په داسې حال کې چې د عمان په پلازمېنه مسقط کې د ایران او امریکا ترمنځ خبرې روانې دي، امریکا تازه په عرب سمندرګي کې پوځي تحرکات ترسره کړي دي.
د امریکا د سمندري ځواکونو د «ابراهام لینکن» الوتکو وړونکې بېړۍ په مشرۍ د کیریر سټرایک ګروپ، د دوو پوځي اکمالاتي بېړیو او د امریکا د ساحلي ساتنې د دوو کښتیو په ملتیا په عرب سمندرګي کې ګډ حرکت کړی دی.
د دې تحرک پر مهال د کیریر ایر وینګ ۹ جنګي الوتکو د بېړیو پر سر الوتنې کړې دي.
امریکایي سرچینو دغه اقدام د ځواک د ښودنې او پوځي چمتووالي برخه بللې ده.
د طالبانو حکومت د ملي دفاع وزارت د پاکستاني چارواکو وروستۍ څرګندونې بېمسؤلیته او له منطق څخه لېرې بللې دي.
یاد وزارت دا غبرګون وروسته له هغې څرګند کړی چې د اسلاماباد په یوه جومات کې له خونړۍ پېښې وروسته، د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف په عاجل او غیرمسؤلانه ډول دغه پېښه افغانستان ته منسوبه کړه.
د ملي دفاع وزارت په وینا، که څه هم د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت د یادې پېښې غندنه کړې؛ خو بیا هم پاکستاني چارواکو د تېر په څېر یو ځل بیا له څېړنې پرته پر افغانستان تور پورې کړ.
د وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې د بلوچستان او نورو امنیتي پېښو په تړاو هم پاکستان تل په «پټو سترګو» افغانستان ته ګوته نیولې ده.
په اعلامیه کې ټینګار شوی چې پر افغانستان د دې ډول تورونو لګول هېڅ ډول منطق او بنسټ نه لري او دا ډول عجولانه څرګندونې نه شي کولای د پاکستان امنیتي ناکامۍ پټې کړي او نه هم شته ستونزې حلولای شي.
د ملي دفاع وزارت پوښتنه کړې، که د پاکستان امنیتي ادارې د پېښې له رامنځته کېدو وروسته په دومره چټکۍ سره د عاملینو د معلومولو ادعا کوي؛ نو ولې یې تر پېښې وړاندې د مخنیوي او شنډولو توان نه درلود؟
اعلامیه زیاتوي چې د افغانستان حکومت اسلامي ارزښتونو ته ژمن دی او هېڅکله د سیاسي موخو لپاره د بېګناه انسانانو وژل او زورول نه توجیه کوي او نه هم د دا ډول کړنو د ترسره کوونکو ملاتړ کوي.
د ملي دفاع وزارت په پای کې له پاکستاني امنیتي مسؤلینو غوښتي چې د خپلې ناکامۍ د پټولو او د خلکو د ذهنونو د اړولو پر ځای خپل مسؤولیتونه په سمه توګه ترسره کړي، پر خپلو تګلارو بیاکتنه وکړي او د دې پر ځای چې خپل ولس او ګاونډیان له ځانه لرې او مخالف کړي، د مثبت تعامل او همکارۍ لاره خپله کړي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د عمان په پلازمېنه مسقط کې د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو اترو د پای اعلان کړی او ویلي چې دا خبرې یو ښه پیل و او د مذاکراتو د دوام په اړه د دواړو لورو ترمنځ تفاهم موجود دی.
عراقچي د خبرو د دوام د احتمال په اړه ویلي: «دا خبرې کېدای شي دوام ومومي؛ خو دوام یې د مقابل لوري پر دریځ او همداراز پر هغو پرېکړو پورې تړلی دی چې په تهران کې نیول کېږي.»
نوموړي دغه مذاکرات اوږده او دوامدار بللي او زیاته کړې: «د خبرو د دوام پر اصل هوکړه شوې ده؛ خو څرنګوالی او وخت به یې وروسته ټاکل کېږي.»
عراقچي همداراز ویلي: «زما انګېرنه دا ده چې که مقابل لوری همدا بهیر ته دوام ورکړي، موږ کولای شو د مذاکراتو لپاره یوه عمومي چوکاټ ته ورسېږو.»
