اسرائیل یو وار بیا په غزه کې هغه ښوونځی بمبار کړی، چې له جګړې څخه پناه غوښتونکو په کې پناه اخیستې وه.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، په دغه برید کې لس تنه وژل شوي او شل نور ټپیان دي.
بل لورته د غزې روغتیا وزارت اعلان کړی، چې بمبار شوی ښوونځی د ابو عاصي په نوم وو، چې د ملګرو ملتونو له لوري یې ملاتړ کېده.
اسرائیلي چارواکو تر اوسه د دغه بمبار شوي ښوونځي په اړه څه نه دي ویلي.
لیکواله: فاطمه ملکزۍ
رانجه د افغاني او اسلامي کلتور په چوکاټ کې ځانګړی اهمیت لري. دا نه یوازې د سینګار یوه دودیزه برخه ده، بلکې په ډېرو ځایونو کې د سترګو د درملنې په توګه هم کارول کېږي. د رانجو استعمال د سیمې د کلتور، دودونو او خلکو د اړتیاوو سره سم مختلف ډولونه لري.
رانجه یوازې په افغانستان کې نه، بلکې د هند نیمې وچې او منځنۍ آسیا د لرغونو تمدنونو یوه مهمه برخه ګڼل کېږي.
دا په لرغوني مصر، هند، فارس او منځنۍ آسیا کې د ښکلا او درملنې لپاره کارول کېده. خلکو باور درلود چې رانجه د سترګو د ناروغیو مخنیوی کوي او د سترګو روغتیا ته ګټور دی. په هند او افغانستان کې رانجه د ښځو د زینت یوه مهمه برخه وه. دا په ځانګړې توګه د ودونو او نورو ځانګړو مناسبتونو لپاره کارول کېده.
رانجه په کورونو کې له طبیعي موادو څخه جوړېده، لکه د زیتون یا بادامو د تیلو لوګی چې په نرم پوډر بدلول کېده. په افغانستان کې د رانجو جوړول ځانګړې طریقې لري. د رانجو توره تېږه د یوې اونۍ یا څو ورځو لپاره په پاکو اوبو کې خیشته کېږي. بیا دا تېږه د یوې ځانګړې غونډارې په مرسته په دقت سره میده کېږي، او د پاکوالي لپاره پکې لږ اوبه اضافه کېږي. ځینې وختونه، میده شوی رانجه د ململ له نرۍ ټوټې څخه هم تېرېږي ترڅو نرموالی یې یقیني شي. په کلیوالو سیمو کې ځینې ښځې د رانجو لپاره کوچ، سنګې بصري، یا نور طبیعي مواد ورګډوي، چې دا د سترګو د روښانتیا او روغتیا لپاره لا ګټور کړي.
په ښارونو کې د رانجو جوړولو چارې اکثراً نارینه ترسره کوي، خو په کلیوالو سیمو کې دا یوازې د ځانګړو ماهرو ښځو مهارت دی. په یوه کلي کې معمولاً یو یا دوه ښځې د رانجو جوړولو تجربه لري.
رانجه د ښکلا او درملنې په دواړو برخو کې ځانګړی ځای لري. طبیعي رانجه سترګې له ګردونو او دوړو څخه ساتي. سترګې جذابې او روښانه ښکاره کوي . طبیعي رانجه د سترګو ستړیا کموي او د نظر روښانتیا ته ګټور ګڼل کېږي.
رانجه یوازې د سترګو لپاره نه، بلکې په افغانې ټولنه کې د نورو دودیزو کارونو لپاره هم کارول کېږي. ښځې د ښکلا لپاره په مخ د رانجو خالونه وهی. د بد نظر او حسد څخه د ماشومانو د ساتنې لپاره، نویو زیږیدلو ماشومانو ته د رانجو خال وهل کېږي او پر پزه یې هم یوه د رانجو کرښه باسي.
په افغانستان کې رانجه د ښکلا او فرهنګي میراث یوه مهمه برخه ده. په دودیز ډول، دا په کلیوالو سیمو کې د ښځو لپاره د ښکلا یوه ارزانه او اسانه وسیله وه. رانجه نه یوازې د ښځو لپاره، بلکې ځینې وخت د ماشومانو د سترګو د ساتنې لپاره هم کارول کېده، چې له دوړو او نورو زیانونو څخه یې سترګې خوندي پاتې شي.
د عصري ښکلايي موادو پراختیا سره، رانجه اوس مهال د کاجل، آي لائنر، او نورو معاصرو ښکلايي موادو لخوا تر ډېره یې ځای نیولی دی. سره له دې، رانجه لا هم د دودیزو او فرهنګي محفلونو لپاره کارول کېږي او په ځانګړو مناسبتونو کې د افغانې میرمنو لپاره ځانګړی ارزښت لري.
رانجه د پښتو ادب او هنر یوه مهمه موضوع ده. د دې یادونه په ګڼو سندرو، شاعرۍ او متلونو کې شوې ده. د قمر ګلې مشهوره سندره:
“زه چې په تورو سترګو تور رانجه کړم پورې مورې
ځواني مې ګورې مورې جدا له یاره…”
په دې توګه، د پښتنو شاعرانو په شعرونو کې رانجه هم یو مهم عنصر دی. په پښتو ادب کې، رانجه نه یوازې د ښکلا بلکه د عاطفي او عاشقانه روابطو نښه هم ګڼل کېږي.
