.
د سپینې ماڼۍ ویاندې، کارولین لیویت د ایران او امریکا ترمنځ د جمعې ورځې د ناستې په اړه یوې پوښتنې ته په ځواب کې ویلي چې د ډونالد ټرمپ لپاره ډیپلوماسي تل د نړۍ له هېوادونو سره د تعامل لومړنی انتخاب دی؛ که هغه د امریکا متحدین وي او که سیالان.
د سپینې ماڼۍ ویاندې زیاته کړې چې سټیو ویتکاف او جرد کوشنر به د همدې خبرو اترو لپاره د جمعې په ورځ عمان ته سفر وکړي.
هغې ویلي، معلومه شي چې د دغو مذاکراتو پایله به څه وي او ولسمشر ټرمپ د هغوی له لوري د راپور او تازه معلوماتو ترلاسه کولو ته په تمه دی.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند، اسماعیل بقایي د ایکس ټولنیزې شبکې له لارې خبر ورکړی چې ددغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د یو ډیپلوماټیکي پلاوي په مشرۍ د مذاکراتو لپاره له امریکا سره د خبرو اترو په موخه مسقط ته روان شوی دی.
بقایي ټینګار کړی چې دا لیدنه به د دې هدف لپاره ترسره شي چې د اټومي موضوع په اړه یوې عادلانه او باعزته هوکړې ته ورسېږي.
هغه زیاته کړې: «هیله لرو چې امریکایي لوری هم په دې بهیر کې له مسئولیتمننې، واقعبینۍ او جديت سره ګډون وکړي.»
د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ نږدې سلاکار جېرډ کوشنر او د سپینې ماڼۍ ځانګړی استازی سټیف وېټکوف د قطر پلازمېنې دوحې ته رسېدلي دي، څو د ایران او امریکا ترمنځ د پلان شویو غیرمستقیمو خبرو لپاره سیمهییزې سلا مشورې ترسره کړي.
د امریکایي چارواکو په وینا، دواړه استازي به له قطري مشرانو سره د سیمې پر امنیتي وضعیت او د تهران–واشنګټن پر اړیکو خبرې وکړي او وروسته به مسقط ته ولاړ شي، چېرته چې ټاکل شوې د جمعې په ورځ له ایراني پلاوي سره مذاکرات پیل شي.
دا خبرې د ایران د اټومي فعالیتونو، د غنيسازۍ د کچې او د اقتصادي بندیزونو د کمېدو پر لارو چارو متمرکزې دي.
سرچینې وایي، د ناستې ځای له ترکیې څخه عمان ته د سیمهییزو هېوادونو د فشار او منځګړیتوب په پایله کې بدل شو.
سپینه ماڼۍ وایي، امریکا غواړي د خبرو له لارې حللار ومومي، خو د احتمالي هوکړې په اړه ډېر محتاط دریځ لري.
د واشنګټن ټینګار دا دی چې تهران باید عملي تضمینونه وړاندې کړي او خپل اټومي پروګرام په شفاف ډول محدود کړي، که نه نو د بندیزونو د نرمېدو چانس به کم وي.
الجزیرې د خپلو باخبره سرچینو په حواله راپور ورکړی چې، ایران او امریکا د ترکیې، قطر او مصر په منځګړتوب د یوې نوي امنیتي او اټومي موافقې پر چوکاټ توافق ته رسېدلي دي.
په دې چوکاټ کې ایران ژمنه کړې چې، درې کاله به د یورانیومو غنيکول ودرول شي او وروسته به یې کچه تر ۱.۵٪ لاندې وساتل شي.
د لوړ غنيوالو یورانیوم زیرمې به درېیم هېواد ته انتقال شي.
خپلو سیمهییزو غیر دولتي متحدانو ته د وسلو او ټکنالوژۍ د انتقال مخه به ونیسي.
د بالسټیک توغندیو د کارولو لومړی اقدام به نه کوي.
همدا راز، دواړو هېوادونو د یو تفاهم د عدم تجاوز په اړه موافقه وکړه.
دا خبرې په داسې مهال په عمان کې ترسره کېږي، چې سیمه د امریکا د احتمالي برید له خطر سره مخ ده، او تېره میاشت، د ایران د مظاهره کوونکو پر ضد د سختې پرځونې وروسته، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ځواکونو ته د عرب سمندرګي په ساحو کې د ځای پرځای کېدو امر کړی و.
د لوېدیځ آلمان په اسپنګدالم هوايي اډه کې، چې د ناټو له مهمو پوځي تاسیساتو څخه شمېرل کېږي او د امریکا د هوايي ځواک تر کنټرول لاندې ده، د امنیتي او عملیاتي تدابیرو د زیاتوالي له امله فعالیتونه د ورځې ۲۴ ساعته او د اوونۍ په ټولو ورځو کې پیل شوي دي.
دغه بدلون د سیمې د وروستیو پوځي او امنیتي پرمختګونو په رڼا کې رامنځته شوی دی.
د همدې بدلونونو په دوام، د امریکا د هوايي ځواک یوه د سي–۱۷ ډوله ترانسپورتي الوتکه د چهارشنبې په ورځ له آلمان څخه سعودي عربستان ته انتقال شوه.
دغه الوتکه عموماً د سرتېرو، پوځي تجهیزاتو او لوژستیکي توکو د لېږد لپاره کارول کېږي.
سربېره پر دې، د امریکا د هوايي ځواک درېیمه «ای–۱۱ای» الوتکه، چې د مخابراتي او قومندانۍ د ملاتړ ځانګړې الوتکه بلل کېږي، د یونان د کرېت ټاپو د خانیا له نړیوال هوايي ډګر څخه پورته شوه او د سعودي عربستان په سلطان هوايي اډه کې یې ناسته وکړه.
پوځي شنونکي دا تحرکات د امریکا او ناټو لهخوا په منځني ختیځ کې د خپلو پوځي حضورونو د پیاوړتیا او د احتمالي امنیتي ننګونو پر وړاندې د چمتووالي نښه بولي.
تر اوسه د امریکا دفاع وزارت د دغو الوتنو او د اسپنګدالم اډې د ۲۴ ساعته عملیاتو په اړه نور جزئیات نه دي خپاره کړي.