د عمان د بهرنیو چارو وزیر بدر البوسعیدي ویلي، په مسقط کې د ایران او امریکا ترمنځ شوې خبرې اترې ډېرې جدي وې او د دواړو لورو د دریځونو د روښانه کېدو او د پرمختګ د ممکنه لارو د پېژندلو لپاره ګټورې تمامې شوې دي.
البوسعیدي زیاته کړې چې دا مذاکرات د دې لپاره ترسره شول څو د دواړو لورو لیدلوري یو بل ته روښانه شي او هغه موارد وپېژندل شي چې د راتلونکو پرمختګونو زمینه برابرولی شي.
د عمان د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی چې موخه دا ده، دغه خبرې اترې په مناسب وخت کې بېرته پیل شي، او ټینګار یې کړی چې د دغو خبرو پایلې به په دقت سره په تهران او واشنګټن کې وڅېړل شي.
نوموړي یو ځل بیا د عمان د منځګړي رول یادونه کړې او ویلي یې دي چې مسقط هڅه کوي د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډیپلوماټیکو لارو د پرانیستې لپاره رغنده فضا رامنځته کړي.
د افغانستان د ملي امنیت پخواني رئیس رحمتالله نبیل ویلي، چې په اسلام آباد کې د ننني ځانمرګي برید مسؤلیت د پاکستاني جهادي ډلې حرکتالمجاهدین پر غاړه دی، چې مشري یې مولانا فضلالرحمن خلیل کوي.
ښاغلي نبیل ویلي، چې دا برید د پاکستان استخباراتي ادارې آیاېسآی د پټو لاسوهنو له لارې تنظیم شوی و.
نبیل ویلي، چې مولانا خلیل د ۱۹۸۰یمې لسیزې پر مهال د شوروي اتحاد پر ضد د افغانستان جګړې ته تللی، له القاعده او اسامه بن لادن سره یې اړیکې لرلې او په ۱۹۹۸ کې یې د امریکا پر ضد فتوا صادره کړې.
سره له دې، خلیل د کلونو راهیسې په پاکستان کې د ملاتړ تر سیوري لاندې په ازاد ډول فعالیت کوي او د جنوبي اسیا په سیمه کې د جهادي ډلو او امنیتي ادارو ترمنځ د اړیکو بېلګه ګڼل کېږي.
رحمتالله نبیل د پېښې په اړه په څرګند ډول ویلي، چې د برید تر شا د امنیتي ادارو دوهګونی سیاست او د جهادي شبکو همغږي ښکاره ده.
د جمعیت علما اسلام ګوند مشر مولانا فضلالرحمن د اسلاماباد په یوه ځایي جومات کې ځانمرګی برید غندلی او ویلي یې دي چې بریدګر د انسانیت دښمنان دي او په دې برخه کې هېڅ ډول رعایت نهشي مستحق کېدای.
نوموړي په ایکس پاڼه لیکلي، چې د هېواد هېڅ برخه له ترهګرو خوندي نه ده او د فرقهیي تاوتریخوالي تر شا د ملي او نړیوالو عناصرو مجرمانه ذهنيت له پامه نهشي غورځېدای.
مولانا فضلالرحمن ویلي، سره له دې چې په هېواد کې لسګونه استخباراتي ادارې فعالې دي؛ خو بیا هم په اسلاماباد غوندې حساس ښار کې د عامو خلکو ژوند خوندي نه دی، چې دا د امنیتي ادارو لویه ناکامي ده.
د هغه په وینا، دولتي بنسټونه د ترهګرۍ پر وړاندې د اغېزمن اقدام پر ځای په سیاسي لاسوهنو بوخت دي.
هغه زیاته کړې چې د هرې خونړۍ پېښې وروسته یوازې غندونکي بیانونه ولس نه شي مطمئن کولی او له پاکستاني مسؤولو ادارو یې پوښتنه کړې چې د خلکو د مایوسۍ به کله عملي جبران وشي؟.