رانجه د افغانې او اسلامي کلتور یوه نه بېلېدونکې برخه ده. دا یوازې د ښکلا وسیله نه ده، بلکې د درملنې، روحاني پاکوالي او فرهنګي هویت نښه ده. د رانجو دودیزې لارې او جوړونې طریقه په خپله د دې کلتوري ارزښت یوه ښکاره بېلګه ده، چې د خلکو په ورځني ژوند او دودیزو مراسمو کې مهم ځای لري.
د ملي مقاومت په نوم جبهې ادعا کړې چې په بدخشان کې یې ۸ طالب سرتېرو ته مرګ ژوبله اړولې ده.
یادې جبهې په خپله ایکسپاڼه لیکلي، چې تېره شپه د دوی د ډلې کسانو د بدخشان ولایت د ارګ او کشم په ولسوالیو کې په طالب سرتېرو بریدونه وکړل چې څلور طالب سرتېري یې وژلي او ۴ نور یې ټپیان کړي.
د طالبانو حکومت تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
د پاکستان د پوځ لوی درستیز جنرال عاصم منیر له افغانستان سره د ډيورنډ پر کرښه د ساتنې او د ترهګرو ډلو په وړاندې د پولو د مدیریت لپاره د یو پیاوړي سیستم د رامنځته کېدو خبر ورکړی دی.
ډان ورځپاڼې د جنرال عاصم منیر له قوله ویلي چې، دوی دا سیستم د ترهګرو ډلو نه د پولو د ساتلو په موخه رامنځته کړی دی.
جنرال عاصم منیر پهدې اړه نور جزیات نه دي ورکړي؛ خو ویلي چې په افغانستان کې د طالبانو حکومت دې دا باوري کړي چې د افغانستان خاوره د ترهګرو ډلو له لوري نه استعمالیږي.
د یادونې ده چې تېره ورځ د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوڅ ویلي، چې له افغانستان څخه د راپېښو ګواښونو په اړه باید نور د دوی زغم ونه ازمایل شي.
د طالبانو حکومت تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
کاناډایي رسنۍ سي ټي وي خبر ورکړی چې طالبانو کابل کې یو متقاعد عسکر یې نیولی دی.
دوی د سرچینې د نوم نه ښودلو په شرط ویلي چې دعه عسکر ډیویډ لاوري نومیږي او د تېرې دوشنبې په ورځ کابل ته له داخلېدو سره سم نیول شوی دی.
د معلوماتو پر اساس، ریون رای کابل کې د خصوصي امنیتي او مشورتي خدمتونو شرکت اداري مشر و.
تر اوسه د طالبانو حکومت د هغه د نیول کېدو په اړه څه نه دي ویلي.
د هند په اترا پردېش کې د نویو زېږېدونکو ماشومانو په روغتون کې اور لګېدلی، چې له کبله یې لس نوي زېږېدلي ماشومان وژل شوي او ۱۶ نور ټپیان دي.
د یاد ایالت اعلی وزیر براجیش پتهاک په دې اړه د څېړنو غوښتنه کړې ده.
لاهم د پېښې علت معلوم نه دی.
د یادونې ده، چې په یاده څانګه کې د ۵۵ نویو زېږېدلو ماشومانو درملنه روانه وه.
د بلوچستان ایالت په کلات سیمه کې پر یو پوځي مرکز برید کې ۷ تنه پاکستاني ځواکونه وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان دي.
دغه برید چې تېره شپه شوی، د پاکستان امنیتي سرچینو د مخالفې ډلې د مرګ ژوبلې په اړه څه نه دي ویلي.
بل لورته بلوچ ازادي غوښتونکي د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ددغه برید مسولیت منلی او د پاکستان ځواکونو ته یې د درنې مرګ ژوبلې یادونه کړې.
پنجاب کې د هوا د ککړتیا له کبله تېره ورځ بېړنی روغتیايي وضعیت اعلان شوی.
اوس مهال د دغه ایالت پر دوو سترو ښارونو کې سوداګریزې چارې په ټپه درېدلې دي.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، له تېرو دوو اونیو راهیسې په دغه ایالت کې دوړو او لوګیو دوه میلیونه وګړي ناروغ کړي دي.
د پنجاب ایالت اعلی وزیرې مریم اورنګزېب ویلي، چې ټولې ښوونیزې موسسې او بېلابېل بنسټونه تر بلې خبرتیا پورې تړل شوي دي.
ګلوبل ایشیوز د یو شمېر بشري حقونو فعالانو په حواله راپور ورکړی، چې واک ته د طالبانو حکومت له رسېدو وروسته افغانستان کې د بشر حقونو په ځانګړي ډول د ښځو د حقونو نقض زیات شوی دی.
د دوی په خبره، په تېرو درې کالو کې د طالبانو د بندیزونو له کبله ۶۰ زره ښځو خپلې دندې له لاسه ورکړي.
راپور کې راغلي، چې د بشر حقونو فعالان به له افغان ښځو څخه خپل ملاتړ ته دوام ورکوي.
د بې پولو خبریالانو ټولنې یو وار بیا د طالبانو له حکومت غوښتي چې اطلاعاتو ته د لاسرسي په برخه کې جبر او ظلم پای ته ورسوي.
دوی په یوه خبرپاڼه کې ویلي، طالبانو خپلواک غږونه خاموش کړي او هېوادوال یې د ویرې له کبله غږ نشي پورته کولای.
دوی دا څرګندونې داسې مهال کوي چې تازه خوست کې درې غږیزې رسنۍ تړل شوې دي.