د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت د پاکستان په پلازمېنه اسلاماباد کې په یو جومات کې د جمعې د لمانځه پر مهال شوې چاودنه غندلې، چې له امله یې ګڼو لمونځکوونکو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي په یوه اعلامیه کې ویلي، دا ډول بریدونه چې د سپېڅلو شعائرو او جوماتونو حرمت تر پښو لاندې کوي او عبادت کوونکي او ملکي وګړي په نښه کوي، د اسلامي او انساني ارزښتونو خلاف کړنې دي او په کلکو ټکو یې غندنه کوي.
نوموړي د پېښې د قربانیانو کورنیو ته د تسلیت مراتب وړاندې کړي او ټپیانو ته یې د عاجلې روغتیا هیله څرګنده کړې ده.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو اعلان کړی چې د «نیو سټارټ» اټومي تړون د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ په ۵مه پای ته ورسېد او نور د اوسني نړیوال امنیت له شرایطو سره سمون نه لري.
نوموړي په خپله ایکس پاڼه ویلي، دا تړون په پخوانیو شرایطو کې جوړ شوی و او اوس یې اغېز ختم شوی دی.
روبیو ټینګار کړی چې امریکا غواړي نړیوال اټومي ګواښونه کم کړي، خو داسې تړون به ونه مني چې د واشنګټن ملي ګټو ته زیان ورسوي یا د نورو هېوادونو سرغړونې له پامه وغورځوي.
هغه زیاته کړې، امریکا به د ټولو احتمالي اټومي سیالانو لپاره سخت او لوړ معیارونه وضع کړي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر همدارنګه ویلي چې واشنګټن به تل له ځواکمن دریځ څخه خبرې اترې کوي او هېڅکله به یوازې د یو تړون د لاسلیک لپاره، له خپلو اصولو او امنیتي غوښتنو تېر نه شي.
یاده دې وي چې، د «نیو سټارټ» تړون د امریکا او روسیې ترمنځ یو مهم اټومي تړون و چې په ۲۰۱۰ کال کې لاسلیک شوی و او د دواړو هېوادونو د ستراتیژیکو اټومي وسلو شمېر یې محدوداوه، څو د وسلو سیالي کمه او نړیوال امنیت ټینګ شي.
د اسرائیل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو وایي، د بدنام میلیاردر جېفري اپسټین او د پخواني لومړي وزیر ایهود بارک ترمنځ نږدې اړیکې دا نه ښيي چې اپسټین د اسرائیلو لپاره کار کاوه، بلکې برعکس دا ثابتوي چې بارک له اوږدې مودې راهیسې د اسرائیلي دولت پر ضد سیاسي فعالیتونه کوي.
نتنیاهو يه خپله ایکس پاڼه لیکلي، ایهود بارک چې له شلو کلونو راهیسې د خپلې ټاکنیزې ماتې عقده لري، په پرلهپسې ډول هڅه کړې د کیڼ اړخو او صهیونیزم ضد ډلو په ملاتړ د اسرائیلو ولسواکي کمزورې کړي او منتخب حکومت نسکور کړي.
د نتنیاهو په وینا، بارک په ښکاره او پټه توګه د حکومت پر ضد د پراخو اعتراضونو ملاتړ کړی، سیاسي بېثباتي یې پارولې او د رسنیو له لارې یې ناسم روایتونه خپاره کړي، څو د اسرائیلو حکومت بدنام کړي او خپل سیاسي نفوذ بېرته ترلاسه کړي.
په اسرائیلي حکومت او د دې هیواد په استخباراتي لویې شبکې موساد تورونه دي چې جیفري اپسټین د یو منظم میکانیزم له لارې د اسرائیل ملاتړ له ځانه سره درلوده او هڅه یې کوله چې په نړیواله سطحه خپل پټ اهداف پوره کړي.
د جمهوري نظام د ولسمشرۍ ماڼۍ پخواني ویاند ایمل فیضي ویلي، پاکستان په افغانستان او سیمه کې داعش د خپلې یوې نیابتي وسیلې په توګه کاروي.
فیضي په یوه پیغام کې ویلي، افغانان باید هره ورځ نړیوالو ته دا پیغام ورسوي، څو نړۍ د پاکستان له دې پالیسۍ خبره شي، مخکې له دې چې یو ځل بیا افغانستان او د دې هېواد خلک د داعش تر نامه لاندې د پاکستاني نظامیانو د بل تروریستي برید هدف وګرځي.